Hiện trạng sạt lở tại TP.HCM và khu vực Đông Nam Bộ
Trên địa bàn thành phố hiện có 43 vị trí sạt lở, gây ảnh hưởng đến cuộc sống và sinh hoạt của khoảng 555 hộ dân tại 18 phường, xã. Trong số đó, 32 vị trí nằm trên địa bàn thành phố, 10 vị trí thuộc tỉnh Bình Dương và 1 vị trí thuộc tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu (theo địa giới trước đây).
Trong 43 vị trí này, đã có 21 vị trí được đầu tư xây dựng kè chống sạt lở với tổng chiều dài hơn 17,9 km kè và tổng vốn đầu tư hơn 3.951 tỷ đồng. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là vẫn còn 8 vị trí sạt lở bờ sông, kênh, rạch với mức độ đặc biệt nguy hiểm, nằm tại các địa bàn đã được cảnh báo nhiều lần trong nhiều năm qua.
Danh sách 8 vị trí sạt lở đặc biệt nguy hiểm
- Phường Bình Trưng: hai vị trí tại rạch Giồng Ông Tố.
- Phường Thạnh Mỹ Tây: một vị trí tại kênh Thanh Đa.
- Xã Nhà Bè: một vị trí tại rạch Ông Lớn 2.
- Xã Hiệp Phước: một vị trí ven sông Phước Kiểng.
- Xã Bình Hưng: một vị trí trên rạch Xóm Củi.
- Xã Tân Nhựt: một vị trí trên sông Chợ Đệm-Bến Lức.
- Xã An Thới Đông: một vị trí ở bờ trái rạch Tắc Ông Nghĩa.
Nguy cơ sạt lở tăng cao trong mùa mưa
Các tỉnh trong vùng Đông Nam Bộ cũng đang đối mặt với nguy cơ sạt lở bờ sông, kênh, rạch gia tăng khi mùa mưa đang đến gần. Tình hình thủy triều (triều cường) dự báo sẽ có những đợt cao điểm trong vài tháng tới. Nguy cơ tập trung ở những khu vực ven các sông lớn trong vùng như sông Đồng Nai, Sài Gòn, Thị Tính; ven biển (khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu cũ); và các khu dân cư dưới chân núi, trên sườn núi hoặc khu vực có độ dốc cao (Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu cũ).
Nguyên nhân chủ yếu gây sạt lở
Nguyên nhân chính gây sạt lở bao gồm: khai thác cát, sỏi bừa bãi; dòng chảy của sông, kênh, rạch biến đổi liên tục do chế độ thủy triều; nạn lấn chiếm bờ sông, kênh, rạch để xây dựng nhà ở hoặc các công trình khác; và mưa lớn bất thường.
Giải pháp phòng, chống sạt lở
Các địa phương và cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cần chủ động triển khai thực hiện nhanh chóng các biện pháp, phương án gia cố tạm thời để phòng, chống sạt lở và triều cường tại những khu vực đã bàn giao mặt bằng nhưng chưa triển khai thi công dự án, đặc biệt là tại các khu vực có nguy cơ rất cao như bán đảo Thanh Đa. Cần khẩn trương đẩy nhanh tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt các dự án phòng, chống sạt lở để các chủ đầu tư sớm triển khai thi công. Trong đó, các dự án phải được khảo sát thật kỹ về địa hình, địa chất và thủy văn.
Đối với những dự án đang triển khai, các chủ đầu tư cần chủ động tháo gỡ vướng mắc để sớm hoàn thành và đưa vào vận hành. Sau khi hoàn thành, các dự án phải được bàn giao cho đơn vị quản lý và vận hành có năng lực và uy tín cao để phát huy hiệu quả công tác phòng, chống sạt lở.
Đối với những vị trí đã được công bố trong danh mục nhưng chưa có chủ trương đầu tư dự án, chính quyền địa phương cần tăng cường công tác tuyên truyền, cảnh báo cho nhân dân sinh sống trong khu vực để chủ động phòng, tránh và ứng phó. Chính quyền các địa phương cần thường xuyên theo dõi chặt chẽ diễn biến sạt lở, chuẩn bị phương án xử lý theo phương châm "bốn tại chỗ"; vận động tổ chức và người dân hạn chế gia tải mép bờ sông để phòng ngừa, giảm nguy cơ.
Tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm
Các cơ quan chức năng (Công an, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng) và chính quyền cấp xã liên quan cần tăng cường tuần tra, kiểm tra và xử lý triệt để các chủ phương tiện khai thác, vận chuyển cát, sỏi lòng sông trái phép, không phép trên các tuyến sông Sài Gòn, Đồng Nai, Lòng Tàu, Soài Rạp và vùng ven biển để hạn chế tình trạng sạt lở.
Chính quyền và cơ quan chức năng các địa phương phải thường xuyên kiểm tra và kiên quyết xử lý các trường hợp xây dựng công trình, nhà ở lấn chiếm hành lang bảo vệ bờ sông, kênh, rạch, bờ bao, đê bao, bờ kè trên địa bàn quản lý. Sở Xây dựng cần triển khai rà soát, kiểm tra các tuyến giao thông đường bộ ven sông, kênh, rạch, ven biển và các tuyến giao thông thủy.
Tất cả các biện pháp trên đều nhằm mục tiêu bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân.
