Việt Nam đối mặt với gánh nặng đột quỵ: 222.000 ca mỗi năm, tỷ lệ cấp cứu kịp thời thấp
Theo thông tin từ Bộ Y tế, Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ đột quỵ cao trên thế giới, với con số ước tính lên tới 222.000 ca mỗi năm. Tuy nhiên, một thực trạng đáng báo động là phần lớn bệnh nhân chưa được tiếp cận kịp thời với hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe và khả năng phục hồi.
Tỷ lệ cấp cứu trong 'giờ vàng' chỉ đạt 23,2%
Cụ thể, số liệu thống kê cho thấy chỉ có 23,2% bệnh nhân đột quỵ đến được bệnh viện trong vòng 4,5 giờ đầu tiên kể từ khi khởi phát triệu chứng – đây là khoảng thời gian được coi là 'vàng' để can thiệp y tế hiệu quả, giúp giảm thiểu tổn thương não và tăng cơ hội sống sót. Bên cạnh đó, chỉ khoảng 20% người bệnh được đưa đến cơ sở y tế bằng hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp, trong khi số còn lại thường tự di chuyển hoặc nhờ người thân hỗ trợ, làm chậm trễ quá trình điều trị.
Chuyên gia cảnh báo: Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào thần kinh bị phá hủy
Tại Hội nghị quốc tế Phòng chống bệnh không lây nhiễm diễn ra ngày 26/3, nhân dịp kỷ niệm 45 năm thành lập Trung tâm Hô hấp của Bệnh viện Bạch Mai, Tiến sĩ Đào Việt Phương – Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai – đã chia sẻ: "Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào thần kinh của bệnh nhân đột quỵ bị phá hủy. Việc chậm trễ trong cấp cứu khiến cơ hội cứu sống và phục hồi giảm đáng kể."
Ông Phương chỉ ra nhiều 'nút thắt' trong hành trình cấp cứu người đột quỵ, bao gồm:
- Người dân chưa nhận biết sớm các triệu chứng đột quỵ.
- Xu hướng tự di chuyển đến bệnh viện thay vì gọi cấp cứu 115.
- Tình trạng phải chuyển tuyến nhiều lần trước khi được điều trị chuyên sâu.
Đồng thời, hệ thống cấp cứu trước viện vẫn chưa được đồng bộ hóa, và các mô hình tối ưu như điều trị tiêu sợi huyết sớm kết hợp chuyển tuyến hay can thiệp mạch não chưa được triển khai rộng rãi trên toàn quốc.
Bài tập 10 giây giúp phát hiện sớm triệu chứng đột quỵ
Trong chương trình "Vui – Khỏe – Có ích" phát sóng trên VTV3 ngày 28/3, Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Tiến Dũng – Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai – đã giới thiệu một bài tập đơn giản giúp mọi người dễ dàng kiểm tra triệu chứng sớm của đột quỵ. Bác sĩ Dũng nhấn mạnh: "Vì đối với bệnh này, chúng ta cần phát hiện thật sớm, đưa đến viện thật sớm, thì mới có cơ hội quay trở lại cuộc sống bình thường trước đó."
Bài tập được thực hiện như sau:
- Đứng thẳng, hai chân rộng ngang vai.
- Đưa hai tay ra phía trước, giữ thẳng song song với nhau.
- Ngửa hai bàn tay lên và giữ nguyên vị trí.
Bác sĩ Dũng giải thích: "Mọi người cảm nhận xem hai tay có bên nào rơi thấp hơn so với bên đối diện không? Có bên tay nào cảm thấy yếu dần và rơi xuống? Cảm nhận xem có bên nào bị tê bì so với bên còn lại không? Nếu chúng ta có thể giữ được hai tay trong vòng 10 giây mà cảm thấy hoàn toàn bình thường, thì có nghĩa chưa có dấu hiệu bị đột quỵ."
Quy tắc 'FAST' – Công cụ vàng nhận biết đột quỵ
Ngoài bài tập trên, người dân cần nắm vững các dấu hiệu khác của đột quỵ thông qua quy tắc 'FAST' – một từ viết tắt giúp ghi nhớ và nhận biết nhanh chóng các triệu chứng, từ đó tăng cơ hội cứu sống và giảm thiểu biến chứng. Việc phát hiện sớm có thể giúp bệnh nhân được điều trị kịp thời, hạn chế tổn thương não.
FAST bao gồm:
- F (Face – Mặt): Kiểm tra xem mặt có bị lệch, nhân trung có lệch hay không, đặc biệt khi cười một bên mặt có bị xệ xuống?
- A (Arm – Tay): Tay chân có bị yếu, tê bì, hoặc không nâng lên được?
- S (Speech – Lời nói): Người bệnh có gặp khó khăn khi nói, líu lưỡi, hoặc nói không rõ câu?
- T (Time – Thời gian): Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trên, hãy ngay lập tức gọi cấp cứu 115 hoặc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất có đơn vị đột quỵ.
Mặc dù các triệu chứng này có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng nếu bạn hoặc người thân có bất kỳ biểu hiện đột ngột nào, việc hành động nhanh chóng là vô cùng quan trọng. Trong trường hợp đột quỵ, tốc độ cấp cứu có thể quyết định sự sống còn và giảm thiểu hậu quả lâu dài cho bệnh nhân.
