Cù Lao Thới Sơn: Từ Xe Ngựa Thồ Hàng Đến Linh Hồn Du Lịch Miền Tây
Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp, từ lâu đã được mệnh danh là “viên ngọc quý” của vùng đất miệt vườn. Ngày nay, nơi đây trở thành điểm đến lý tưởng cho du khách trong và ngoài nước khi khám phá miền Tây sông nước. Hình ảnh những chiếc xe ngựa lắc lư trên con đường làng ngoằn ngoèo, dưới bóng dừa râm mát, đã trở thành trải nghiệm đặc trưng không thể bỏ qua. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, khởi nguồn của những chiếc xe ngựa nơi đây không phải để phục vụ du lịch, mà từ những chuyến xe thồ hàng hóa nặng nề.
Hành Trình Chuyển Mình Của Xe Ngựa
Vào những ngày cuối năm 2025, chúng tôi có dịp gặp ông Phạm Chí Bình – một nghệ nhân với thâm niên hơn 40 năm trong nghề đóng móng sắt cho ngựa, hiện đang điều khiển xe ngựa chở khách trên đường ở cù lao Thới Sơn. Ông Bình, năm nay ngoài 60 tuổi, với gương mặt cương nghị và đôi bàn tay chai sần, quê ở xã Quới Sơn, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre cũ, nay là tỉnh Vĩnh Long. Ông đã có gần 40 năm kinh nghiệm trong nghề đánh xe ngựa, bắt đầu từ những ngày tháng vất vả.
Ông nhớ lại, thuở ấy, khi cầu Rạch Miễu 1 còn chưa hình thành, phương tiện đi lại chủ yếu là những chuyến phà qua sông. Xe ngựa lúc đó đóng vai trò như “xe tải” của vùng quê, chuyên chở vật liệu xây dựng như cát, đá, gạch để phục vụ bà con cất nhà, đặc biệt là đi sâu vào các vùng nông thôn hẻo lánh. Công việc nặng nhọc này kéo dài cho đến khi du lịch bắt đầu manh nha phát triển.
Khoảng 30 năm trước, các doanh nghiệp lữ hành nhận ra sức hút từ vẻ đẹp hoang sơ, mộc mạc của cù lao đã tìm đến ông Bình để thuê xe phục vụ khách du lịch. Ban đầu, ông vẫn làm hai vai: lúc có khách thì đánh xe sang cù lao phục vụ du lịch, khi vắng lại quay về Bến Tre chở đồ thuê. Nhưng khi lượng khách ổn định dần, ông và những anh em trong nhóm quyết định bỏ hẳn việc chở nặng để chuyên tâm vào nghề du lịch, và duy trì cho đến tận hôm nay.
Nghệ Thuật Đóng Móng Sắt: Bí Quyết Giữ Vững Đôi Chân Ngựa
Theo ông Bình, đóng móng sắt là nghề gia truyền của bên vợ để lại, và đến nay, gia đình ông đã có 3 thế hệ tiếp nối công việc này. Với hơn 40 năm trực tiếp “làm đẹp” và bảo vệ đôi chân cho ngựa, ông hiểu rõ tầm quan trọng của việc đóng móng. Đây là thao tác bắt buộc để bảo vệ móng chân ngựa khỏi trầy xước và mài mòn, đặc biệt là khi ngựa phải kéo nặng trên những con đường bê tông cứng. Nếu không có bộ móng này, ngựa sẽ rất dễ bị “hư chân” và không thể làm việc lâu dài.
Quy trình đóng móng sắt nghe qua có vẻ đơn giản nhưng thực tế rất công phu và tỉ mỉ đến từng li. Đầu tiên, người thợ phải bắt chân con ngựa lên, dùng dao gọt phần móng bị hư tổn cho thật bằng phẳng. Sau đó, họ phải khéo léo ướm phần móng sắt đã được đúc sẵn sao cho vừa khít với kích cỡ chân của từng con ngựa. Tiếp đến, bước khó nhất chính là đóng bốn chiếc đinh đặc chế để cố định móng sắt vào chân ngựa. Phần đinh nhô ra phải được cắt gọn bằng kìm bấm để đảm bảo an toàn cho cả ngựa và người sử dụng.
Tuy nhiên, sự hiểm nguy luôn rình rập trong từng thao tác. Ông Bình chia sẻ: “Nếu gặp con ngựa hiền thì công việc trôi chảy, nhưng với những con hung hăng, cần phải có người phụ kìm chặt. Chỉ cần một chút sơ suất, đóng phạm vào phần thịt gây chảy máu, không chỉ làm con vật đau đớn, để lại thương tật mà chính người thợ cũng có thể gặp tai nạn”. Điều này cho thấy sự tinh tế và kinh nghiệm lâu năm là yếu tố then chốt trong nghề này.
Tiếng Vó Ngựa: Linh Hồn Của Du Lịch Sinh Thái
Tiếng lốc cốc đặc trưng của vó ngựa vang vọng giữa không gian yên bình đã trở thành linh hồn của các tour du lịch sinh thái ở cù lao giữa sông Tiền. Nhưng để duy trì được thanh âm ấy, sự hiện diện của những người thợ như ông Bình là vô cùng quan trọng. Tại cù lao này, số người dám làm và làm được công việc đóng móng ngựa chỉ đếm trên đầu ngón tay, khiến nghề này trở nên quý hiếm và đáng trân trọng.
Những nghệ nhân như ông Bình chính là người giữ cho đôi chân ngựa luôn vững chãi, để những chuyến xe tiếp tục lắc lư, đưa du khách đi sâu vào hồn cốt của vùng đất miệt vườn sông nước. Họ không chỉ góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống mà còn thúc đẩy du lịch địa phương phát triển bền vững. Cù lao Thới Sơn, với sự chuyển mình từ xe ngựa thồ hàng đến biểu tượng du lịch, là minh chứng sống động cho sự thích ứng và sáng tạo của người dân miền Tây trong thời đại mới.
