Viện Dinh dưỡng cảnh báo: Thói quen Tết có thể làm trầm trọng bệnh mạn tính
Theo Viện Dinh dưỡng, trong dịp Tết, thói quen sinh hoạt thường bị đảo lộn, dẫn đến nhiều nguy cơ sức khỏe. Các hành vi như ăn muộn, bỏ bữa, ăn dồn nhiều món trong một bữa, và thức khuya trở nên phổ biến. Đồng thời, đồ uống có cồn như rượu, bia thường xuyên xuất hiện trong các cuộc gặp gỡ, gia tăng gánh nặng cho cơ thể.
Nguy cơ từ chế độ ăn uống không kiểm soát
Việc tiêu thụ liên tục các thực phẩm giàu năng lượng, nhiều muối và chất béo trong nhiều ngày liền có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa, kích hoạt phản ứng viêm và ảnh hưởng xấu tới các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, gout, và béo phì. Trước thực tế số ca nhập viện do biến chứng tim mạch, tăng đường huyết hoặc cơn gout cấp gia tăng sau các kỳ nghỉ Tết, bác sĩ Thanh Huyền từ Khoa khám tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng, đã đưa ra những lưu ý quan trọng.
Lời khuyên dinh dưỡng cho người bệnh mạn tính
Bác sĩ Huyền nhấn mạnh rằng người mắc bệnh mạn tính vẫn có thể thưởng thức các món ăn truyền thống nếu biết lựa chọn và kiểm soát lượng ăn. Các món như bánh chưng, giò chả, nem rán hay mứt Tết chỉ nên ăn với lượng nhỏ và không ăn liên tục trong nhiều ngày. Thay vào đó, nên ưu tiên thịt nạc, cá, đậu phụ, trứng với khẩu phần vừa phải, đồng thời tăng cường rau xanh và các món canh thanh đạm.
Nguyên tắc ăn uống lành mạnh
Trước hết, cần ăn đúng bữa, không bỏ bữa và tránh ăn quá no, cũng không nên bỏ bữa rồi lại ăn bù. Nên ăn chậm nhai kỹ, vì điều này giúp người bệnh no lâu và kiểm soát được lượng thức ăn nạp vào. Trong chế biến, ưu tiên các phương pháp luộc, hấp, kho nhạt; hạn chế chiên rán và các món nhiều dầu mỡ. Rau xanh, canh rau và trái cây ít ngọt nên xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn để bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất.
Kiểm soát muối, đường và rượu bia
Đồng thời, cần kiểm soát lượng muối, duy trì dưới 5 gam mỗi ngày, và hạn chế đường, đặc biệt là hạn chế rượu bia. Gia đình nên chuẩn bị mâm cỗ cân đối, nấu nhạt hơn, đa dạng các món luộc, hấp, đồng thời không nên ép ăn, ép uống để giúp người bệnh mạn tính tuân thủ chế độ ăn dễ dàng hơn. Thay vì nước ngọt có đường, có thể chọn nước lọc, trà nhạt hoặc nước trái cây không thêm đường. Rượu bia, nếu không thể tránh hoàn toàn, cần được hạn chế ở mức thấp nhất.
Ảnh hưởng cụ thể đến từng bệnh
Bệnh tăng huyết áp chịu ảnh hưởng rõ rệt từ chế độ ăn nhiều muối và rượu bia. Chỉ cần tăng lượng muối trong vài ngày cũng có thể khiến huyết áp tăng cao, làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não và các biến cố tim mạch. Người mắc bệnh đái tháo đường dễ gặp tình trạng tăng đường huyết khi ăn nhiều bánh mứt, nước ngọt, bánh chưng, hoặc do bỏ bữa rồi ăn bù. Kèm theo đó, uống rượu bia khi đói hoặc dùng thuốc không đúng giờ cũng có thể gây hạ đường huyết nguy hiểm.
Cảnh báo từ chuyên gia
Bác sĩ Huyền lưu ý: "Tình trạng rối loạn mỡ máu và bệnh tim mạch thường nặng lên khi người bệnh tiêu thụ nhiều thịt mỡ, đồ chiên rán, phủ tạng động vật. Các chất béo xấu tăng cao là yếu tố thúc đẩy quá trình xơ vữa mạch máu." Chuyên gia dinh dưỡng cũng cảnh báo, người có rối loạn chuyển hóa, người bệnh gout rất dễ bùng phát cơn gout cấp do ăn nhiều đạm động vật, nội tạng và uống rượu bia - những yếu tố làm tăng a xít uric máu.
Duy trì thói quen lành mạnh
Với người bệnh béo phì, xu hướng tiến triển nặng hơn sau "ăn Tết" khi lượng năng lượng ăn vào vượt quá nhu cầu trong nhiều ngày liên tiếp, trong khi hoạt động thể lực lại giảm. Bác sĩ Huyền nhấn mạnh: "Chúng ta hay có suy nghĩ 'Tết chỉ có vài ngày, ăn thoải mái không sao', nhưng thực tế, chỉ vài ngày ăn, uống không kiểm soát cũng đủ để làm bệnh mất ổn định. Ngoài ra, việc quên hoặc tự ý dừng thuốc do mải vui Tết; hoặc uống rượu bia thay nước, đều làm tăng nguy cơ biến chứng." Do đó, cần lưu ý ngủ đúng giờ, duy trì thói quen tập luyện hàng ngày, không tự ý dừng thuốc, và theo dõi chỉ số sức khỏe thường xuyên để bảo vệ sức khỏe trong dịp Tết.
