Tại một hội thảo gần đây, đồng chí Vũ Thanh Mai, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, đã có bài phát biểu quan trọng về vai trò của giáo dục đại học trong thời đại mới. Theo đồng chí, hiện nay chúng ta đang sống trong thời kỳ mà khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Nguồn lực quyết định sự phát triển của quốc gia không còn là tài nguyên thiên nhiên hay lao động giản đơn, mà là tri thức, công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực. Trong bối cảnh đó, giáo dục đại học đang đứng trước những yêu cầu và sứ mệnh mới.
Trước đây, đại học chủ yếu được xem là nơi đào tạo nguồn nhân lực và thực hiện nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, ngày nay, ở nhiều quốc gia phát triển, đại học đã trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm sản sinh tri thức mới, công nghệ mới và mô hình phát triển mới. Nghị quyết số 71-NQ/TW đã đặt ra những định hướng mang tính đột phá đối với giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới. Một trong những nội dung quan trọng của Nghị quyết là hiện đại hóa, nâng tầm giáo dục đại học; phát triển mạnh mẽ các cơ sở giáo dục đại học theo mô hình đại học đổi mới sáng tạo, đại học công nghệ thế hệ mới; tạo đột phá trong phát triển nhân lực chất lượng cao và nhân tài phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây không chỉ là yêu cầu của ngành giáo dục mà còn là yêu cầu từ thực tiễn phát triển đất nước.
Tại hội thảo, các đại biểu đã thảo luận nhiều chủ đề quan trọng, bao gồm phát triển văn hóa đổi mới sáng tạo - từ tiến trình văn minh thế giới đến thách thức chuyển hóa của Việt Nam; mô hình hợp tác Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp trong phát triển đại học đổi mới sáng tạo ở Việt Nam. Theo ý kiến của các chuyên gia và nhà khoa học, mặc dù trong những năm qua, giáo dục đại học Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, nhưng nếu đặt trong tương quan với yêu cầu phát triển đất nước và so sánh với nhiều quốc gia trong khu vực, vẫn còn không ít vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và giải quyết. Các vấn đề nổi bật bao gồm: mô hình phát triển của các cơ sở giáo dục đại học hiện nay; yêu cầu của nền kinh tế số, xã hội số và kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực sự gắn kết giữa nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và xã hội.
Phát biểu tại hội thảo, Trung tướng, GS,TS Lê Minh Thái, Giám đốc Học viện Kỹ thuật quân sự, nhấn mạnh rằng trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, mô hình đại học truyền thống đang đứng trước yêu cầu đổi mới sâu sắc. Học viện Kỹ thuật quân sự nhận thức rõ rằng đổi mới sáng tạo không phải là một khái niệm trừu tượng, mà phải được cụ thể hóa bằng chiến lược phát triển, cơ chế tổ chức và các hoạt động thực tiễn. Trong những năm qua, Học viện đã từng bước hình thành các yếu tố nền tảng thông qua việc xác lập rõ định hướng chiến lược phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao cho quân đội và đất nước. Hội thảo đã khép lại với nhiều đề xuất thiết thực nhằm thúc đẩy giáo dục đại học Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại, sáng tạo và hội nhập.
