TP.HCM đặt mục tiêu xóa bỏ ung thư cổ tử cung vào năm 2045 thông qua đề án khám sức khỏe toàn dân
Ngày 8.4, Thành ủy TP.HCM đã tổ chức hội thảo góp ý đề án tổ chức khám sức khỏe và khám sàng lọc cho người dân thành phố giai đoạn 2026 - 2030. Một trong những mục tiêu nổi bật của đề án là hướng tới xóa bỏ ung thư cổ tử cung vào năm 2045, thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc bảo vệ sức khỏe phụ nữ và cộng đồng.
Chiến lược toàn diện để loại bỏ ung thư cổ tử cung
Theo dự thảo đề án, giai đoạn 2026 – 2030, TP.HCM hướng đến tổ chức đồng bộ và bền vững các hoạt động khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc yếu tố nguy cơ và tầm soát một số bệnh ưu tiên cho người dân. Đề án nhằm đạt bốn mục tiêu chính:
- Phát hiện sớm bệnh và các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn.
- Quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời một cách hiệu quả.
- Giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí điều trị muộn.
- Hình thành nền tảng dữ liệu sức khỏe toàn dân, hỗ trợ công tác y tế dài hạn.
Tại hội thảo, phó giáo sư - tiến sĩ Hoàng Thị Diễm Tuyết, Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương, đã trình bày chiến lược xóa ung thư cổ tử cung tại TP.HCM. Bà cho biết ung thư cổ tử cung là loại ung thư đứng hàng đầu ở phụ nữ, với khoảng 14 ca mắc mới mỗi ngày tại Việt Nam. Đáng chú ý, tỷ lệ mắc tại TP.HCM cao gấp 10 lần so với một số địa phương khác, mặc dù nguyên nhân vẫn chưa được xác định rõ ràng.
Hậu quả nặng nề và giải pháp phòng ngừa
Phó giáo sư - tiến sĩ Tuyết nhấn mạnh rằng hậu quả của ung thư cổ tử cung rất nặng nề, nếu không được điều trị kịp thời, gần như chắc chắn dẫn đến tử vong. Chi phí điều trị cao, đặc biệt ở giai đoạn muộn có thể lên tới 1 tỉ đồng mỗi ca. "Căn bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân, mà còn kéo theo hệ lụy xã hội: mất đi người phụ nữ trong gia đình, ảnh hưởng đến chăm sóc con cái, giảm nguồn lao động và tác động đến sự phát triển của thế hệ tương lai", bà Tuyết chia sẻ.
Tuy nhiên, may mắn là ung thư cổ tử cung hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị khỏi nếu phát hiện sớm. Đây cũng là loại ung thư duy nhất hiện được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đặt mục tiêu xóa bỏ. Đến nay, 194/195 quốc gia đã cam kết thực hiện chiến lược toàn cầu với mục tiêu "90 - 70 - 90" vào năm 2030:
- 90% trẻ em gái được tiêm vắc xin HPV trước 15 tuổi.
- 70% phụ nữ được tầm soát (từ 30 - 65 tuổi).
- 90% người bệnh được điều trị hiệu quả.
Đồng thời, tỷ lệ mắc mới mục tiêu là 4/100.000 phụ nữ.
Chi phí lớn cho tiêm chủng và tầm soát
Về tiêm vắc xin ngừa ung thư cổ tử cung (vắc xin HPV), phó giáo sư - tiến sĩ Tuyết cho biết vắc xin đã được WHO đưa vào danh mục thiết yếu từ năm 2006 và hiện có hơn 100 quốc gia triển khai trong chương trình tiêm chủng quốc gia. Tại Việt Nam, độ bao phủ còn thấp, khoảng 12%. Dù đã có chủ trương đưa vào chương trình tiêm chủng từ năm 2026, việc triển khai vẫn theo lộ trình ưu tiên và chưa phủ rộng.
