WHO kiên trì kêu gọi Mỹ chia sẻ thông tin tình báo về nguồn gốc COVID-19
Theo cơ quan y tế của Liên hợp quốc (LHQ), đại dịch COVID-19 toàn cầu đã gây ra một thảm họa nhân đạo khủng khiếp, cướp đi sinh mạng của khoảng 20 triệu người trên toàn thế giới. Không chỉ dừng lại ở con số tử vong đau lòng, đại dịch còn tàn phá nền kinh tế toàn cầu, làm tê liệt nhiều hệ thống y tế và đảo lộn hoàn toàn cuộc sống của người dân ở mọi quốc gia. Những ca nhiễm đầu tiên được phát hiện tại thành phố Vũ Hán, Trung Quốc vào cuối năm 2019, và việc làm sáng tỏ nguồn gốc thực sự của virus SARS-CoV-2 được xem là chìa khóa then chốt để ngăn ngừa các đại dịch tương tự trong tương lai.
Mỹ rút khỏi WHO và cáo buộc về xử lý sai đại dịch
Ngay trong ngày đầu tiên tái đắc cử và trở lại nắm quyền vào tháng 1 năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi thông báo chính thức tới Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về việc rút khỏi tổ chức này trong vòng một năm. Lý do được đưa ra là WHO đã "xử lý sai lầm trong đại dịch COVID-19". Chính quyền của ông Trump công khai ủng hộ giả thuyết cho rằng virus SARS-CoV-2 có khả năng đã rò rỉ từ một phòng thí nghiệm virus học tại Vũ Hán. Tuy nhiên, phía WHO khẳng định rằng Washington đã không chuyển giao bất kỳ thông tin tình báo nào liên quan đến nguồn gốc của COVID-19 trước khi chính thức rời khỏi tổ chức.
WHO nhấn mạnh sự thiếu hợp tác từ phía Mỹ
Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đã nhiều lần nhắc lại rằng một số quốc gia, đặc biệt là Hoa Kỳ, đã công khai tuyên bố "họ sở hữu các thông tin tình báo quan trọng về nguồn gốc của đại dịch". Do đó, vài tháng trước, cơ quan y tế của LHQ đã gửi thư chính thức đến các quan chức cấp cao của Mỹ, kêu gọi họ "chia sẻ bất kỳ thông tin tình báo nào mà họ có" để hỗ trợ quá trình điều tra.
Ông Tedros chia sẻ: "Chúng tôi cho đến nay vẫn chưa nhận được bất kỳ thông tin nào từ phía Mỹ. Chúng tôi vẫn đang hy vọng họ sẽ sớm chia sẻ, bởi vì chúng tôi vẫn chưa thể đi đến kết luận cuối cùng về nguồn gốc thực sự của COVID-19. Việc hiểu rõ những gì đã xảy ra có ý nghĩa vô cùng quan trọng, nó có thể giúp chúng ta ngăn chặn hiệu quả các đại dịch tiếp theo trong tương lai."
Cuộc điều tra vẫn trong giai đoạn bế tắc
Các cuộc điều tra của WHO về nguồn gốc COVID-19 cho đến thời điểm hiện tại vẫn chưa đưa ra được kết luận rõ ràng và dứt khoát. Lý do chính là vẫn cần thêm nhiều bằng chứng xác thực và mọi giả thuyết vẫn đang được xem xét một cách cẩn trọng. Ông Tedros tiếp tục kêu gọi bất kỳ chính phủ nào, đặc biệt là những nước đã tuyên bố sở hữu thông tin tình báo, hãy chia sẻ thông tin đó với WHO để tổ chức có thể sớm đưa ra kết luận chính xác.
Tiến sĩ Maria Van Kerkhove, Giám đốc phụ trách quản lý các mối đe dọa dịch bệnh và đại dịch của WHO, cho biết: "Chúng tôi vẫn đang tiếp tục theo dõi sát sao tất cả các chính phủ đã tuyên bố rằng họ có các báo cáo tình báo, bao gồm cả Hoa Kỳ. Tuy nhiên, cho đến nay, chúng tôi vẫn chưa nhận được bất kỳ báo cáo chính thức nào từ họ."
Căng thẳng gia tăng trước khi Mỹ chính thức rút lui
Ngay trước khi Mỹ chính thức rút khỏi WHO vào ngày 22 tháng 1, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. đã đưa ra những cáo buộc nặng nề. Họ cho rằng WHO đã "cố tình cản trở việc chia sẻ kịp thời và chính xác các thông tin quan trọng, những thông tin có thể đã cứu sống nhiều người dân Mỹ". Họ còn cáo buộc WHO đã "bôi nhọ và phá hoại mọi nỗ lực mà Mỹ đã đóng góp cho tổ chức này". Tuy nhiên, WHO đã lập tức lên tiếng phủ nhận mạnh mẽ tất cả các cáo buộc trên và khẳng định rằng Hiến chương của WHO không hề bao gồm bất kỳ điều khoản nào cho phép một quốc gia thành viên rút khỏi tổ chức.
Mỹ đã bảo lưu quyền rút khỏi WHO khi chính thức gia nhập tổ chức vào năm 1948, với điều kiện phải thông báo trước một năm và hoàn thành đầy đủ tất cả các nghĩa vụ tài chính cho năm tài khóa đó. Theo dữ liệu chính thức do WHO công bố, thời hạn thông báo đã chính thức hết hạn, nhưng Washington vẫn chưa thanh toán các khoản đóng góp cho năm 2024 và 2025, với tổng số tiền nợ lên đến khoảng 260 triệu USD.
Phản ứng từ phía Trung Quốc
Liên quan đến vấn đề nguồn gốc của COVID-19, vào ngày 30 tháng 4 năm 2025, Văn phòng Báo chí Quốc vụ viện Trung Quốc đã công bố Sách Trắng chính thức về công tác phòng ngừa, kiểm soát và truy tìm nguồn gốc của đại dịch COVID-19. Tài liệu này cho rằng đại dịch thực tế đã bùng phát tại Hoa Kỳ sớm hơn so với thông báo chính thức, và đồng thời cũng xuất hiện ở Trung Quốc. Do đó, Trung Quốc nhấn mạnh rằng cần phải tiến hành điều tra về nguồn gốc của COVID-19 ngay tại Mỹ.
Theo đó, Trung Quốc phủ nhận hoàn toàn khả năng Vũ Hán là nguồn gốc tự nhiên của virus SARS-CoV-2. Chính phủ Trung Quốc khẳng định đã chia sẻ thông tin liên quan với WHO và cộng đồng quốc tế một cách kịp thời và minh bạch. Đồng thời, họ nhấn mạnh rằng một nghiên cứu chung giữa WHO và Trung Quốc trước đó đã kết luận rằng khả năng virus rò rỉ từ phòng thí nghiệm tại Vũ Hán là "cực kỳ khó xảy ra".
