Báo Nhân Dân 75 năm: Giữ vững trục tư tưởng trong kỷ nguyên số phân mảnh
Trong suốt 75 năm qua, Báo Nhân Dân đã luôn khẳng định vị thế là ngọn cờ đầu của nền báo chí cách mạng Việt Nam. Bước vào giai đoạn mới, với nền tảng truyền thống vẻ vang, bản lĩnh chính trị vững vàng, cùng đội ngũ cán bộ, phóng viên tâm huyết, tờ báo tiếp tục quyết tâm đổi mới toàn diện cả về nội dung lẫn công nghệ. Mục tiêu là hoàn thành xuất sắc sứ mệnh là tiếng nói trung thành của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, xứng đáng với niềm tin yêu của độc giả trên khắp cả nước.
Thách thức trong thế giới thông tin phân mảnh
Chia sẻ với phóng viên, đồng chí Phạm Quý Trọng, Phó Vụ trưởng Vụ Địa phương 3, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Đảng, nhấn mạnh rằng 75 năm đối với một tờ báo là một con số đặc biệt. Đối với một cơ quan ngôn luận của Đảng cầm quyền, con số ấy không chỉ là chiều dài lịch sử, mà còn là phép thử của bản lĩnh chính trị, năng lực thích ứng và khả năng giữ vững vai trò định hướng trong những thời điểm đất nước chuyển mình.
“Với Báo Nhân Dân, 75 năm ấy gắn liền với những giai đoạn mang tính bước ngoặt của dân tộc: từ kháng chiến, thống nhất đất nước, đổi mới kinh tế đến hội nhập toàn cầu và hiện nay là kỷ nguyên chuyển đổi số. Điều đáng nói không nằm ở tuổi đời, mà nằm ở việc một cơ quan báo chí chính luận có thể giữ được vị thế trung tâm trong một hệ sinh thái truyền thông đang ngày càng phân mảnh”, đồng chí Trọng chia sẻ.
Tái định nghĩa vai trò trong kỷ nguyên số
Trong nhiều thập niên, Báo Nhân Dân đã được nhìn nhận như “chuẩn mực chính luận” của báo chí cách mạng Việt Nam. Ở những thời điểm nhạy cảm, khi dư luận xã hội xuất hiện nhiều luồng thông tin khác nhau, tiếng nói của Báo Nhân Dân thường được coi là tham chiếu có tính định hướng. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên số, vai trò tham chiếu không còn mặc định. Người đọc ngày nay tiếp cận thông tin qua mạng xã hội, nền tảng xuyên biên giới và hệ thống thuật toán đề xuất nội dung.
“Tốc độ có thể vượt qua độ sâu. Sự gây sốc có thể lấn át sự chuẩn mực”, đồng chí Trọng nhận định. Câu hỏi đặt ra hiện nay không còn là Báo Nhân Dân có giữ được truyền thống hay không, mà là Báo Nhân Dân tái định nghĩa vai trò của mình như thế nào. Câu trả lời nằm ở tái cấu trúc.
Đổi mới hệ thống và ứng dụng công nghệ
Thực tế cho thấy, những năm gần đây, Báo Nhân Dân không chỉ đổi mới hình thức thể hiện, mà còn tái tổ chức mô hình vận hành theo hướng tòa soạn hội tụ. Điều này không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật; nó là thay đổi về tư duy quản trị. Đặc biệt, Báo điện tử được tổ chức như một trung tâm sản xuất nội dung đa nền tảng, tích hợp video, đồ họa, dữ liệu và tương tác số.
Toàn bộ hệ sinh thái báo in – từ Nhân Dân hằng ngày, Nhân Dân cuối tuần, Nhân Dân hằng tháng đến Thời Nay – được vận hành trên một hệ thống quản trị nội dung tập trung hiện đại như ONECMS. Đáng chú ý, đây không phải hai hệ thống tách biệt mà là sự liên thông về dữ liệu và quy trình. Nội dung có thể được điều phối thống nhất từ khâu xây dựng đề tài, biên tập đến xuất bản, bảo đảm mỗi nền tảng khai thác thế mạnh riêng nhưng vẫn nằm trong một trục chỉ đạo thống nhất.
Công nghệ hỗ trợ bản sắc, không thay thế bản sắc
Điểm khác biệt trong cách tiếp cận của Báo Nhân Dân nằm ở chỗ: công nghệ được sử dụng như một nền tảng hỗ trợ bản sắc, chứ không thay thế bản sắc. “Việc mạnh dạn ứng dụng các giải pháp công nghệ từ cả doanh nghiệp trong nước và quốc tế cho thấy một tư duy cởi mở. Báo không đóng mình trong khuôn khổ truyền thống, nhưng cũng không chạy theo công nghệ vì tính thời thượng”, đồng chí Trọng nói.
