TP.HCM đối mặt với nguy cơ bùng phát dịch tay chân miệng nghiêm trọng
Ngày 29 tháng 3, đoàn công tác do Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương làm trưởng đoàn đã trực tiếp vào Thành phố Hồ Chí Minh để kiểm tra công tác phòng, chống dịch bệnh tay chân miệng đang có diễn biến phức tạp. Tình hình dịch bệnh đang trở nên đáng báo động khi tác nhân gây bệnh tay chân miệng thể nặng đã "tái xuất" và lây lan nhanh chóng.
Thực trạng đáng báo động tại các bệnh viện nhi
Đoàn công tác đã tiến hành kiểm tra thực tế tại Bệnh viện Nhi đồng 2. Tại đây, Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương đã trực tiếp thăm hỏi bé Nguyễn Quốc Khôi (5 tuổi, tỉnh Lâm Đồng) đang điều trị bệnh tay chân miệng thể nặng. Cha của bệnh nhi cho biết bé sốt cao, thường xuyên giật mình khi ngủ và tình trạng chuyển biến nặng rất nhanh, buộc gia đình phải đưa từ bệnh viện địa phương lên TP.HCM để tiếp nhận điều trị chuyên sâu.
Theo báo cáo của thạc sĩ, bác sĩ Lê Hồng Nga, Phó giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), số ca mắc tay chân miệng tại thành phố đang gia tăng đáng kể. Trong 12 tuần đầu năm 2026, các bệnh viện tại TP.HCM đã tiếp nhận tổng cộng 10.886 ca tay chân miệng, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Trong số này, có 1.992 ca phải nhập viện và 221 ca nặng từ độ 2B trở lên.
Đáng chú ý, bệnh nhi từ các tỉnh ngoài thành phố chiếm tới 51% số ca nặng, cho thấy TP.HCM đang phải gánh vác áp lực điều trị rất lớn cho toàn khu vực phía Nam. Tính đến thời điểm hiện tại, TP.HCM đã ghi nhận 332 ổ dịch tay chân miệng, bao gồm 181 ổ dịch trong trường học và 151 ổ dịch tại cộng đồng.
Vi rút EV71 tái xuất với tỷ lệ đáng lo ngại
Một thông tin đáng lo ngại được các chuyên gia y tế công bố: vi rút EV71 - tác nhân chính gây bệnh tay chân miệng thể nặng - đã xuất hiện trở lại từ tháng 11 năm 2025 và hiện chiếm khoảng 24% tổng số mẫu xét nghiệm trong năm 2026. Sự trở lại của chủng vi rút nguy hiểm này đang đặt ra những thách thức lớn cho công tác điều trị và kiểm soát dịch bệnh.
Tại Bệnh viện Nhi đồng 2, bác sĩ Đặng Xuân Vinh, Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp, cho biết trong 3 tháng đầu năm 2026, bệnh viện đã điều trị nội trú cho 330 ca tay chân miệng, trong đó có 52 ca nặng phải nhập viện theo dõi sát sao vì nguy cơ chuyển biến nặng rất nhanh. Trong số các ca điều trị:
- 1 trẻ để lại di chứng thần kinh
- 6 trường hợp phải thở máy
- 2 trường hợp phải lọc máu liên tục
Hiện bệnh viện đã kích hoạt kịch bản khẩn cấp, sẵn sàng mở rộng từ 92 lên 150 giường nhiễm để đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng tăng.
Cảnh báo về diễn biến nhanh và biến chứng nguy hiểm
Bác sĩ Nguyễn Đình Qui, Trưởng khoa Nhiễm Bệnh viện Nhi đồng 2, cảnh báo vi rút EV71 có thể gây ra những biến chứng nặng nề ở nhiều hệ cơ quan quan trọng:
- Hệ thần kinh
- Hệ tim mạch
- Hệ tuần hoàn
- Hệ hô hấp
"Bệnh có thể chuyển biến nặng chỉ trong vòng 24 giờ, buộc phải phát hiện sớm và cấp cứu kịp thời" - bác sĩ Qui nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia, phụ huynh cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu báo động sau:
- Sốt cao liên tục từ 40 - 41 độ C, khó đáp ứng với thuốc hạ sốt
- Trẻ giật mình nhiều, đặc biệt là khi vừa chợp ngủ
- Run tay chân hoặc có biểu hiện bất thường về thần kinh
Nếu trẻ sốt kéo dài từ 2 đến 3 ngày, cần đưa đi khám ngay để được đánh giá kịp thời, tránh nhầm lẫn với các bệnh truyền nhiễm khác như sốt xuất huyết, sởi, hoặc não mô cầu.
