Kẽm là vi chất thiết yếu nhưng cơ thể chỉ cần một lượng rất nhỏ mỗi ngày. Dù vậy, khi thiếu kẽm, hàng loạt chức năng quan trọng như miễn dịch, tăng trưởng, vị giác và quá trình lành vết thương đều có thể bị ảnh hưởng. Nhiều dấu hiệu của tình trạng này khá mơ hồ, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường, khiến việc phát hiện trở nên khó khăn.
Dấu hiệu thiếu kẽm ở người lớn
Theo Healthline, người thiếu kẽm có xu hướng dễ mắc cảm lạnh hoặc các bệnh nhiễm trùng hơn bình thường, đồng thời thời gian hồi phục cũng kéo dài hơn. Nguyên nhân là kẽm tham gia vào sự phát triển và hoạt động của các tế bào miễn dịch, giúp cơ thể nhận diện và tiêu diệt tác nhân gây bệnh. Khi thiếu vi chất này, khả năng phòng vệ tự nhiên suy giảm đáng kể.
Những vết thương nhỏ cũng có thể mất nhiều thời gian để lành. Kẽm đóng vai trò quan trọng trong quá trình tổng hợp collagen, tái tạo mô và phân chia tế bào. Một biểu hiện khác khá đặc trưng là suy giảm vị giác và khứu giác, theo WebMD. Nhiều người nhận thấy thức ăn trở nên nhạt miệng, khó cảm nhận mùi hương hoặc ăn không còn ngon như trước. Điều này xảy ra vì kẽm tham gia vào hoạt động của các thụ thể vị giác. Khi khả năng cảm nhận mùi vị suy giảm, người bệnh dễ chán ăn, từ đó làm tình trạng thiếu dinh dưỡng trở nên nghiêm trọng hơn.
Ở nam giới, thiếu kẽm kéo dài còn có thể làm giảm nồng độ testosterone, ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng và chức năng sinh sản. Trong khi đó, phụ nữ mang thai nếu không được cung cấp đủ kẽm có nguy cơ gặp nhiều biến chứng, đồng thời thai nhi cũng có thể bị ảnh hưởng đến quá trình phát triển.
Dấu hiệu thiếu kẽm ở trẻ em
Nếu ở người lớn, thiếu kẽm chủ yếu làm suy giảm miễn dịch và ảnh hưởng đến chuyển hóa, thì ở trẻ em, hậu quả thường rõ rệt hơn do đây là giai đoạn cơ thể phát triển nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), thiếu kẽm là một trong những nguyên nhân góp phần gây chậm tăng trưởng, thấp còi và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng ở trẻ nhỏ.
Một trong những dấu hiệu được phụ huynh nhận thấy sớm nhất là trẻ biếng ăn. Trẻ có thể ăn rất ít, ngậm thức ăn lâu, từ chối nhiều món hoặc không còn hứng thú với bữa ăn. Tình trạng này không chỉ là hậu quả của thiếu kẽm mà còn khiến lượng kẽm nạp vào tiếp tục giảm, tạo thành vòng luẩn quẩn giữa biếng ăn và thiếu vi chất.
Trẻ thiếu kẽm cũng dễ ốm vặt hơn. Các bệnh như cảm lạnh, viêm phổi hoặc tiêu chảy có thể xuất hiện thường xuyên hơn do hệ miễn dịch hoạt động kém hiệu quả. Đặc biệt, tiêu chảy và thiếu kẽm có mối liên hệ hai chiều: tiêu chảy làm cơ thể thất thoát nhiều kẽm, trong khi thiếu kẽm lại khiến niêm mạc ruột hồi phục chậm, làm bệnh kéo dài hơn. Vì vậy, WHO và UNICEF đều khuyến cáo bổ sung kẽm theo chỉ định trong điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ nhằm rút ngắn thời gian mắc bệnh và giảm nguy cơ tái phát.
Ngoài ra, trẻ thiếu kẽm có thể chậm tăng cân, chậm phát triển chiều cao, tóc thưa và dễ gãy, da khô hoặc xuất hiện các tổn thương viêm quanh miệng, hậu môn và đầu chi. Ở trẻ lớn và thanh thiếu niên, thiếu kẽm kéo dài còn có thể ảnh hưởng đến quá trình dậy thì và phát triển sinh dục.
Nếu thấy trẻ xuất hiện nhiều dấu hiệu kể trên, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá tình trạng dinh dưỡng.
