Thời điểm này, các địa phương đã nhận đề thi gốc từ Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) và hoàn tất việc in sao đề thi, vận chuyển đến các điểm thi trên toàn quốc. Ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT), cho biết cấu trúc và định dạng đề thi năm nay được giữ nguyên như đề thi năm 2025 cũng như đề minh họa đã công bố trước đó.
Nội dung và cấu trúc đề thi
Nội dung đề thi nằm trong chương trình cấp THPT, chủ yếu tập trung vào kiến thức lớp 12, kèm theo một số câu hỏi thuộc kiến thức lớp 10 và lớp 11. Đề thi được xây dựng theo ma trận của Bộ GD-ĐT, bao gồm các cấp độ tư duy: biết, hiểu và vận dụng. Đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tiếp tục được xây dựng theo định hướng nhằm kiểm tra năng lực và phẩm chất người học, với tỷ lệ câu hỏi phân hóa tương tự năm 2025. Trong đó có các câu hỏi yêu cầu vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tế trong cuộc sống.
Các môn thi trắc nghiệm
Các môn thi trắc nghiệm sẽ được ra theo các dạng như cấu trúc đề thi tham khảo đã được Bộ GD-ĐT công bố năm trước, bao gồm dạng nhiều phương án lựa chọn, dạng câu đúng/sai và dạng trả lời ngắn. Điểm trong bài thi trắc nghiệm không chia đều cho mỗi câu hỏi mà có mức điểm khác nhau tùy theo độ khó.
Môn Ngữ văn thi theo hình thức tự luận
Ngữ văn là môn duy nhất thi theo hình thức tự luận. Đề thi sẽ tiếp tục sử dụng ngữ liệu nằm ngoài sách giáo khoa. Theo đánh giá từ kỳ thi năm 2025, điều chỉnh này đã có tác động tích cực, giúp thầy trò ở trường phổ thông đổi mới phương pháp dạy học, hướng đến hình thành năng lực, kỹ năng và giảm bớt tình trạng đọc chép theo văn mẫu.
Đề thi Ngữ văn gồm 2 phần: đọc hiểu (4 điểm) và viết (6 điểm). Theo PGS Đỗ Ngọc Thống, Chủ biên chương trình môn Ngữ văn, ở phần đọc hiểu, học sinh phải đọc một văn bản mới thuộc một trong ba loại: văn bản văn học, văn bản thông tin hoặc văn bản nghị luận. Nếu là văn bản văn học thì sẽ thuộc các thể loại như truyện, thơ, ký, kịch. Nếu là văn bản nghị luận thì có thể là nghị luận văn học hoặc nghị luận xã hội. Nếu là văn bản thông tin thì là văn bản thông tin tổng hợp, đề tài gắn với các vấn đề nóng đang diễn ra trong xã hội. Phần đọc hiểu có 5 câu hỏi theo 3 mức độ: biết, hiểu và vận dụng.
Phần viết gồm một câu yêu cầu viết đoạn văn và một câu viết bài văn, bao gồm cả nghị luận xã hội và nghị luận văn học. Có 2 loại đề lớn: một là đề có yêu cầu một hoặc cả hai câu viết liên quan đến phần đọc hiểu; hai là yêu cầu đọc hiểu và viết độc lập. Học sinh cần nhận biết ngay loại đề khi đọc để có cách làm phù hợp. PGS Đỗ Ngọc Thống nhấn mạnh cấu trúc và yêu cầu đề thi Ngữ văn bảo đảm không đánh đố học sinh, tránh được kiểu học thuộc và chép lại văn mẫu. Việc không thể đoán trước nội dung cụ thể của đề thi cho phép đánh giá đúng năng lực mỗi thí sinh, hạn chế hiện tượng chép văn mẫu, tạo sự công bằng và khuyến khích học sinh tự chủ, sáng tạo trong làm bài.
Tỷ lệ câu hỏi và mục tiêu kỳ thi
Theo Bộ GD-ĐT, tỷ lệ câu hỏi trong đề thi các môn được xác định theo cấu trúc 40-30-30, trong đó 40% ở mức độ nhận biết, 30% thông hiểu và 30% vận dụng (bao gồm vận dụng cao). Với cấu trúc này, đề thi bắt buộc phải có sự phân hóa hợp lý.
Đại diện Bộ GD-ĐT cho biết kỳ thi tốt nghiệp THPT có 3 mục tiêu lớn. Thứ nhất là xét tốt nghiệp. Với tỷ lệ 40-30-30 như trên, học sinh ở mức độ trung bình hoàn toàn có thể vượt qua kỳ thi. Đặc biệt, với thêm 30% câu hỏi ở mức độ thông hiểu, gần như mọi thí sinh đều có thể đạt yêu cầu để xét tốt nghiệp. Vì vậy, tỷ lệ tốt nghiệp hằng năm ở mức cao không phải vì đề thi dễ, mà nguyên tắc là học sinh sau khi hoàn thành 12 năm học có thể tốt nghiệp thông qua kỳ kiểm tra này.
Mục tiêu thứ hai là đánh giá chất lượng dạy và học trên diện rộng, đối sánh kết quả giữa trường với trường, lớp với lớp, địa phương này với địa phương khác và đánh giá trên phạm vi toàn quốc. Do đó, đề thi phải có tính phân hóa.
Mục tiêu thứ ba là phục vụ tuyển sinh đại học, cao đẳng. Với khoảng 30% câu hỏi ở mức độ vận dụng và vận dụng cao, đề thi sẽ tạo được sự phân hóa cần thiết để các cơ sở đào tạo tuyển sinh.
Môn thi và lựa chọn
Thí sinh là học sinh lớp 12 dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 sẽ phải thi 2 môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, cùng một bài thi gồm 2 môn được lựa chọn trong số các môn còn lại: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ - Công nghiệp, Công nghệ - Nông nghiệp, Tin học, Ngoại ngữ, Lịch sử, Địa lý, Kinh tế và Pháp luật. Thí sinh được chọn thi môn Ngoại ngữ khác với ngoại ngữ đang học tại trường phổ thông.
