Ung thư tuyến giáp: Thách thức từ sự gia tăng nhanh và nguy cơ lạm dụng điều trị
Ung thư tuyến giáp đang nổi lên như một vấn đề đáng quan tâm trong hệ thống y tế Việt Nam, không phải do tỷ lệ tử vong cao, mà vì số ca mắc tăng nhanh và những thách thức trong quản lý hợp lý. Theo Tiến sĩ Nguyễn Trọng Khoa, Phó cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh thuộc Bộ Y tế, ưu tiên hàng đầu không phải là giảm tử vong, mà là quản lý hợp lý để tránh lạm dụng trong chỉ định điều trị.
Phát hiện đúng, điều trị đúng: Chiến lược then chốt
Tại hội thảo về cập nhật phương pháp điều trị ung thư tuyến giáp do Báo Tiền Phong tổ chức ngày 4/4, với sự tham dự của nhiều chuyên gia giàu kinh nghiệm, ông Khoa nhấn mạnh cần ưu tiên "phát hiện đúng, điều trị đúng, quản lý phù hợp". Ông bày tỏ lo ngại về chỉ định phẫu thuật tuyến giáp và cho rằng chiến lược đúng không phải là phát hiện càng nhiều càng tốt, mà là tránh can thiệp không cần thiết.
Do đó, không nên triển khai sàng lọc đại trà hay siêu âm tuyến giáp tràn lan, mà chỉ tập trung vào nhóm nguy cơ cao. Điều này nhằm giảm nguy cơ chẩn đoán quá mức, hạn chế can thiệp không cần thiết và không cải thiện tỷ lệ tử vong. Cần sớm chuẩn hóa quy trình chẩn đoán, áp dụng phân loại TIRADS trong siêu âm, chuẩn hóa chọc hút tế bào (FNA) theo hệ thống Bethesda và phân tầng nguy cơ rõ ràng, với mục tiêu giảm chỉ định sinh thiết và phẫu thuật không cần thiết.
Cá thể hóa điều trị và quản lý như bệnh mạn tính
Ông Khoa lưu ý các bác sĩ cần thực hiện cá thể hóa điều trị theo nguy cơ. Với nhóm nguy cơ thấp, nên theo dõi tích cực (active surveillance) thay vì phẫu thuật ngay. Đối với nhóm nguy cơ trung bình và cao, phẫu thuật hợp lý và iod phóng xạ có chỉ định mới được áp dụng.
Về lâu dài, ung thư tuyến giáp cần được quản lý như một bệnh mạn tính có kiểm soát. Đồng thời, cần phát triển hệ thống đa chuyên khoa kết hợp ung bướu, nội tiết, y học hạt nhân và giải phẫu bệnh để đảm bảo quyết định điều trị chính xác.
Định hướng của Bộ Y tế và thực trạng tại Việt Nam
Trong thời gian tới, Bộ Y tế định hướng giảm tỷ lệ phẫu thuật không cần thiết, giảm chỉ định siêu âm tràn lan, chuẩn hóa 100% cơ sở ung bướu áp dụng phân tầng nguy cơ, xây dựng hướng dẫn quốc gia cập nhật theo tiêu chuẩn quốc tế và tăng tỷ lệ quản lý ngoại trú, theo dõi dài hạn.
Ông Khoa cũng cho biết cần kiểm soát chỉ định dịch vụ y tế, gắn với cải cách thanh toán bảo hiểm y tế, do có nguy cơ điều trị quá mức, tỷ lệ phẫu thuật cao, kể cả với u nhỏ dưới 1 cm, ảnh hưởng chất lượng sống người bệnh, gia tăng chi phí y tế và gánh nặng hệ thống.
Bộ Y tế và các chuyên gia đang sửa đổi quy định về tỷ lệ tổn thương cơ thể do thương tích, bệnh, tật và bệnh nghề nghiệp, bao gồm các quy định liên quan đến ung thư tuyến giáp, nhằm đảm bảo công bằng cho người bệnh trong chi trả quyền lợi bảo hiểm.
Số liệu và xu hướng gia tăng
Theo thông tin tại hội thảo, Việt Nam ghi nhận khoảng 6.100 đến 6.200 ca mắc mới ung thư tuyến giáp mỗi năm, dựa trên số liệu từ GLOBOCAN - Tổ chức ghi nhận ung thư thế giới năm 2022.
Tỷ lệ mắc đã tăng nhanh trong 20 năm qua. Tại một số thành phố lớn, tỷ lệ này đã tăng từ 2,4 lên 7,5 trên 100.000 dân trong giai đoạn 1996-2015, với tốc độ tăng trung bình khoảng 8,7% mỗi năm, đây là một trong những mức tăng nhanh nhất trong các loại ung thư.
Mặc dù tỷ lệ mắc tăng nhanh, ung thư tuyến giáp có tiên lượng tốt nhất trong nhiều loại ung thư. Tuy nhiên, cần lưu ý nguy cơ "chẩn đoán quá mức" dẫn đến phát hiện nhiều u nhỏ, tiến triển chậm, trong đó nhiều trường hợp không cần phẫu thuật điều trị ngay.
