Anthropic kiện Lầu Năm Góc: Cuộc chiến pháp lý về đạo đức AI và an ninh quốc gia Mỹ
Đơn kiện của Anthropic đánh dấu sự leo thang trong cuộc đối đầu đầy căng thẳng giữa phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo và quân đội Mỹ, xoay quanh các khía cạnh đạo đức trong việc sử dụng công nghệ AI. Vụ việc này làm nổi bật mâu thuẫn sâu sắc giữa lợi ích an ninh quốc gia và quyền tự do nghiên cứu khoa học.
Hai đơn kiện ở California và thủ đô Washington
Theo Reuters, Anthropic phản đối việc bị Lầu Năm Góc xếp vào diện gây nguy cơ cho chuỗi cung ứng, gọi đây là hành động trái pháp luật và vi phạm quyền tự do ngôn luận cũng như quyền được xét xử công bằng. Đơn kiện yêu cầu thẩm phán tòa liên bang California hủy bỏ quyết định trên và ngăn chặn việc thực thi của các cơ quan thuộc chính quyền liên bang.
Hồi tuần trước, Lầu Năm Góc đã liệt Anthropic vào danh sách này, hạn chế việc sử dụng công nghệ mà theo hai nguồn tin của Reuters đang được dùng trong chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran. Đơn kiện ở California nêu rõ hành động này có thể khiến doanh thu năm 2026 của Anthropic giảm hàng tỉ USD và làm tổn hại danh tiếng công ty.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đưa ra quyết định sau khi Anthropic từ chối gỡ bỏ cơ chế ngăn AI bị sử dụng cho mục đích nguy hiểm, như hỗ trợ vũ khí tự động hoặc hoạt động giám sát trong nước.
Trong đơn kiện thứ hai nộp ở tòa án thủ đô Washington vào ngày 9.3, Anthropic cho biết chính phủ cũng đưa họ vào danh sách gây nguy cơ rủi ro theo một đạo luật rộng hơn, có thể dẫn đến việc bị đưa vào danh sách đen trên khắp bộ máy chính quyền liên bang. Cùng ngày, trang Axios đưa tin Nhà Trắng đang chuẩn bị ban bố sắc lệnh hành pháp chính thức chỉ đạo loại trừ việc sử dụng AI của hãng.
AI và an ninh quốc gia
Cuộc tranh chấp gây chú ý vì Anthropic là bên tích cực tiếp cận bộ máy an ninh quốc gia Mỹ trước đa số các hãng AI khác. Tổng giám đốc Anthropic Dario Amodei cho hay ông không phản đối vũ khí sử dụng AI, nhưng tin rằng thế hệ công nghệ hiện tại chưa đủ chính xác cho các chiến dịch quân sự.
Theo The Washington Post, cuộc chiến pháp lý này được theo dõi sát sao, với phán quyết sẽ trả lời về mức độ can thiệp của chính quyền vào hoạt động công ty AI và ai có tiếng nói cuối cùng trong việc sử dụng AI quân sự.
Một nhóm 37 nhà nghiên cứu và kỹ sư từ OpenAI và Google đã nộp bản kiến nghị pháp lý ủng hộ Anthropic, cho rằng vụ việc có thể khiến chuyên gia AI không muốn thảo luận công khai về rủi ro và lợi ích của công nghệ mới nổi. Họ nhấn mạnh: "Với việc bịt miệng một phòng thí nghiệm, chính phủ Mỹ đã giảm tiềm năng của ngành trong việc đưa ra các giải pháp đổi mới."
Gần đây, giới chuyên gia AI Mỹ có nhiều căng thẳng với Bộ Quốc phòng về đạo đức trong áp dụng AI. Điển hình, bà Caitlin Kalinowski, phụ trách phần cứng của OpenAI, từ chức vì quan ngại về thỏa thuận giữa hãng với Bộ Quốc phòng Mỹ. Trên mạng xã hội, bà viết: "AI đóng vai trò quan trọng trong an ninh quốc gia, nhưng việc giám sát người Mỹ mà không có sự giám sát của tòa án, và việc tự động sát thương mà không có sự cho phép của con người là những ranh giới đáng lẽ phải được cân nhắc kỹ lưỡng hơn."
Nhóm chuyên gia công nghệ kiện chính quyền Trump
Liên minh Nghiên cứu công nghệ độc lập (CITR), một nhóm chuyên gia công nghệ quốc tế, ngày 9.3 nộp đơn kiện chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump về chính sách dẫn đến việc từ chối cấp thị thực, giam giữ hoặc trục xuất các nhà nghiên cứu và người kiểm chứng thông tin báo cáo về nền tảng mạng xã hội. Đơn kiện nêu tên Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng An ninh nội địa Kristi Noem và Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi là bị cáo.
Vụ kiện diễn ra sau khi chính quyền Trump vào tháng 12.2025 quyết định từ chối cấp thị thực cho 5 nhà nghiên cứu châu Âu tham gia giám sát nền tảng công nghệ, coi công việc đó là một hình thức kiểm duyệt trực tuyến. Một phát ngôn viên Bộ Tư pháp Mỹ nói rằng chính quyền sẽ "chống lại những vụ kiện vô căn cứ như thế này."
