Nga tiêm thử vaccine mRNA cá nhân hóa đầu tiên cho bệnh nhân ung thư hắc tố
Bệnh nhân nam 60 tuổi mắc ung thư hắc tố da tại Nga đã trở thành người đầu tiên được tiêm thử nghiệm vaccine mRNA cá nhân hóa, theo thông tin từ Bộ Y tế Liên bang Nga. Sự kiện này đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ điều trị ung thư thế hệ mới vào thực hành lâm sàng, mở ra hy vọng kiểm soát và điều trị bệnh hiệu quả hơn.
Chi tiết về vaccine và bệnh nhân thử nghiệm
Vaccine có tên “NeoOncoVac” được triển khai tại Trung tâm Nghiên cứu X-quang và Xạ trị quốc gia trực thuộc Bộ Y tế Nga. Đây là phương pháp điều trị mới, tận dụng cơ chế kích hoạt hệ miễn dịch để nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư. Bệnh nhân tham gia thử nghiệm sinh sống tại vùng Kursk, được chẩn đoán mắc ung thư hắc tố từ năm 2021. Sau phẫu thuật, bệnh tái phát vào năm 2025 với di căn tại hạch bạch huyết, dẫn đến việc phải trải qua phẫu thuật lần hai và điều trị miễn dịch.
Do nguy cơ tiến triển bệnh cao, hội đồng chuyên môn đã quyết định bổ sung vaccine mRNA cá nhân hóa vào phác đồ điều trị. Hiện tại, bệnh nhân đang trong quá trình điều trị kết hợp với liệu pháp miễn dịch. Vaccine này không thay thế hoàn toàn các phương pháp truyền thống mà đóng vai trò hỗ trợ, giúp kiểm soát diễn tiến và cải thiện đáp ứng điều trị.
Cơ chế hoạt động và quy trình sản xuất
Khác với vaccine truyền thống, “NeoOncoVac” được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân. Các bác sĩ lấy mẫu khối u, phân tích đặc điểm di truyền để tạo ra cấu trúc mRNA chứa “hướng dẫn” giúp cơ thể sản sinh kháng nguyên đặc trưng của khối u. Khi tiêm vào cơ thể, vaccine “huấn luyện” hệ miễn dịch nhận diện protein này là tác nhân lạ, từ đó kích hoạt phản ứng tấn công và tiêu diệt tế bào ung thư, kể cả những tổn thương nhỏ chưa thể phát hiện qua chẩn đoán hình ảnh.
Giai đoạn sản xuất cuối cùng được thực hiện ngay trước khi tiêm tại phòng thí nghiệm đạt chuẩn GMP, đảm bảo các tiêu chí nghiêm ngặt về vô trùng, kiểm soát chất lượng và an toàn. Phác đồ tiêm bao gồm:
- Tiêm vào các ngày 1, 8 và 15 với liều tăng dần.
- Duy trì tiêm mỗi 21 ngày sau đó.
- Tổng liệu trình có thể kéo dài tới 10 mũi.
Triển vọng và mở rộng ứng dụng
Vaccine “NeoOncoVac” đã được Bộ Y tế Nga phê duyệt sử dụng lâm sàng từ tháng 11/2025. Hiện tại, phương pháp này chỉ áp dụng cho bệnh nhân trưởng thành mắc ung thư hắc tố da trong hai trường hợp: điều trị chính khi khối u không thể phẫu thuật hoặc đã di căn (kết hợp liệu pháp miễn dịch), và điều trị bổ trợ sau phẫu thuật nhằm giảm nguy cơ tái phát. Đây chưa phải là phương pháp điều trị phổ quát cho mọi loại ung thư, nhưng trong tương lai, nếu kết quả khả quan, các chuyên gia kỳ vọng có thể mở rộng ứng dụng công nghệ này sang nhiều loại ung thư khác.
Đầu tháng 3, Bộ Y tế Nga đã xây dựng dự thảo đưa các vaccine điều trị ung thư vào hệ thống bảo hiểm y tế bắt buộc, bao gồm cả liệu pháp thuốc chống khối u và vaccine peptide cá nhân hóa mang tên “Oncopept”. Trước đó, vào ngày 25/2, đại diện Cơ quan Y sinh Liên bang Nga cho biết đã có ba loại vaccine peptide điều trị ung thư đại trực tràng sẵn sàng đưa vào ứng dụng, mở ra triển vọng mở rộng các công nghệ điều trị cá thể hóa trong thời gian tới.
