Đề thi ngữ văn tốt nghiệp THPT năm 2026 đã gây nhiều chú ý với những đổi mới trong cách ra đề, hướng đến đánh giá năng lực thay vì kiểm tra kiến thức đơn thuần. Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, đề thi cũng đặt ra một số vấn đề cần được tiếp tục trao đổi.
Những điểm nổi bật của đề thi
Ông Trần Thái, Hiệu trưởng Trường tiểu học và trung học Athena Đà Lạt, cho rằng đề thi thể hiện rõ tinh thần đổi mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Ngữ liệu đọc hiểu về máy in của Gutenberg vừa mang tính thời sự vừa gợi mở các vấn đề lớn như quyền tiếp cận tri thức và vai trò của công nghệ. Câu hỏi liên hệ đến trí tuệ nhân tạo (AI) giúp đề thi gần gũi với đời sống hiện đại.
Phần nghị luận xã hội với câu hỏi "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?" khuyến khích tư duy độc lập và hiểu biết xã hội. Trong khi đó, phần nghị luận văn học với bài thơ "Những chiếc lá" của Nguyễn Đình Thi mở ra nhiều tầng ý nghĩa về cuộc sống, lao động và tình cảm gia đình.
Những băn khoăn về tính công bằng
Một số ý kiến cho rằng việc sử dụng các nhân vật như Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk có thể gây khó khăn cho thí sinh vùng nông thôn, nơi điều kiện tiếp cận thông tin còn hạn chế. Ông Trần Thái nhấn mạnh: "Nguyên tắc quan trọng của một kỳ thi quốc gia là bảo đảm tính công bằng. Đề thi nên cung cấp đủ thông tin để học sinh hiểu vấn đề mà không cần kiến thức nền bên ngoài chương trình học".
Giới hạn dung lượng bài viết
Quy định viết khoảng 200 chữ cho nghị luận xã hội và 600 chữ cho nghị luận văn học cũng là vấn đề được đưa ra thảo luận. Theo ông Thái, dung lượng này có thể hạn chế khả năng triển khai ý tưởng của những học sinh có năng lực tư duy tốt. "Một vấn đề như 'Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?' liên quan đến nhiều khía cạnh như giáo dục, chính sách, văn hóa đổi mới sáng tạo. Với 200 chữ, học sinh khó có thể phân tích sâu", ông nói.
Tương tự, bài nghị luận văn học 600 chữ cũng phần nào giới hạn việc khai thác các tầng ý nghĩa của tác phẩm, trong khi chương trình mới hướng đến phát triển năng lực cảm thụ và tư duy phản biện.
Kết luận
Đề thi văn tốt nghiệp THPT 2026 được đánh giá là một bước tiến trong việc tiếp cận các vấn đề thời đại, nhưng cũng mở ra những cuộc thảo luận cần thiết về tính công bằng và dung lượng bài viết. Đây là những yếu tố cần tiếp tục nghiên cứu để các kỳ thi tương lai vừa đổi mới vừa tạo điều kiện tốt nhất cho mọi học sinh.
