Một trong những vấn đề nan giải trước đây của các doanh nghiệp khởi nghiệp (startup) tại Việt Nam, đặc biệt là startup công nghệ, chính là việc nhận vốn đầu tư từ các quỹ đầu tư mạo hiểm, trong đó đa phần là quỹ quốc tế. Ảnh: Filum
Theo đó, để nhận được đầu tư từ các quỹ mạo hiểm quốc tế và để các quỹ này rót vốn vào startup tại Việt Nam, phải tiến hành rất nhiều thủ tục nhiêu khê và tốn nhiều thời gian. Thậm chí, nhiều startup mất vài tháng đến cả năm mới hoàn thiện thủ tục, trong khi nguồn lực cạn dần. Chính vì thế, để sớm nhận được vốn, đa phần startup Việt phải di cư sang Singapore, tức chuyển đổi chủ sở hữu sang công ty mẹ ở nước này để nhận vốn, vì thủ tục đơn giản hơn nhiều.
Tuy nhiên, theo ông Hoàng Đức Trung, phụ trách điều hành Quỹ Đầu tư mạo hiểm TPHCM, ngày 17 tháng 4 vừa qua, Quỹ Đầu tư mạo hiểm TPHCM (HCM VIF JSC) chính thức ra mắt với quy mô ban đầu 500 tỷ đồng; cùng với đó là các cơ chế của Nghị quyết 98 đã tạo ra thay đổi mang tính bước ngoặt cho startup công nghệ ngay tại sân nhà.
Cơ chế miễn trừ trách nhiệm xóa bỏ rào cản
Cụ thể, với cơ chế miễn trừ trách nhiệm đã xóa bỏ rào cản tâm lý của vốn nhà nước. Trước đây, vốn nhà nước khó rót vào startup vì quy định bảo toàn vốn. Startup thường rủi ro cao, nếu thất bại, người quản lý quỹ đối mặt với vấn đề pháp lý. Giờ đây, theo Nghị quyết 98, TPHCM lần đầu tiên cho phép cơ chế chấp nhận rủi ro và miễn trừ trách nhiệm hình sự/dân sự cho cá nhân quản lý quỹ nếu quy trình đầu tư đúng quy định nhưng dự án thất bại. Điều này giúp quỹ dám đánh cược vào công nghệ mới như AI, bán dẫn hay công nghệ xanh.
Với mô hình công – tư, không còn nỗi lo địa phương hóa quá mức, khi quỹ vận hành theo mô hình Công ty Cổ phần (vốn nhà nước chiếm khoảng 40%, còn lại là tư nhân). Ông Hoàng Đức Trung cho biết, trước đây quỹ hỗ trợ nhà nước thường đi kèm thủ tục hành chính rườm rà, hiện nay quỹ hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, bảo đảm tính tự chủ, ra quyết định dựa trên dữ liệu và tiềm năng thị trường, thay vì chỉ dựa trên chỉ tiêu hành chính.
Giúp startup không cần sang Singapore
Cũng theo ông Trung, sự ra đời của Quỹ Đầu tư mạo hiểm TPHCM giúp startup Việt không còn phải lặn lội sang Singapore làm đẹp hồ sơ để gọi vốn. Quỹ khi rót vốn vào startup sẽ trở thành vốn mồi, giúp startup hoàn thiện sản phẩm, mở rộng thị trường và phát triển kinh doanh. Khi đã có Nhà nước và tổ chức tài chính lớn trong nước bảo trợ, các quỹ quốc tế yên tâm hơn khi rót vốn vào công ty có trụ sở tại Việt Nam, giảm áp lực phải thực hiện cấu trúc Flip (chuyển đổi chủ sở hữu sang công ty mẹ ở Singapore).
Ưu đãi thuế khủng cho startup và nhà đầu tư
Một điều đáng chú ý nữa là TPHCM đang tiến hành nhiều ưu đãi thuế cho startup và nhà đầu tư. Đối với startup, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời hạn nhất định (thường 5 năm) cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đối với nhà đầu tư, Thành phố miễn thuế thu nhập cá nhân/doanh nghiệp đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn góp, quyền góp vốn vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tại Thành phố. Đây là cú hích lớn để các Shark và quỹ ngoại rót vốn trực tiếp vào thực thể tại Việt Nam. Ông Trung chia sẻ: Với các ưu đãi này, startup Việt không cần qua Singapore đặt trụ sở để nhận ưu đãi thuế nữa mà có thể đặt trụ sở ngay tại Việt Nam.
