Cảnh báo: Mâm cỗ Tết - 'Cạm bẫy' nguy hiểm cho bệnh nhân gút
Gút là một dạng viêm khớp do rối loạn chuyển hóa, liên quan mật thiết đến tình trạng tăng axit uric trong máu, dẫn đến sự lắng đọng tinh thể urate tại các khớp. Trước đây, bệnh thường gặp ở nam giới trung niên, nhưng hiện nay đang có xu hướng trẻ hóa đáng báo động. Đặc biệt, trong dịp Tết, chế độ ăn uống với nhiều thịt đỏ, hải sản, nội tạng động vật, bánh chưng, bánh tét, cùng thói quen sử dụng rượu bia khiến nguy cơ khởi phát cơn gút cấp tăng cao một cách đáng kể. Những mâm cỗ thịnh soạn ngày Tết thực sự trở thành "cạm bẫy" nguy hiểm cho những người mắc bệnh gút.
Đồ uống có cồn và nước ngọt: Yếu tố kích hoạt hàng đầu
Theo BS.CKII Đoàn Thị Huyền Trân, đồ uống có cồn được xem là yếu tố kích hoạt hàng đầu cho các cơn gút cấp. Khi cơ thể chuyển hóa rượu bia, quá trình này làm tăng sản xuất axit uric đồng thời giảm khả năng đào thải chất này qua thận. Cụ thể, bia và các loại rượu mạnh có nguy cơ gây cơn gút cấp cao, trong khi rượu vang nếu được sử dụng điều độ thì ít ảnh hưởng hơn. Ngoài ra, các loại nước ngọt có gas chứa siro bắp giàu fructose cũng làm tăng tổng hợp purine, từ đó khiến nồng độ axit uric trong máu tăng nhanh chóng.
Thực phẩm giàu purine trên mâm cỗ Tết
Những món ăn quen thuộc trên mâm cỗ Tết như gan, thận, tim, thịt bò, hải sản (tôm, cua, mực, sò, hàu) đều chứa hàm lượng purine rất cao. Việc tiêu thụ liên tục những thực phẩm này trong nhiều ngày Tết dễ khiến axit uric tăng đột ngột, kích hoạt cơn gút cấp với các biểu hiện điển hình như khớp sưng, nóng, đỏ, đau dữ dội. Các khớp thường bị ảnh hưởng nhất bao gồm khớp bàn chân, ngón chân cái, cổ chân hoặc gối.
Nguy cơ từ việc kiêng khem quá mức
Tuy nhiên, thực tế tại các phòng khám cho thấy một số bệnh nhân lại kiêng khem quá mức do nghe theo những lời truyền miệng thiếu cơ sở khoa học. Việc cắt giảm gần như toàn bộ chất đạm trong thời gian dài khiến cơ thể mệt mỏi, sụt cân, giảm albumin máu, dẫn đến suy dinh dưỡng. Điều này không những không giúp kiểm soát bệnh gút hiệu quả mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể của người bệnh.
Khuyến cáo phòng tránh cơn gút cấp trong dịp Tết
Để phòng tránh cơn gút cấp trong dịp Tết, BS.CKII Đoàn Thị Huyền Trân khuyến cáo người bệnh cần duy trì chế độ ăn cân đối, hạn chế thực phẩm giàu purine và kiểm soát chặt chẽ lượng rượu bia tiêu thụ. Uống đủ nước là yếu tố quan trọng vì giúp tăng cường đào thải axit uric qua đường tiểu, từ đó giảm đáng kể nguy cơ tái phát. Các nghiên cứu khoa học cho thấy người uống từ 5–8 cốc nước mỗi ngày có thể giảm khoảng 40% nguy cơ xuất hiện cơn gút cấp. Tuy nhiên, lượng nước cụ thể cần được điều chỉnh linh hoạt tùy theo thể trạng và các bệnh lý đi kèm của từng cá nhân.
Thực phẩm có lợi cho bệnh nhân gút
Bên cạnh đó, sữa ít béo và sữa chua được chứng minh là có lợi cho bệnh nhân gút nhờ khả năng hỗ trợ đào thải axit uric. Cà phê, khi sử dụng ở mức hợp lý, cũng được ghi nhận có liên quan đến việc giảm nguy cơ khởi phát cơn gút. Các thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, dâu tây, cà chua giúp làm giảm nồng độ axit uric trong máu một cách hiệu quả. Đặc biệt, nguồn đạm thực vật từ các loại đậu và đậu hũ là lựa chọn thay thế phù hợp vì không làm tăng axit uric, đồng thời cung cấp dinh dưỡng cần thiết.
Tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ
Ngoài chế độ ăn uống, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt việc điều trị bằng thuốc và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Dịp Tết với lịch sinh hoạt đảo lộn, thức khuya, ăn uống thất thường cũng là yếu tố khiến bệnh dễ mất kiểm soát nếu người bệnh tự ý ngưng thuốc. BS Huyền Trân nhấn mạnh: "Tết vẫn có thể trọn vẹn niềm vui nếu người bệnh gút biết lựa chọn thực phẩm hợp lý, ăn uống điều độ và tuân thủ điều trị. Quan trọng nhất là tái khám để được tư vấn chế độ ăn và dùng thuốc phù hợp trong những ngày lễ."
Việc chủ động kiểm soát chế độ dinh dưỡng không chỉ giúp phòng ngừa cơn gút cấp mà còn làm chậm quá trình tổn thương khớp, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh trong những ngày đầu xuân. Bác sĩ khuyến cáo cộng đồng cần ăn uống hợp lý để tránh nguy cơ bùng phát cơn gút cấp trong dịp Tết, đảm bảo một mùa lễ hội an toàn và khỏe mạnh.
