Người bệnh thận và mâm cỗ Tết: Những nguyên tắc vàng để đón xuân khỏe mạnh
Mâm cơm ngày Tết truyền thống Việt Nam thường tràn ngập những món ăn đậm đà hương vị như thịt kho tàu, canh khổ qua nhồi thịt, bánh chưng bánh tét, cùng các món ăn kèm như củ kiệu, dưa món, gỏi, gà luộc, chả lụa, mứt Tết... Tuy nhiên, đối với những người mắc bệnh thận, đặc biệt khi kèm theo các tình trạng như tăng huyết áp, đái tháo đường, gout, việc ăn uống không kiểm soát trong những ngày lễ có thể khiến chức năng thận suy giảm nhanh chóng, dẫn đến bệnh tiến triển âm thầm và nguy hiểm.
Lời khuyên từ chuyên gia: Vẫn có thể ăn Tết đầy đủ nếu biết cách
Theo Bác sĩ Chuyên khoa II Hồ Tấn Thông, thuộc Đơn vị Nội thận - Lọc máu tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, người bệnh thận hoàn toàn có thể tận hưởng một cái Tết trọn vẹn nếu tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc dinh dưỡng phù hợp. Dưới đây là những hướng dẫn chi tiết cho từng món ăn phổ biến trong ngày Tết.
Thịt kho tàu: Ưu tiên chế biến nhạt và chọn thịt nạc
Khi chức năng thận suy giảm, khả năng đào thải natri (muối) của cơ thể trở nên kém hiệu quả, dễ dẫn đến tình trạng tăng huyết áp và giữ nước gây phù nề. Việc tiêu thụ nhiều chất béo bão hòa từ món thịt kho tàu còn làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch và xơ vữa động mạch, khiến bệnh thận trầm trọng hơn. Bác sĩ Thông khuyến nghị nên ưu tiên các món luộc, hấp hoặc kho nhạt, hạn chế tối đa muối và dầu mỡ. Ví dụ, khi chế biến thịt kho tàu, nên chọn thịt heo nạc vì đây là nguồn đạm tốt, dễ tiêu hóa và ít gây áp lực lên thận, đồng thời chỉ ăn với lượng vừa phải.
Canh khổ qua: Thay thế bằng các loại canh rau củ nhẹ nhàng
Khổ qua (mướp đắng) vốn nổi tiếng với công dụng thanh nhiệt, giải độc, nhưng đối với người bệnh thận, việc ăn nhiều có thể gây khó tiêu, đầy hơi do hàm lượng chất xơ cao. Các hoạt chất trong khổ qua cũng có khả năng ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng thận, đặc biệt là ở những người bị suy thận. Thay vào đó, bác sĩ gợi ý chọn các món canh rau, canh củ nấu loãng như canh bầu, canh bí đỏ, canh mướp... Những món này không chỉ bổ sung nước mà còn cung cấp vitamin, chất xơ, giúp thận hoạt động thuận lợi hơn. Lưu ý quan trọng là nêm ít muối khi chế biến để giảm gánh nặng cho thận.
Gà luộc: Chọn gà sạch và loại bỏ da, mỡ
Gà luộc là món không thể thiếu trong mâm cơm ngày Tết, nhưng người bệnh thận cần lưu ý chọn gà ta, gà thả vườn tươi để đảm bảo gà sạch, ít mỡ và ít tạp chất. Khi ăn, nên bỏ da, bỏ mỡ và nội tạng vì chúng chứa nhiều chất béo và phospho có hại. Hạn chế nêm gia vị, không dùng nước mắm, và chỉ ăn lượng vừa phải, đảm bảo đúng lượng đạm khuyến nghị mỗi ngày theo hướng dẫn của bác sĩ.
Bánh chưng, bánh tét: Ăn ít và chọn loại ít mặn
Người bệnh thận vẫn có thể thưởng thức bánh chưng, bánh tét nhưng cần hạn chế, chỉ ăn lượng nhỏ để thay thế một chén cơm, không nên ăn thay thế nhiều bữa hoặc liên tục trong nhiều ngày. Đặc biệt, món ăn này có thể gây tăng đường huyết ở người bệnh thận kèm đái tháo đường. Nên chọn loại bánh ít nhân mặn, ít mỡ, ưu tiên nhân đậu xanh. Có thể đổi tinh bột trong bữa ăn bằng các loại như miến dong, gạo trắng để đa dạng hóa thực đơn.
Món gỏi: Kết hợp thực phẩm ít kali và natri
Khi làm món gỏi, nên sử dụng các thực phẩm ít kali và natri như bắp cải, ớt chuông đỏ, rau cải thảo, su hào, củ cải trắng, dưa leo, kết hợp với lượng thịt nhỏ từ thịt nạc, thịt gà (bỏ da) hoặc tôm. Khi trộn gỏi, hạn chế muối, nước mắm mặn và đường. Tránh kết hợp với thực phẩm chế biến sẵn như giò chả, xúc xích vì chúng chứa nhiều muối.
Rau xanh và trái cây: Lựa chọn thông minh để hỗ trợ thận
Chọn rau luộc hoặc hấp có hàm lượng kali thấp như bí đao, súp lơ, bắp cải, hoặc salad trộn với dầu thực vật để cân bằng với các món đạm ngày Tết. Những loại rau này giúp cung cấp chất xơ, vitamin, chất chống oxy hóa, hỗ trợ kiểm soát huyết áp và giảm viêm, có lợi cho chức năng thận. Đối với trái cây, nên chọn các loại ít kali và ít đường như táo, lê, dâu tây, việt quất, mâm xôi, ăn lượng nhỏ và chia đều từng bữa để kiểm soát kali máu. Hạn chế các loại trái cây giàu kali như chuối, cam, bưởi, sầu riêng, xoài...
Những điều cần tránh tuyệt đối
Bác sĩ Thông cũng nhấn mạnh người bệnh thận nên tránh xa rượu bia, nước ngọt có gas, và hạn chế các món không tốt cho thận như dưa hành, củ kiệu, đồ muối chua, thịt kho mặn, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn, ăn liền có hàm lượng muối cao. Những thực phẩm này dễ dẫn đến tăng huyết áp, giữ nước và gây hại nghiêm trọng cho thận.
Với những lời khuyên chi tiết từ chuyên gia, người bệnh thận hoàn toàn có thể tận hưởng một mùa Tết an toàn và khỏe mạnh, mà vẫn giữ được hương vị truyền thống của ngày lễ cổ truyền.
