Bác sĩ cảnh báo: Uống nhiều rượu bia dịp Tết dễ gây khàn tiếng, ho kéo dài
Theo ThS.BS Dương Đình Lương từ Trung tâm Tai mũi họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, việc tiêu thụ quá nhiều rượu bia trong một khoảng thời gian ngắn, đặc biệt là trong dịp Tết, có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến đường hô hấp trên. Các triệu chứng phổ biến bao gồm khàn tiếng và ho, xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Nguyên nhân chính dẫn đến khàn tiếng và ho
Khô niêm mạc đường hô hấp trên và dây thanh: Giọng nói được tạo ra nhờ sự rung động của hai dây thanh âm trong thanh quản. Rượu bia có tính lợi tiểu, khi uống quá nhiều trong thời gian ngắn sẽ khiến cơ thể mất nước, làm khô niêm mạc họng và dây thanh. Điều này làm giảm độ đàn hồi, dẫn đến rung động kém hiệu quả. Hơn nữa, hơi thở chứa cồn đi qua họng liên tục còn làm tăng cảm giác rát, khô và ngứa cổ họng, khiến giọng nói trở nên khàn và rè.
Trào ngược dạ dày thực quản: Cồn trong rượu bia làm giãn cơ thắt thực quản dưới và kích thích dạ dày tăng tiết axit, từ đó làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày thực quản. Khi dịch vị và axit dạ dày tiếp xúc với dây thanh, chúng gây kích ứng mạnh, dẫn đến viêm thanh quản và ảnh hưởng đến chức năng hô hấp cũng như phát âm. Người bệnh thường có biểu hiện khàn giọng kéo dài, nói nhanh mệt, cảm giác vướng họng, ho hoặc hắng giọng liên tục.
Nói to, nói nhiều khi uống rượu làm tổn thương dây thanh: Không khí tiệc tùng ngày Tết thường ồn ào, khiến nhiều người phải nói to và nói liên tục. Khi uống rượu bia, khả năng kiểm soát giọng nói giảm, dễ dẫn đến việc sử dụng giọng quá mức mà không nhận ra. Việc nói lớn và kéo dài trong khi dây thanh đang bị khô và kích thích bởi cồn có thể dẫn đến tổn thương như phù nề thanh quản và dây thanh viêm dày, khiến khàn tiếng trở nên nặng hơn.
Viêm họng và viêm thanh quản: Uống nhiều rượu bia trong thời gian ngắn gây sung huyết và phù nề niêm mạc họng, thanh quản, đồng thời làm suy giảm miễn dịch đường hô hấp. Khi sức đề kháng giảm, vi khuẩn và virus dễ dàng xâm nhập, gây viêm họng và viêm thanh quản cấp. Niêm mạc dây thanh bị viêm dày lên, rung động không đều, tạo ra âm thanh khàn, đục hoặc vỡ tiếng. Ở một số người, tình trạng này còn kèm theo ho, đau họng, nuốt vướng, nói đau hoặc mất tiếng thoáng qua.
Biến chứng và khuyến cáo từ chuyên gia
Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng viêm đường hô hấp trên có thể tạo điều kiện cho bội nhiễm vi khuẩn, lan xuống đường hô hấp dưới như viêm phế quản hoặc viêm phổi. Ho nhiều và liên tục làm dây thanh càng phù nề và bị khàn hơn. Trong dịp Tết, rượu bia thường đi kèm với các món ăn cay, nóng và nhiều gia vị, làm tăng kích thích niêm mạc họng và khiến phản ứng viêm trở nên nặng hơn. Nếu người uống rượu có thói quen hút thuốc lá, nguy cơ khàn tiếng sẽ càng cao.
Phần lớn trường hợp khàn giọng sau khi uống rượu bia chỉ mang tính tạm thời và có thể cải thiện khi nghỉ ngơi, uống đủ nước và hạn chế nói. Tuy nhiên, nếu khàn giọng kéo dài trên 2-3 tuần, kèm theo ho kéo dài, đau họng dai dẳng, nuốt khó, ho ra máu hoặc sụt cân, người bệnh cần đi khám để được đánh giá và loại trừ các nguyên nhân bệnh lý nghiêm trọng.
Biện pháp bảo vệ giọng nói và hệ hô hấp
Để bảo vệ giọng nói và hệ hô hấp trong dịp Tết, bác sĩ Lương khuyên mỗi người nên:
- Hạn chế tối đa rượu bia, không nên uống quá một đơn vị cồn mỗi ngày (tương đương 330 ml bia, 100 ml rượu vang hoặc 30 ml rượu mạnh).
- Khi uống rượu bia, cần uống kèm đủ nước lọc để giảm khô niêm mạc đường thở.
- Hạn chế uống nước đá lạnh vì gây kích ứng họng, làm tăng nguy cơ viêm, ho và khàn giọng.
- Chế độ ăn nên hạn chế món cay, nóng, nhiều dầu mỡ, đặc biệt vào buổi tối.
- Không nằm ngay sau khi ăn, giữ tư thế đầu cao khi ngủ để giảm kích thích thanh quản và nguy cơ trào ngược.
- Tránh nói to liên tục, ngủ đủ giấc và giữ ấm vùng cổ họng.
- Súc họng bằng nước muối sinh lý hoặc ngậm kẹo thảo dược có thể giúp làm dịu niêm mạc họng.
- Phòng ngừa cảm cúm bằng cách tiêm vaccine, giữ ấm cơ thể và sinh hoạt điều độ cũng góp phần bảo vệ đường hô hấp, hạn chế khàn giọng trong dịp Tết.
Độc giả có thể gửi câu hỏi về các vấn đề hô hấp để được bác sĩ giải đáp chi tiết hơn.
