Chuyên Gia Đề Xuất Lộ Trình Thí Điểm Xóa Bỏ Chợ Cóc, Chợ Tạm Tại Hà Nội
Hà Nội đang bước vào giai đoạn siết chặt quản lý trật tự đô thị với lộ trình xóa bỏ "chợ cóc", chợ tạm và các điểm kinh doanh tự phát trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030. Đây là nền tảng để xây dựng Thủ đô theo tinh thần Quy hoạch tầm nhìn 100 năm với các giá trị "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", trong đó yếu tố "Hạnh phúc" được đặt ở vị trí trung tâm. Một số chuyên gia đã chia sẻ quan điểm với Thời Nay về vấn đề này.
Không Nên Cứng Nhắc, Cần Thí Điểm Từng Khu Vực
PGS, TS Bùi Thị An, nguyên đại biểu Quốc hội khóa XIII, cho biết: "Về cơ bản, tôi hoàn toàn đồng tình với mục tiêu vì một Hà Nội đẹp hơn, xanh hơn, hiện đại hơn. Tuy nhiên, mọi chương trình đều cần nghiên cứu kỹ lưỡng, có khảo sát và lộ trình phù hợp với đặc thù của Thủ đô." Bà nhấn mạnh không nên triển khai đồng loạt, cưỡng bức trên diện rộng, mà thay vào đó, có thể thí điểm ở từng khu vực thuộc các vành đai khác nhau. Điều này giúp người dân và tiểu thương cảm nhận sự tiện lợi của mô hình mới, đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật về trật tự đô thị. Khi ý thức tăng cao, việc triển khai trên diện rộng sẽ thuận lợi và hiệu quả hơn.
Bà An cũng đề xuất cần nghiên cứu kỹ vị trí, sự tiện lợi và thói quen tiêu dùng của dân cư ở từng khu vực, tránh tạo sự phản kháng khi buộc phải thay đổi thói quen sống. "Nếu phát huy tốt, đây có thể là các điểm sáng phát triển kinh tế đêm, kinh tế du lịch văn hóa, gia tăng lợi ích cho cộng đồng dân cư," bà nói thêm. Cần đề ra những ưu đãi hấp dẫn để thu hút chủ đầu tư xây dựng chợ mới, cân bằng lợi ích giữa chủ đầu tư và tiểu thương, bảo đảm ổn định xã hội.
Giao Các Phường Quản Lý Vị Trí Thích Hợp
Nhà báo, nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến chia sẻ: "Chợ cóc, chợ tạm không phải gần đây mới có. Từ thời Pháp đã có chợ Đuổi, và sau năm 1986, chúng 'nở rộ' khắp nơi do sự thay đổi kinh tế." Ông cho biết, chợ cóc, chợ tạm đúng là nhếch nhác, ảnh hưởng mỹ quan đô thị và khó kiểm soát an toàn thực phẩm, nên chủ trương dẹp bỏ là đúng. Tuy nhiên, nếu thi hành mệnh lệnh hành chính dẹp bỏ ngay, e là chưa phù hợp vì cần tính đến sinh kế cho người nghèo.
Theo ông Tiến, thay vì lập tức dẹp bỏ, cần lộ trình hợp lý để chờ mức sống người dân tăng thêm, xã hội sẽ tự điều chỉnh nhu cầu. "Trong lúc đó, Hà Nội có thể giao từng phường tổ chức khảo sát, chọn những vị trí thích hợp để quản lý hoạt động của chợ cóc, chợ tạm cho gọn gàng, hợp lý, kiểm soát tốt vệ sinh an toàn thực phẩm," ông đề xuất.
Nâng Cao Năng Lực Thích Ứng Cho Tiểu Thương
Ông Dương Thanh Sơn, Tổng Thư ký Hiệp hội Phát triển Chợ Việt Nam, nhận định: "Dưới tác động của thương mại điện tử, nhiều hộ kinh doanh tại chợ truyền thống đã mất tới 60-70% nguồn thu, buộc phải tràn ra ngoài hình thành các điểm buôn bán tự phát." Ông cho rằng, nếu chỉ xử lý bằng biện pháp hành chính thì rất khó tạo chuyển biến bền vững.
Giải pháp căn cơ là nâng cao năng lực cho tiểu thương thông qua đào tạo, tập huấn, giúp họ kết hợp kinh doanh truyền thống với bán hàng trực tuyến, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Hiệp hội đang xây dựng đề án đề xuất Bộ Công thương tham gia hướng dẫn tiểu thương trong lĩnh vực này. Về lâu dài, cần đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư chợ, huy động nguồn lực tư nhân xây dựng các chợ mới văn minh, hiện đại, đồng thời bố trí chợ tạm an toàn trong quá trình cải tạo.
Chuyển Từ Tư Duy Cấm Đoán Sang Kiến Tạo
Kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng, Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam, nhấn mạnh: "Cần nhìn nhận đô thị như một 'cơ thể sống', nơi các hoạt động buôn bán nhỏ tạo nên nhịp sống. Một đô thị vắng lặng, thiếu giao tiếp xã hội là biểu hiện của sự thiếu sinh khí." Ông cho rằng, vỉa hè không chỉ là không gian đi bộ, mà còn là cấu phần quan trọng của không gian công cộng, nơi hình thành bản sắc đô thị.
Tuy nhiên, tình trạng chiếm dụng vỉa hè trái phép, buôn bán tùy tiện cần xử lý nghiêm. Việc dẹp bỏ không thể chỉ dừng ở biện pháp hành chính, mà cần chuyển tư duy quản lý từ 'cấm đoán' sang 'kiến tạo'. Thay vì triệt tiêu, chính quyền cần thiết kế lại không gian và hoạt động, xây dựng bản đồ quản trị vỉa hè theo khu vực, khung giờ cụ thể. Các mô hình xe bán hàng lưu động tại các nước phát triển có thể tham khảo.
Ông Tùng cũng đề xuất thay đổi cách tiếp cận ngay từ ngôn ngữ, không nên nhìn nhận tiêu cực bằng khái niệm "chợ cóc", mà coi đây là một dạng chợ dân sinh để quản lý, phát huy giá trị. "Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một đô thị 'ngăn nắp nhưng có văn hóa', nơi kinh tế vỉa hè được tổ chức khoa học, vừa bảo đảm kỷ cương, vừa duy trì sinh kế và gìn giữ nhịp sống đặc trưng," ông kết luận.
Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được trình Quốc hội xem xét và dự kiến thông qua tại kỳ họp này, sẽ là nền tảng để triển khai các chương trình vì một Thủ đô to đẹp hơn, hiện đại hơn, trong đó có việc xóa bỏ chợ cóc, chợ tạm.