Ước tính tại TP.HCM, với dân số khoảng 15 triệu người, có khoảng 1,33 triệu bé gái dưới 15 tuổi cần tiêm ngừa. Chi phí tiêm 1 mũi khoảng 3 triệu đồng, nếu tiêm đủ phác đồ 3 mũi là 9 triệu đồng mỗi người. Để đạt tỷ lệ bao phủ 90%, ngân sách cần khoảng 2.700 tỉ đồng (tiêm 1 mũi) hoặc 8.100 tỉ đồng (tiêm đủ 3 mũi), chưa kể chi phí bổ sung hằng năm.
Về tầm soát, WHO khuyến cáo đạt tỷ lệ 70% ở phụ nữ từ 30 - 65 tuổi, hoặc tập trung vào hai mốc quan trọng là 35 và 45 tuổi nếu nguồn lực hạn chế. Tuy nhiên, tại Việt Nam, tỷ lệ tầm soát hiện chỉ khoảng 28%, đa số bệnh nhân được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Các phương pháp tầm soát hiện nay gồm xét nghiệm HPV và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Trong đó, AI có ưu điểm chi phí thấp hơn (khoảng 380.000 đồng mỗi lần so với khoảng 1 triệu đồng của xét nghiệm HPV), không cần phòng xét nghiệm phức tạp và cho kết quả nhanh trong 5 - 10 phút.
Tại TP.HCM, ước tính có khoảng 5 triệu phụ nữ trong độ tuổi tầm soát. Nếu triển khai tầm soát bằng AI mỗi năm một lần, tổng chi phí dài hạn khoảng 22.800 tỉ đồng. Nếu chọn phương án xét nghiệm HPV ở hai thời điểm 35 và 45 tuổi, chi phí khoảng 10.000 tỉ đồng. Khi áp dụng theo mức bao phủ 70%, ngân sách có thể giảm tương ứng.
Xây dựng hệ thống quản lý liên tục và cam kết chính trị
Về điều trị, theo phó giáo sư - tiến sĩ Tuyết, TP.HCM hiện có đầy đủ năng lực từ điều trị tiền ung thư đến ung thư giai đoạn sớm và muộn tại các bệnh viện chuyên khoa. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chuỗi chăm sóc còn gián đoạn. Nhiều bệnh nhân không quay lại tái khám, không theo dõi tiếp hoặc phát hiện khi đã quá muộn, làm giảm hiệu quả điều trị.
Do đó, cần xây dựng hệ thống quản lý liên tục, có cơ chế theo dõi, nhắc hẹn và điều phối điều trị thống nhất trên toàn thành phố, nhằm đảm bảo người bệnh được chăm sóc đầy đủ theo đúng lộ trình. "Chương trình xóa bỏ ung thư cổ tử cung không chỉ là một giải pháp y tế, mà còn là cam kết nhân văn nhằm bảo vệ phụ nữ, gia đình và xã hội. Với năng lực hiện có, TP.HCM hoàn toàn có thể tiên phong cả nước trong thực hiện chiến lược này, hướng tới mục tiêu không còn phụ nữ bị ung thư cổ tử cung", Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương khẳng định.
Theo tiến sĩ - bác sĩ Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, để giảm gánh nặng ung thư, hiện có 8 loại ung thư phổ biến cần tầm soát, gồm: ung thư vú, gan, phổi, đại trực tràng, dạ dày, tuyến giáp, tiền liệt tuyến, cổ tử cung.
Tại hội thảo, Phó bí thư TP.HCM Nguyễn Phước Lộc nhấn mạnh đề án tổ chức khám sức khỏe và khám sàng lọc cho người dân TP.HCM giai đoạn 2026 - 2030 không chỉ là chương trình chuyên môn mà là cam kết chính trị của toàn hệ thống, với mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục cho người dân suốt vòng đời.
TP.HCM xác định chuyển mạnh từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh", lấy y tế cơ sở và y tế dự phòng làm nền tảng, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân.
Đề án đặt mục tiêu huy động toàn bộ hệ thống chính trị, tích hợp các chương trình y tế hiện có, tổ chức khám sức khỏe toàn dân ngay từ năm 2026 và mở rộng theo lộ trình. Lãnh đạo TP.HCM tin tưởng rằng với sự chỉ đạo quyết liệt và sự phối hợp đồng bộ, đề án sẽ sớm được thông qua và triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân.