Tình hình tại các bệnh viện khác và nguy cơ "dịch chồng dịch"
Tại Bệnh viện Nhi đồng 1 và Bệnh viện Nhi đồng thành phố cũng ghi nhận số bệnh nhi mắc tay chân miệng tăng mạnh. Nhiều trường hợp chuyển đến đã ở tình trạng rất nặng (độ 4), phải can thiệp bằng các kỹ thuật cao như lọc máu hoặc ECMO (kỹ thuật tim phổi nhân tạo).
Tiến sĩ - Bác sĩ Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết thành phố có hai dịch bệnh chính lưu hành hằng năm là sốt xuất huyết và tay chân miệng. Trước tình hình số ca tay chân miệng gia tăng trở lại, ông kỳ vọng vắc xin phòng bệnh tay chân miệng khi được triển khai trong thời gian tới sẽ góp phần quan trọng trong việc kiểm soát dịch bệnh.
Phó giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Vũ Thượng, Phó viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM, thông tin đã có 8 trường hợp tử vong do tay chân miệng, trong đó TP.HCM có 4 ca và các địa phương An Giang, Cần Thơ, Đồng Nai, Đồng Tháp mỗi nơi 1 ca. Ông Thượng dự báo dịch tay chân miệng tại TP.HCM có nguy cơ tiếp tục gia tăng, đặc biệt là các ca nặng, sẽ đẩy áp lực lên các bệnh viện tuyến cuối.
"Điểm nóng cần siết chặt nhất là khối mầm non, nơi trẻ tập trung đông, tiếp xúc gần và rất dễ làm mầm bệnh phát tán nhanh" - ông Thượng nhấn mạnh. Đây là nhóm nguy cơ cao nhất, với khoảng 80% ca bệnh nặng rơi vào trẻ dưới 36 tháng tuổi. Các trường mầm non phải trở thành "chốt chặn" đầu tiên trong việc phát hiện sớm và xử lý ngay từ những dấu hiệu nghi ngờ.
Chỉ đạo quyết liệt từ Bộ Y tế
Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương yêu cầu toàn ngành y tế chủ động ứng phó với nguy cơ bùng phát bệnh tay chân miệng. Bối cảnh hiện nay đặc biệt phức tạp khi nhiều dịch bệnh truyền nhiễm khác như sốt xuất huyết, sởi, não mô cầu cùng có xu hướng gia tăng, làm tăng nguy cơ "dịch chồng dịch".
Theo số liệu từ Bộ Y tế, trong gần 3 tháng đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận hơn 25.000 ca tay chân miệng, tăng khoảng 5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm nhưng thường gia tăng vào khoảng tháng 3 - 5 và tháng 9 - 10, chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo.
Thứ trưởng yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh và ổ dịch để xử lý kịp thời, ngăn chặn lây lan. Bệnh tay chân miệng có thể lây qua nhiều đường khác nhau:
- Đường tiêu hóa
- Nước bọt và dịch tiết
- Bóng nước và phân người bệnh
- Kể cả từ người nhiễm không có triệu chứng
Bộ Y tế cũng yêu cầu rà soát quy trình tiếp nhận, phân tuyến và chuyển tuyến để tránh chậm trễ, nhất là với những ca nặng có thể diễn tiến nhanh. Các bệnh viện tuyến trên cần tăng cường hội chẩn, hỗ trợ chuyên môn từ xa cho tuyến dưới, đồng thời siết chặt kiểm soát nhiễm khuẩn để hạn chế lây chéo trong cơ sở y tế.