Mục tiêu cuối cùng vẫn là nâng cao chất lượng nội dung, tăng hiệu quả quản trị và tối ưu nguồn lực trong bối cảnh báo chí phải tinh gọn. Trên bình diện rộng hơn, đây là một tín hiệu tích cực: báo chí chính luận không đứng ngoài tiến trình đổi mới công nghệ quốc gia. Ngược lại, nó tham gia vào tiến trình ấy, với vai trò tiên phong trong việc ứng dụng và làm chủ hạ tầng quản trị nội dung.
Kết hợp chuẩn mực chính luận với phương thức hiện đại
Nếu chuyển đổi số là thay đổi về cấu trúc, thì các chiến dịch truyền thông nhân các ngày lễ lớn lại cho thấy sự thay đổi về tư duy nội dung. Những hoạt động và ấn phẩm nhân kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ hay 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước là thí dụ rõ nét.
Thay vì chỉ xuất bản các bài viết mang tính hồi tưởng, Báo Nhân Dân triển khai các chuyên đề nhiều lớp: báo in chuyên sâu, nội dung số đa phương tiện, triển lãm tương tác và các sản phẩm lan tỏa trên nền tảng trực tuyến. Một tờ báo chính luận trong thời đại số không thể chỉ trình bày quan điểm, nó cần cung cấp lập luận, bằng chứng và bối cảnh.
Định hướng tương lai: Tinh gọn nhưng không thu hẹp ảnh hưởng
Báo chí Việt Nam đang bước vào giai đoạn tinh gọn bộ máy, tối ưu nguồn lực và tái cấu trúc tổ chức. Trong bối cảnh đó, vai trò của các cơ quan báo chí chủ lực càng cần được xác định rõ. Tinh gọn không đồng nghĩa với thu hẹp tầm ảnh hưởng. Ngược lại, nó đòi hỏi rõ chức năng và tăng chất lượng.
Với Báo Nhân Dân, chức năng cốt lõi vẫn là định hướng tư tưởng và củng cố đồng thuận xã hội. Nhưng phương thức thực hiện chức năng ấy phải thay đổi: dựa trên dữ liệu nhiều hơn, phân tích sâu hơn và đối thoại xã hội rõ ràng hơn.
“Do đó, là một độc giả trung thành của Báo, tôi nghĩ rằng, yêu cầu cần thiết là giữ trục tư tưởng, nhưng vận hành bằng công nghệ mới. Giữ chuẩn mực chính luận, nhưng thể hiện bằng hình thức hiện đại. Giữ vai trò định hướng, nhưng tăng cường tương tác. Trong một thế giới nhiễu động, đó có lẽ là lựa chọn chiến lược đúng đắn”, đồng chí Trọng đề xuất.
Khẳng định từ lãnh đạo ngành báo chí
Ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, khẳng định rằng những năm gần đây, Báo Nhân Dân đã có những đổi mới mang tính hệ thống. Trước hết, đó là sự chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy làm báo, chuyển từ mô hình báo chí truyền thống sang mô hình tòa soạn hội tụ, lấy nền tảng số, độc giả làm trung tâm, đồng thời luôn giữ vững tính chính luận, định hướng và chuẩn mực của báo chí cách mạng.
Báo Nhân Dân đã từng bước tái cấu trúc quy trình sản xuất nội dung, ứng dụng công nghệ trong quản trị tòa soạn, phân tích dữ liệu độc giả, tối ưu hóa phân phối nội dung trên nhiều nền tảng. Nhờ đó, các sản phẩm của báo không chỉ bảo đảm chiều sâu chính luận, mà còn được thể hiện bằng hình thức hiện đại, dễ tiếp cận với công chúng số, nhất là thế hệ trẻ.
“Tôi cho rằng Báo đã có những ‘bứt phá’ rất đáng chú ý, như chuyển đổi mạnh sang báo chí đa nền tảng, kết hợp báo in, báo điện tử, mạng xã hội, video, podcast… tạo thành hệ sinh thái thông tin đồng bộ. Báo cũng đã đổi mới mạnh mẽ hình thức thể hiện, tạo dấu ấn đặc biệt với những ấn phẩm giấy thu hút sự quan tâm của xã hội, nhất là giới trẻ; với các sản phẩm longform, megastory, đồ họa dữ liệu, video tương tác, giúp các nội dung chính luận vốn khô khan trở nên sinh động, hấp dẫn hơn”, Cục trưởng Phúc nói.
Những đổi mới đó cho thấy Báo Nhân Dân không chỉ giữ vững bản sắc của một tờ báo chính luận hàng đầu, mà còn trở thành một trong những cơ quan báo chí đứng ở vị trí dẫn đầu trong chuyển đổi số báo chí ở nước ta.
