Chuyên gia khẳng định vai trò then chốt của ngành xã hội nhân văn và sư phạm trong thời đại AI
Chiều ngày 7 tháng 4, Báo Thanh Niên đã tổ chức thành công chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề "Cơ hội nghề nghiệp khối ngành xã hội nhân văn và sư phạm". Sự kiện được truyền hình trực tiếp trên nhiều nền tảng kỹ thuật số của báo, bao gồm website thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube và TikTok, thu hút sự quan tâm đông đảo của học sinh, phụ huynh và những người quan tâm đến định hướng nghề nghiệp.
Nền tảng giá trị cốt lõi cho phát triển bền vững
Tại chương trình, PGS-TS Hoàng Văn Việt, Phó trưởng khoa Khoa học xã hội Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn, đã có những phân tích sâu sắc về bản chất của khối ngành này. Ông nhấn mạnh: "Khoa học nhân văn tập trung nghiên cứu các thuộc tính cơ bản của con người thông qua các ngành như triết học, lịch sử. Trong khi đó, khoa học xã hội đi sâu vào phân tích hành vi và hành động của con người trong các lĩnh vực như xã hội học, tâm lý học."
Ông Việt khẳng định thêm: "Nhóm ngành này mang đậm tính lịch sử, dân tộc, tư tưởng và có tính liên ngành cao. Chính vì vậy, nó đóng vai trò dẫn dắt, định hướng, bảo vệ các giá trị cốt lõi và tạo ra sự liên thông giữa nhiều lĩnh vực khác nhau. Khoa học xã hội nhân văn không chỉ nuôi dưỡng con người mà còn phát triển cảm xúc và trí tuệ. Một xã hội đang trên đà phát triển không thể không coi trọng ngành khoa học này, bởi đây chính là nền tảng của những giá trị cơ bản nhất."
Vai trò không thể thay thế trong kỷ nguyên công nghệ
Thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ quan điểm trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI). Ông Nhơn cho biết: "Ngay cả khi các kỹ sư và chuyên gia AI đang nỗ lực để các nền tảng công nghệ trở nên nhân bản hơn, nhóm ngành nhân văn và sư phạm vẫn giữ vai trò nền tảng, then chốt. Chúng kiến tạo, kết nối các lĩnh vực trong xã hội và góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững."
Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó phòng Công tác sinh viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, bổ sung: "Dù công nghệ có tiên tiến đến đâu, AI có xử lý dữ liệu nhanh thế nào đi chăng nữa, những công cụ này vẫn thiếu đi sự thấu cảm, không thể tự hình thành các giá trị văn hóa, đạo đức hay sự hiểu biết sâu sắc về con người. Những yếu tố này thuộc về lĩnh vực xã hội nhân văn - gốc rễ của sự phát triển bền vững và là cầu nối vô cùng quan trọng giữa con người và công nghệ."
Ông Trị nhấn mạnh thêm về vai trò của ngành sư phạm: "Ngành sư phạm đóng vai trò then chốt trong giáo dục, truyền đạt kiến thức, hình thành tư duy phản biện, độc lập và khả năng thích nghi. Nó đào tạo nguồn nhân lực biết sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm. Nhóm ngành xã hội nhân văn và sư phạm cùng nhau định hướng sự phát triển và tạo ra sự cân bằng cho xã hội hiện đại."
Các chuyên gia thống nhất rằng mặc dù AI tác động đến hầu hết các lĩnh vực, nhưng lĩnh vực xã hội nhân văn chịu ảnh hưởng ít hơn do đòi hỏi những yếu tố đặc thù như văn hóa, xã hội, tư duy phản biện, giá trị nhân văn, đạo đức, trí tuệ cảm xúc và kỹ năng giao tiếp - những điều mà máy móc không thể thay thế hoàn toàn.
Cơ hội nghề nghiệp đa dạng và linh hoạt
Thạc sĩ Huỳnh Vũ Chi, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường Đại học Kinh tế - Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh, đánh giá lĩnh vực này có phạm vi rất rộng, bao gồm nhiều ngành học như tâm lý học, quan hệ quốc tế, luật, báo chí - truyền thông, cùng các ngành mang tính liên ngành. Bà Chi cho biết: "Nhu cầu nhân lực vẫn tiếp tục tăng trưởng và có sự chuyển dịch tích cực, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về văn hóa, con người và hành vi. Các ngành học này có tính linh hoạt cao, không bị giới hạn trong một khuôn khổ cụ thể như khối ngành kỹ thuật hay sức khỏe."
Bà giải thích thêm: "Sau khi tốt nghiệp một ngành, sinh viên có thể đảm nhận nhiều công việc khác nhau nhờ tính liên ngành cao, chẳng hạn như làm việc trong lĩnh vực nhân sự, truyền thông, đào tạo hoặc kinh doanh."
Thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn cũng đồng tình: "Bức tranh nghề nghiệp của nhóm ngành xã hội nhân văn và sư phạm hiện nay rất đa dạng. Trong khi một số ngành nghề đặc thù như kỹ thuật hay sức khỏe yêu cầu kiến thức chuyên môn bài bản, thì ngành khoa học xã hội nhân văn và sư phạm được đào tạo với khối kiến thức liên ngành và xuyên ngành, phù hợp với nhiều vị trí công việc khác nhau."
Ông Nhơn nhấn mạnh: "Sau khi tốt nghiệp đại học, sinh viên còn có cơ hội tiếp tục học tập, trải nghiệm và bồi đắp thêm nhiều kỹ năng, mở rộng phạm vi nghề nghiệp của mình."
Thạc sĩ Trương Quang Trị lý giải thêm về lợi thế của người học nhóm ngành này: "Họ được trang bị kỹ năng giao tiếp xuất sắc, kỹ năng làm việc nhóm hiệu quả và trí tuệ cảm xúc phát triển. Do đó, họ không bị giới hạn trong việc chỉ làm việc đúng chuyên ngành đã học."
Yêu cầu đối với sinh viên và phương thức tuyển sinh
Để đạt được thành công trong sự nghiệp, thạc sĩ Huỳnh Vũ Chi lưu ý sinh viên cần chú trọng học tập để xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc. Bên cạnh đó, việc trang bị các kỹ năng mềm như giao tiếp, thuyết phục, xử lý vấn đề, tư duy phản biện, tư duy đổi mới, ứng dụng công nghệ và ngoại ngữ là vô cùng quan trọng.
PGS-TS Hoàng Văn Việt bổ sung: "Doanh nghiệp hiện nay không chỉ tìm kiếm người phù hợp mà còn mong muốn họ tạo ra được những giá trị mới. Vì vậy, nhân lực trong ngành này cần có tri thức chuyên sâu về ngành học, khả năng sử dụng ngoại ngữ trong công việc, năng lực ứng dụng công nghệ, cùng với khả năng sáng tạo, phân tích đánh giá, cảm nhận và dự báo xu hướng."
Về phương thức tuyển sinh, các trường đại học đã công bố nhiều thông tin quan trọng:
- Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh tuyển sinh các ngành tâm lý học, quan hệ công chúng, truyền thông đa phương tiện và quản trị nhân lực. Năm 2026, trường xét 12 tổ hợp môn, với các môn cốt lõi như văn, sử, địa, ngoại ngữ kết hợp với toán, lý, giáo dục kinh tế pháp luật. Bốn phương thức xét tuyển chính bao gồm: điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, điểm học bạ và V-SAT.
- Trường Đại học Nguyễn Tất Thành đào tạo các ngành ngôn ngữ Anh, Trung, Hàn; quan hệ công chúng, tâm lý học và công nghệ giáo dục. Trường sử dụng đa dạng phương thức xét tuyển như xét học bạ, điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm thi đánh giá năng lực, hoặc kết hợp nhiều phương thức. Các tổ hợp xét tuyển phổ biến là C00, C03, D14, D15, D01, với môn văn và ngoại ngữ đóng vai trò quan trọng.
- Trường Đại học Kinh tế - Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh hiện đào tạo các ngành tâm lý học, quan hệ quốc tế, ngôn ngữ Nhật, Trung, Hàn, du lịch và truyền thông. Trường xét tuyển dựa trên điểm thi tốt nghiệp, điểm thi đánh giá năng lực, điểm học bạ và điểm V-SAT, với 12 tổ hợp như A01, C03, C04, D01, D09, D10, D11, D14, X78, X79.
- Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn giới thiệu chuyên ngành mới Trung Quốc học thuộc ngành Đông Phương học, đào tạo theo hướng biên - phiên dịch tiếng Trung và tiếng Trung thương mại quốc tế. Chuyên ngành Hàn Quốc học có hai hướng đào tạo là tiếng Hàn thương mại và tiếng Hàn văn hóa toàn cầu. Ngành truyền thông đa phương tiện có chương trình liên ngành, cho phép sinh viên học thêm chuyên đề quan hệ công chúng để nhận văn bằng thứ hai. Các ngành khác bao gồm tâm lý học (hướng tham vấn và trị liệu), luật kinh tế, ngôn ngữ Anh và công nghệ giáo dục. Trường sử dụng gần 20 tổ hợp để xét tuyển vào các ngành khoa học xã hội nhân văn và sư phạm.
Chương trình tư vấn đã cung cấp nhiều thông tin hữu ích về chương trình đào tạo và cơ hội việc làm trong khối ngành xã hội nhân văn và sư phạm, giúp học sinh và phụ huynh có cái nhìn toàn diện hơn về định hướng nghề nghiệp trong bối cảnh xã hội hiện đại.
