Tiêm chủng sớm: Lá chắn vàng bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi các bệnh nguy hiểm
Trong tháng đầu đời, hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện, chủ yếu dựa vào kháng thể thụ động từ mẹ. Điều này khiến trẻ dễ nhiễm bệnh và gặp biến chứng nặng do nhiều tác nhân virus, vi khuẩn. ThS.BS Nguyễn Văn Quảng, Quản lý Y khoa tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiêm sớm ba loại vaccine và kháng thể để tạo "lá chắn" bảo vệ trẻ ngay từ những ngày đầu.
Kháng thể đơn dòng RSV: Phòng ngừa virus hợp bào hô hấp
RSV (virus hợp bào hô hấp) là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm tiểu phế quản và suy hô hấp nặng ở trẻ nhỏ. Thống kê cho thấy khoảng 70% trẻ đã nhiễm RSV trong năm đầu đời, và hầu hết trẻ đã nhiễm trước hai tuổi, với khả năng tái nhiễm nhiều lần trong năm.
Đáng chú ý, hơn 80% trẻ trở nặng do nhiễm RSV phải nhập viện, bao gồm cả những trẻ có tiền sử khỏe mạnh và sinh đủ tháng. Nhiễm RSV còn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm tai giữa, viêm tiểu phế quản, viêm phổi và suy hô hấp, đòi hỏi điều trị tích cực tại bệnh viện.
BS Quảng cho biết, bệnh do RSV hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu là theo dõi và hỗ trợ hô hấp. Để phòng bệnh, Việt Nam đã có kháng thể đơn dòng Nirsevimab, do Sanofi (Pháp) cung cấp. Kháng thể này giúp giảm hơn 82% nguy cơ nhập viện và bảo vệ liên tục trong 5-6 tháng.
- Trẻ từ 1 ngày tuổi đến 12 tháng: tiêm một mũi theo cân nặng.
- Trẻ 12-24 tháng có nguy cơ cao: tiêm hai mũi.
Kháng thể đơn dòng RSV có thể tiêm cùng vaccine viêm gan B và vaccine lao trong cùng một ngày mà không có chống chỉ định, giúp trẻ được bảo vệ sớm và toàn diện.
Viêm gan B: Nguy cơ cao và cách phòng ngừa hiệu quả
Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc viêm gan B thuộc nhóm cao nhất thế giới và khu vực, khoảng 10-16% tùy vùng. Thống kê cho thấy khoảng 90% em bé sinh ra từ mẹ nhiễm virus viêm gan B có nguy cơ cao bị lây bệnh. Ngay cả khi mẹ không nhiễm, trẻ vẫn có nguy cơ phơi nhiễm do tỷ lệ mắc bệnh cao trong cộng đồng.
Bệnh viêm gan B diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng, nhưng nếu không kiểm soát, virus có thể phá hủy tế bào gan, dẫn đến xơ gan, suy gan và ung thư gan. Theo UNICEF, 90% trẻ từ sơ sinh đến dưới một tuổi nhiễm virus viêm gan B sẽ tiến triển thành viêm gan mạn tính. Ở trẻ từ 1-4 tuổi, tỷ lệ này là 25-50%. Cứ 4 trẻ bị viêm gan B mạn tính sẽ có một trẻ tử vong do ung thư gan hoặc các bệnh lý về gan.
Vì vậy, việc phòng viêm gan B từ khi chào đời là vô cùng cần thiết:
- Nếu mẹ nhiễm bệnh: trẻ cần tiêm vaccine và huyết thanh trong 24 giờ sau sinh, hiệu quả phòng lây từ mẹ sang con lên đến 90%.
- Nếu mẹ không mắc bệnh: tiêm ngừa giúp xóa khoảng trống miễn dịch cho đến khi trẻ đủ 2 tháng tuổi, sớm nhất là 6 tuần tuổi. Sau đó, trẻ tiếp tục tiêm vaccine 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 từ 2 tháng tuổi.
Lao: Bệnh nguy hiểm và vaccine phòng ngừa
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp bệnh lao vào nhóm 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới. Vi khuẩn lao tấn công nhiều cơ quan, phổ biến nhất là phổi với các triệu chứng như ho kéo dài, khó thở và đau ngực. Bệnh có thể tiến triển nặng thành các thể lao ngoài phổi như lao màng não, lao hạch, lao màng bụng, lao da, lao xương và lao khớp.
Hiện Việt Nam có vaccine phòng lao BCG tiêm trong da:
- Trẻ dưới một tuổi: liều lượng 0,05 mg BCG/0,1 ml.
- Trẻ trên một tuổi: liều lượng 0,1 mg BCG/0,1 ml.
Với những trẻ có đủ sức khỏe và phát triển ổn định, vaccine lao thường được tiêm trong vòng 24 giờ sau sinh. Càng tiêm muộn, khả năng ngăn ngừa và phòng tránh càng giảm. Trẻ chỉ cần chủng ngừa một liều duy nhất đã có thể tạo ra tác dụng bảo vệ lâu dài mà không cần tiêm thêm các liều bổ sung.
Tại gần 260 trung tâm tiêm chủng VNVC toàn quốc, vaccine lao đa liều được triển khai miễn phí cho trẻ dưới 1 tuổi. Phụ huynh có thể đưa bé đến các cơ sở tiêm chủng để được tư vấn và tiêm chủng miễn phí, đảm bảo sự an toàn và sức khỏe cho trẻ ngay từ những ngày đầu đời.
