Sai lầm ăn uống âm thầm tàn phá thận: Bồi bổ sai cách khiến bệnh tiến triển nhanh
Hội chứng thận hư là một bệnh lý thận khá phổ biến, có thể xuất hiện ở cả trẻ em và người lớn. Tuy nhiên, không ít người khi mắc bệnh lại rơi vào hai thái cực nguy hiểm: hoặc kiêng khem quá mức dẫn đến suy kiệt cơ thể, hoặc bồi bổ sai cách, vô tình làm tăng gánh nặng cho thận và khiến bệnh tiến triển nhanh hơn.
Cơ chế bệnh sinh và dấu hiệu nhận biết
Theo ThS.BS Nguyễn Thị Vân Anh, hội chứng thận hư xảy ra khi màng lọc của cầu thận bị tổn thương. Bình thường, cấu trúc này hoạt động như một "tấm lưới", giữ lại các protein quan trọng trong máu. Khi bị viêm hoặc tổn thương, màng lọc xuất hiện các "lỗ hổng", khiến protein bị rò rỉ và thải ra ngoài qua nước tiểu.
Người bệnh có thể nhận biết qua các dấu hiệu điển hình như:
- Phù mềm, ấn lõm, thường đối xứng hai bên, bắt đầu từ mi mắt, mặt rồi lan xuống chân hoặc toàn thân.
- Nước tiểu có nhiều bọt, lâu tan do chứa lượng protein cao.
- Xét nghiệm cận lâm sàng cho thấy protein niệu vượt ngưỡng 3,5 g/24 giờ, protein máu giảm dưới 60 g/l, và cholesterol máu tăng cao.
Sai lầm phổ biến trong dinh dưỡng
Đại tá, bác sĩ chuyên khoa II Đặng Biên Cương, Chủ nhiệm khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, nhấn mạnh rằng trong điều trị hội chứng thận hư, thuốc là điều kiện cần, nhưng dinh dưỡng mới là điều kiện đủ. Thực tế ghi nhận nhiều bệnh nhân suy dinh dưỡng nặng do ăn uống quá kiêng khem, thậm chí chỉ dùng cơm trắng với muối vừng. Ngược lại, không ít người lại ăn quá nhiều đạm để "bù" phần đã mất, khiến thận phải làm việc quá tải và bệnh tiến triển nhanh hơn.
Nguyên tắc dinh dưỡng hợp lý
Theo các chuyên gia, chế độ ăn cần được cá thể hóa, đảm bảo cân bằng giữa việc bù đắp protein và giảm áp lực cho thận. Khuyến nghị dinh dưỡng cho người mắc hội chứng thận hư là khoảng 1,0-1,3 g protein/kg cân nặng mỗi ngày, trong đó khoảng 60% nên đến từ protein động vật có giá trị sinh học cao như thịt nạc, cá, trứng, sữa. Ví dụ, một người nặng 50 kg cần khoảng 50 - 65 g protein/ngày, tương đương 150 - 200 g thịt hoặc cá tươi, chia đều trong các bữa.
Muối là yếu tố trực tiếp gây giữ nước trong cơ thể. Để hạn chế phù và kiểm soát huyết áp, người bệnh cần duy trì chế độ ăn nhạt, với tổng lượng muối không quá 5 g/ngày (khoảng một thìa cà phê gạt ngang). Đáng lưu ý, muối không chỉ đến từ gia vị như nước mắm, xì dầu mà còn "ẩn" nhiều trong thực phẩm chế biến sẵn như đồ hộp, mì ăn liền, dưa muối.
Hội chứng thận hư thường đi kèm rối loạn mỡ máu, do đó người bệnh cần hạn chế chất béo xấu. Da gia cầm nên được loại bỏ, thịt đỏ chỉ nên dùng 2 - 3 bữa mỗi tuần. Các món nước như bún, phở, miến cũng cần lưu ý vì nước dùng thường chứa nhiều muối và chất béo, đặc biệt khi được ninh từ xương.
Kiểm soát lượng nước và vận động
Về lượng nước, nếu không có phù, người bệnh có thể uống khoảng 40 ml/kg cân nặng mỗi ngày. Tuy nhiên, khi đang bị phù, lượng nước cần được kiểm soát chặt theo công thức: lượng nước uống bằng lượng nước tiểu của ngày hôm trước cộng thêm 500 ml. Việc theo dõi cân nặng và lượng nước tiểu hàng ngày là cơ sở quan trọng để điều chỉnh phù hợp.
Bên cạnh dinh dưỡng, vận động hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng. Các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, đạp xe, tập dưỡng sinh giúp cải thiện tim mạch, tăng cường chuyển hóa và nâng cao sức khỏe tinh thần.
ThS.BS Nguyễn Thị Huyền và Nguyễn Thị Vân Anh từ khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, khẳng định dinh dưỡng không đơn thuần là ăn uống hàng ngày mà còn đóng vai trò như một liệu pháp hỗ trợ điều trị. Một chế độ ăn hợp lý có thể giúp kiểm soát triệu chứng, giảm phù và góp phần cải thiện hiệu quả điều trị hội chứng thận hư.
