Ung thư thực quản trẻ hóa: Cảnh báo từ Bệnh viện Chợ Rẫy và giải pháp robot
Thông tin từ hội nghị khoa học thường niên năm 2026 tại Bệnh viện Chợ Rẫy đã tiết lộ một xu hướng đáng lo ngại: ung thư thực quản không còn là căn bệnh chỉ dành riêng cho người cao tuổi. PGS.TS.BS Lâm Việt Trung, Phó giám đốc bệnh viện, cho biết độ tuổi mắc bệnh trước đây chủ yếu từ 50 trở lên, nhưng hiện nay đã ghi nhận nhiều trường hợp trẻ hơn đáng kể.
Xu hướng trẻ hóa và các yếu tố nguy cơ
PGS Việt Trung nhấn mạnh: "Bệnh nhân khoảng 30–40 tuổi đã mắc ung thư thực quản dù chưa nhiều nhưng đang có xu hướng tăng rõ rệt." Mặc dù nguyên nhân chính xác của ung thư thực quản vẫn chưa được xác định rõ, nhưng nhiều yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận, bao gồm hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và tình trạng trào ngược dạ dày – thực quản kéo dài. Đáng chú ý, những yếu tố này ngày càng phổ biến ở người trẻ, đặc biệt trong bối cảnh lối sống đô thị hóa hiện đại.
Triệu chứng mờ nhạt và thách thức trong phát hiện sớm
Một trong những thách thức lớn nhất là các triệu chứng ở giai đoạn sớm thường rất mờ nhạt và dễ bị bỏ qua. Trước đây, phần lớn bệnh nhân chỉ đến viện khi khối u đã phát triển lớn, gây hẹp lòng thực quản, với các dấu hiệu điển hình như nuốt nghẹn, nuốt khó hoặc thậm chí không nuốt được. Tuy nhiên, các dấu hiệu cảnh báo sớm đã được ghi nhận rõ hơn.
PGS Việt Trung giải thích: "Những biểu hiện thường gặp nhất là nuốt vướng, nuốt nghẹn, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc gầy sút nhanh." Ngoài ra, một số trường hợp có thể xuất hiện triệu chứng khàn tiếng do khối u chèn ép thần kinh quặt ngược thanh quản, dấu hiệu này thường bị nhầm lẫn với các bệnh lý về tai mũi họng thông thường.
Vai trò của tầm soát và nội soi tiêu hóa
Việc gia tăng khám sức khỏe định kỳ trong thời gian gần đây đã giúp phát hiện nhiều ca bệnh ở giai đoạn sớm hơn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, tầm soát ung thư thực quản vẫn chưa được triển khai rộng rãi như ở các quốc gia đang phát triển. Nội soi tiêu hóa hiện là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện tổn thương sớm, do ung thư thực quản thường xuất phát từ lớp niêm mạc.
PGS Việt Trung nhận định: "Ở Nhật Bản, Hàn Quốc, chương trình tầm soát được triển khai định kỳ cho nhóm nguy cơ. Việt Nam cũng đã có khuyến cáo nhưng chưa có chương trình quốc gia. Nếu làm được, tỷ lệ phát hiện sớm sẽ tăng lên rõ rệt."
Phẫu thuật robot: Bước đột phá trong điều trị
Bên cạnh việc phát hiện sớm, những tiến bộ trong điều trị đang mở ra cơ hội cải thiện tiên lượng cho người bệnh. Tại hội nghị, PGS Việt Trung đã trình bày tham luận về phẫu thuật robot trong điều trị ung thư thực quản – một hướng đi được đánh giá có nhiều tiềm năng.
So với phẫu thuật nội soi truyền thống, công nghệ robot mang lại nhiều lợi thế đáng kể. Hệ thống camera 3D độ phân giải cao có thể phóng đại hình ảnh gấp 10–15 lần, giúp phẫu thuật viên quan sát rõ các cấu trúc nhỏ trong lồng ngực. Dụng cụ phẫu thuật có khả năng xoay linh hoạt tới hơn 500 độ, vượt xa giới hạn của bàn tay người, đồng thời hệ thống còn có cơ chế lọc rung giúp thao tác chính xác hơn.
PGS Việt Trung chia sẻ: "Robot giúp phẫu thuật viên thao tác tinh tế hơn, nạo hạch triệt để nhưng vẫn bảo tồn thần kinh, từ đó cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân." Bệnh viện Chợ Rẫy bắt đầu triển khai phẫu thuật robot từ năm 2017 và thực hiện ca cắt thực quản đầu tiên vào năm 2018. Đến nay, bệnh viện đã thực hiện khoảng 50 trường hợp.
Kết quả tích cực và tiên lượng cải thiện
Kết quả nghiên cứu so sánh cho thấy robot giúp tăng tỷ lệ nạo vét hạch lên 100%, đồng thời giảm rõ rệt biến chứng khàn tiếng kéo dài – chỉ còn 6,9% so với 24% ở phẫu thuật nội soi. Dù thời gian phẫu thuật robot kéo dài hơn khoảng 10%, nhưng hiệu quả tổng thể được đánh giá rất tích cực, đặc biệt trong các ca khó.
Về lâu dài, phương pháp này được kỳ vọng sẽ trở thành tiêu chuẩn tại các trung tâm lớn, khi chi phí dần được tối ưu nhờ sự cạnh tranh công nghệ. Song song với phẫu thuật, điều trị ung thư thực quản hiện nay đã chuyển sang mô hình đa mô thức, kết hợp hóa trị, xạ trị, liệu pháp miễn dịch và điều trị nhắm trúng đích.
PGS Việt Trung cho biết: "Ung thư thực quản giai đoạn sớm có thể đạt tỷ lệ sống 5 năm tới 95%, còn giai đoạn tiến triển cũng đạt khoảng 60–70%." Các chuyên gia nhấn mạnh, phòng bệnh vẫn là yếu tố then chốt để tránh nguy cơ mắc và phát hiện sớm ung thư. Việc hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để giảm nguy cơ mắc bệnh.
