Chị Mai Anh (Phường Thanh Liệt, Hà Nội) đưa con trai 4 tuổi đến bệnh viện sau hơn một tuần bé ốm không khỏi. Ban đầu cháu sốt nhẹ, chị nghĩ con bị cảm cúm hay viêm họng thông thường do ở điều hòa nhiều nên tự điều trị tại nhà. Tuy nhiên, tình trạng sốt không thuyên giảm, bé còn khàn tiếng, thở rít, khó thở. Kết quả cháu bị viêm thanh quản cấp, cần điều trị ngay.
Bệnh viêm thanh quản cấp gia tăng trong mùa hè
Theo thông tin từ Bệnh viện Đa khoa An Việt, những ngày gần đây, thời tiết nắng nóng kéo dài, bệnh viện tiếp nhận nhiều trẻ mắc viêm thanh quản cấp. PGS.TS Nguyễn Thị Hoài An - Giám đốc Bệnh viện đa khoa An Việt, nguyên trưởng khoa Tai mũi họng trẻ em, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương cho biết đây là bệnh lý tai mũi họng rất thường gặp. Mùa hè nóng nực, các thói quen như lạm dụng điều hòa, uống nước lạnh quá nhiều làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Viêm thanh quản cấp có thể gặp ở cả người lớn và trẻ nhỏ nhưng dễ gặp ở trẻ hơn. Đây là tình trạng viêm niêm mạc thanh quản, có thể cấp tính hoặc mạn tính, chia làm 4 loại: viêm thanh quản thanh môn, viêm thanh quản co thắt, viêm thanh thiệt và viêm thanh quản bạch cầu. Nguyên nhân do virus (cúm, APC...), vi khuẩn và trực khuẩn bạch hầu. Yếu tố thuận lợi gồm trẻ bị viêm đường hô hấp, viêm mũi xoang, viêm phổi, viêm amidan, trào ngược họng thanh quản, sống trong môi trường khói thuốc lá, khí hậu ẩm ướt, thời tiết thay đổi thất thường.
Dấu hiệu nhận biết và mức độ nguy hiểm
PGS. Hoài An cho biết trẻ bị viêm thanh quản mức độ nặng thường có triệu chứng thở rít khi nằm yên, khó thở nặng, kích thích, vật vã, tím tái. Lúc này trẻ đã bị tắc nghẽn hô hấp, rất nguy hiểm, cần nhập viện điều trị. Tùy mức độ, bác sĩ sẽ có chỉ định khác nhau.
BS. Nguyễn Huy Hoàng - Thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho biết, tiếng ho lạ tai lúc nửa đêm, giọng khàn đột ngột, thở rít ngày một to là dấu hiệu viêm thanh quản cấp ở trẻ nhỏ. Bệnh có thể diễn biến đe dọa tính mạng chỉ trong 24 giờ. Đường thở của trẻ dưới 6 tuổi rất hẹp, chỉ bằng khoảng 1/3 người lớn. Lớp niêm mạc thanh quản có nhiều mạch máu và tổ chức liên kết lỏng lẻo, dễ phù nề khi viêm. Ở người lớn, niêm mạc sưng thêm 1 mm làm lòng đường thở hẹp 44%, nhưng ở trẻ sơ sinh, cùng mức sưng đó, đường thở hẹp tới 75% và trở kháng tăng gấp 16 lần. Đây là lý do trẻ 6 - 36 tháng tuổi có thể từ khó thở nhẹ tiến sang suy hô hấp nặng chỉ trong vài giờ. Viêm thanh quản cấp thường gặp nhất ở trẻ 2 tuổi và hay xảy ra hơn ở bé trai.
Bệnh thường khởi phát giống cảm cúm: sốt nhẹ, chảy mũi, ho khan. Từ ngày thứ tư, các triệu chứng đặc trưng bắt đầu xuất hiện, thường bùng phát đột ngột vào ban đêm. Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi thấy con thở rít ngay cả lúc nằm yên, cánh mũi phập phồng, lồng ngực co kéo, mệt lả hoặc chảy nước dãi liên tục. Trẻ dưới 1 tuổi, có tiền sử hen hoặc bệnh phổi mạn tính cần được khám ngay từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên.
Nguy cơ từ thói quen mùa hè
BS. Hoàng cho biết viêm thanh quản cấp hay gặp về mùa lạnh, nhưng số ca nhập viện mùa hè đang tăng mạnh. Nguyên nhân trực tiếp từ lạm dụng điều hòa và cho trẻ uống đồ lạnh, nước đá lạnh hoặc ăn kem. Các thói quen khác như tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng về gây sốc nhiệt, để quạt thổi thẳng vào mặt và cổ trẻ khi ngủ, không đắp chăn mỏng khi nhiệt độ ban đêm hạ xuống đều khiến vùng họng bị nhiễm lạnh kéo dài.
Để phòng tránh, BS. Hoàng khuyến cáo nhiệt độ điều hòa nên giữ ở 25–26°C, không để luồng gió thổi thẳng vào đầu và cổ trẻ. Đặt thêm máy tạo độ ẩm hoặc chậu nước trong phòng giúp bảo vệ niêm mạc đường thở. Khi trẻ đang bệnh, cho con vào phòng tắm hít hơi nước ấm từ vòi sen trong 10–15 phút là cách làm dịu thanh quản nhanh và an toàn.
Sai lầm nguy hiểm: Tự ý dùng kháng sinh
"Sai lầm nguy hiểm nhất mà nhiều gia đình đang mắc phải là tự ý dùng kháng sinh và corticoid cho trẻ tại nhà mà không có chỉ định của bác sĩ", BS. Hoàng cho biết. Vì viêm thanh quản cấp chủ yếu do virus, kháng sinh hoàn toàn vô tác dụng trong phần lớn trường hợp. Dùng bừa bãi gây tác dụng phụ và làm tăng kháng kháng sinh. Kháng sinh chỉ được chỉ định khi có bằng chứng rõ ràng về bội nhiễm vi khuẩn, do bác sĩ quyết định sau thăm khám.
Một điều quan trọng: tuyệt đối không dùng que đè lưỡi hay bất kỳ vật gì để tự khám họng cho trẻ khi nghi ngờ viêm nắp thanh quản. "Chỉ một tác động nhỏ cũng có thể gây co thắt thanh quản đột ngột, bít tắc đường thở hoàn toàn và ngừng tim ngay lập tức. Về phòng bệnh dài hạn, tiêm vắc-xin đầy đủ là biện pháp hiệu quả và bền vững nhất", BS. Hoàng lưu ý.
