TS.BS Hoàng Việt Anh, Trưởng khoa Tim mạch thể thao và Phục hồi chức năng tim mạch, Viện Tim mạch (Bệnh viện Bạch Mai), cảnh báo một sai lầm phổ biến trước khi tập thể thao có thể dẫn đến đột tử: nhiều người bước vào các môn thể thao cường độ cao mà chưa từng biết tình trạng sức khỏe tim mạch của mình.
Phong trào thể thao lên cao, nguy cơ tiềm ẩn
Theo TS.BS Hoàng Việt Anh, chưa bao giờ người Việt quan tâm đến thể thao như hiện nay. Các giải chạy thu hút hàng chục nghìn người tham gia, sân pickleball luôn kín lịch, phòng gym đông kín vào mỗi sáng và chiều. Từ chạy bộ, đạp xe, bóng đá đến gym hay pickleball, hàng triệu người đang chủ động vận động với mong muốn sống khỏe hơn. Tuy nhiên, cùng với làn sóng tập luyện, một vấn đề đáng lo ngại cũng đang nổi lên: không ít vụ việc đau lòng đã xảy ra như đột tử ngay trên đường chạy, sân pickleball…
Tim mạch thể thao: không chỉ dành cho vận động viên
Theo các khuyến cáo quốc tế mới nhất, tim mạch thể thao là chuyên ngành giúp phát hiện sớm các bệnh tim tiềm ẩn, đánh giá mức độ an toàn trước khi tham gia thể thao, xây dựng chương trình vận động phù hợp cho từng cá nhân, hỗ trợ người mắc bệnh tim quay lại tập luyện an toàn cũng như góp phần dự phòng đột tử liên quan đến vận động. TS.BS Hoàng Việt Anh nhấn mạnh: "Nói cách khác, tim mạch thể thao không chỉ dành cho vận động viên chuyên nghiệp mà dành cho tất cả những người muốn tập luyện an toàn".
Với đa số người trưởng thành khỏe mạnh, khuyến cáo hiện nay là tập ít nhất 150 phút mỗi tuần với cường độ trung bình hoặc 75 phút mỗi tuần với cường độ mạnh. Tuy nhiên, không phải ai cũng nên áp dụng cùng một chế độ luyện tập. Việc "kê đơn vận động" theo nguyên tắc FITT (tần suất, cường độ, thời gian và loại hình thể thao) sẽ giúp người tập vừa đạt hiệu quả rèn luyện, vừa hạn chế tối đa nguy cơ biến cố tim mạch.
Ai cần khám tim mạch trước khi tập?
Nhiều người nghĩ rằng "cứ tập thể dục nhiều là tốt, là khỏe". Tuy nhiên, cần lưu ý một số nhóm người cần được khám tim mạch trước khi tham gia các môn thể thao cường độ cao: người trên 35-40 tuổi mới bắt đầu tập luyện; người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc hút thuốc lá; người chuẩn bị tham gia marathon, đạp xe đường dài, thi đấu bóng đá hay pickleball cường độ cao; người từng xuất hiện đau ngực, ngất, khó thở, đánh trống ngực khi gắng sức hoặc có người thân từng đột tử ở tuổi trẻ.
Một quan niệm khác cũng được các chuyên gia điều chỉnh là "mắc bệnh tim thì phải nghỉ ngơi tuyệt đối". TS.BS Hoàng Việt Anh cho biết: "Y học hiện đại không còn khuyến cáo người bệnh tim hạn chế vận động một cách cực đoan. Ngược lại, nhiều bệnh nhân sau nhồi máu cơ tim, đặt stent hoặc phẫu thuật tim vẫn có thể quay trở lại luyện tập nếu được thăm khám đầy đủ và tham gia chương trình phục hồi chức năng tim mạch được cá thể hóa".
Dấu hiệu cảnh báo cần ngừng tập ngay
Các chuyên gia khuyến cáo người dân tuyệt đối không chủ quan nếu trong quá trình tập luyện xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau ngực khi vận động, khó thở nhiều hơn bình thường, ngất hoặc cảm giác sắp ngất, đánh trống ngực kéo dài hay mệt mỏi bất thường so với khả năng tập trước đó. Đây đều có thể là những tín hiệu cảnh báo bệnh tim cần được thăm khám sớm.
Trong bối cảnh phong trào thể thao ngày càng phát triển, các chuyên gia cho rằng điều quan trọng không chỉ là tập nhiều hay tập nặng, mà là hiểu rõ giới hạn của cơ thể. Một buổi khám tim mạch trước khi bước vào những môn thể thao cường độ cao có thể giúp phát hiện sớm bệnh lý tiềm ẩn và giảm nguy cơ xảy ra những biến cố đáng tiếc trên sân tập.
