Viện Dược liệu kỷ niệm 65 năm thành lập, đặt mục tiêu phát triển bền vững ngành dược liệu
Ngày 10/4, tại Hà Nội, Viện Dược liệu đã long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 65 năm Ngày thành lập (1961-2026). Sự kiện thu hút sự tham dự của đông đảo các đại biểu đại diện cho các bộ, ban, ngành, địa phương, cùng với nhiều nhà khoa học trong nước và quốc tế từ các quốc gia có nền dược liệu phát triển.
Thành tựu nổi bật sau hơn 6 thập kỷ
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà đã nhấn mạnh những đóng góp thiết thực của Viện Dược liệu trong sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân suốt hơn 6 thập kỷ qua. Ông cho biết, từ một cơ sở nghiên cứu ban đầu, Viện đã xây dựng được một hệ thống nghiên cứu đồng bộ, bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị dược liệu.
Cụ thể, hệ thống này bao gồm các hoạt động từ điều tra tài nguyên, bảo tồn nguồn gen, chọn tạo giống, phát triển vùng trồng, đến tiêu chuẩn hóa chất lượng, nghiên cứu hóa thực vật, đánh giá tác dụng sinh học và bào chế sản phẩm.
Đáng chú ý, công tác điều tra tài nguyên dược liệu đã ghi nhận hơn 5.000 loài cây thuốc, đồng thời lưu giữ hàng trăm nguồn gen quý hiếm. Nhiều giống cây thuốc có giá trị như xuyên khung, đương quy, cát cánh, địa hoàng, đan sâm, hoàng cầm đã được nhập nội và di thực thành công, góp phần chủ động nguồn nguyên liệu trong nước.
Song song đó, Viện đã ban hành gần 100 quy trình kỹ thuật trồng trọt theo tiêu chuẩn GACP-WHO, chuyển giao cho nhiều địa phương, hình thành các vùng trồng dược liệu tập trung. Hoạt động nghiên cứu cũng được đẩy mạnh với trung bình gần 100 nhiệm vụ khoa học mỗi năm, từng bước tiếp cận chuẩn mực quốc tế.
Những thách thức cần khắc phục
Tuy nhiên, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cũng chỉ ra rằng, việc bảo tồn và phát triển dược liệu tại Việt Nam vẫn còn nhiều tồn tại cần sớm khắc phục. Nguồn dược liệu trong nước chưa thật sự ổn định, quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ và phân tán, trong khi công nghiệp chế biến chưa phát triển tương xứng với tiềm năng.
Mối liên kết giữa nghiên cứu, sản xuất và thị trường còn lỏng lẻo, khiến nhiều kết quả khoa học chưa được thương mại hóa hiệu quả. Ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số, vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.
Những "điểm nghẽn" này đang là rào cản lớn đối với mục tiêu xây dựng ngành dược liệu hiện đại, có sức cạnh tranh cao, đóng góp tích cực vào công nghiệp dược và phát triển kinh tế-xã hội.
Năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm cho tương lai
Để vượt qua các thách thức, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà đề nghị Viện Dược liệu tập trung triển khai 5 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm:
- Nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học: Đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực dược liệu, tập trung vào các nghiên cứu có tính ứng dụng cao, kết hợp y học cổ truyền với công nghệ sinh học và công nghệ dược hiện đại. Đồng thời, chú trọng cơ chế chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
- Bảo tồn và phát triển bền vững tài nguyên dược liệu: Xây dựng các vùng trồng dược liệu đạt tiêu chuẩn, gắn với quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung. Tăng cường phối hợp với các địa phương, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
- Thúc đẩy phát triển công nghiệp dược liệu hiện đại: Đẩy mạnh liên kết "viện-trường-doanh nghiệp-địa phương" để hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu đến tiêu thụ. Nâng cao năng lực kiểm nghiệm và xây dựng thương hiệu dược liệu Việt Nam.
- Ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số: Xây dựng cơ sở dữ liệu số về dược liệu, ứng dụng công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu và quản lý chất lượng. Mở rộng hợp tác quốc tế để tiếp thu tiến bộ khoa học kỹ thuật.
- Xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học chất lượng cao: Chú trọng đào tạo thế hệ kế cận, xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành, và tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp, sáng tạo để khuyến khích nghiên cứu và cống hiến.
Năm định hướng này không chỉ là yêu cầu đối với Viện Dược liệu mà còn là chiến lược cho toàn ngành dược liệu Việt Nam trong giai đoạn mới. Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe bằng dược liệu ngày càng tăng, việc xây dựng ngành dược liệu bài bản, gắn với khoa học công nghệ và thị trường là vô cùng cấp thiết.
Buổi lễ cũng ghi nhận sự kiện lãnh đạo Bộ Y tế trao tặng các danh hiệu cho các tập thể và cá nhân của Viện Dược liệu, cùng với việc ký kết hợp tác thúc đẩy phát triển dược liệu, thể hiện cam kết mạnh mẽ cho tương lai của ngành.
