Giá vật liệu xây dựng tăng mạnh: Người dân và doanh nghiệp đối mặt với khó khăn tài chính
Giá vật liệu xây dựng tăng nhanh trong thời gian gần đây, đặc biệt từ đầu tháng 3/2026, đang tạo ra áp lực lớn lên người dân và doanh nghiệp trong ngành xây dựng. Nhiều hộ gia đình phải đối mặt với chi phí đội lên hàng trăm triệu đồng, trong khi các công ty xây dựng buộc phải chấp nhận giảm lợi nhuận để duy trì hoạt động.
Người dân lo lắng khi chi phí xây nhà tăng đột biến
Vợ chồng anh Nguyễn Văn Dũng ở xã Ba Vì, Hà Nội, bắt đầu xây nhà trên thửa đất bố mẹ để lại với dự tính chi phí khoảng 2,4 tỷ đồng. Tuy nhiên, ngay khi công trình khởi công, giá gạch xây dựng đã tăng từ 1.800 đồng lên 2.100 đồng mỗi viên. Cùng lúc đó, giá cát đen tăng từ 470.000 đồng lên 570.000 đồng mỗi mét khối, và cát vàng tăng từ 750.000 đồng lên trên 800.000 đồng mỗi mét khối.
Các vật liệu khác như xi măng, sắt thép và bê tông thương phẩm cũng tăng giá đáng kể. Cụ thể, giá bê tông M300 tăng từ 1,2 triệu đồng lên 1,46 triệu đồng mỗi mét khối, thép tăng từ 16.000 đồng lên 16.800 đồng mỗi kilogram, và xi măng xây trát tăng từ 1.500 đồng lên 1.600 đồng mỗi kilogram. Anh Dũng chia sẻ: “Vợ chồng tôi rất lo lắng khi chi phí xây dựng bị đội lên quá cao. Nếu tiếp tục xây thì số tiền tích góp không đủ, còn nếu dừng lại thì công trình dở dang, không biết bao giờ xong được.” Theo tính toán của anh, chi phí tăng thêm khoảng 200 triệu đồng.
Tương tự, chị Lê Thị Mai ở phường Hoàng Mai, Hà Nội, đang xây nhà 2 tầng trên diện tích 90 mét vuông với dự tính ban đầu là 2 tỷ đồng. Từ giữa tháng 3, giá cát chị mua tăng từ 450.000 đồng lên 570.000 đồng mỗi mét khối, cùng với sự tăng giá của gạch, sắt và xi măng. Chi phí căn nhà của chị tăng thêm ít nhất 300 triệu đồng. Chị Mai tâm sự: “Gia đình tôi phải đi vay mượn họ hàng để sớm hoàn thiện nhà. Chỉ mong giá không tiếp tục tăng nữa.” Quanh khu vực nhà chị, có 8 ngôi nhà đang xây và ai cũng lo lắng vì giá vật liệu tăng mạnh.
Doanh nghiệp xây dựng gồng mình xoay xở
Không chỉ người dân, các doanh nghiệp xây dựng cũng đang chịu áp lực từ việc giá vật liệu tăng cao. Ông Phạm Công Thảo, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Thép Việt Nam, cho biết chi phí sản xuất tăng thêm 50.000 - 100.000 đồng mỗi tấn do giá dầu tăng, cùng với sự leo thang của giá quặng sắt và phế liệu nhập khẩu. Dù vậy, các doanh nghiệp thép vẫn chủ động dự trữ nguyên liệu và kiến nghị tạo điều kiện vận hành tối đa công suất để giảm chi phí.
Ông Nguyễn Thành Tâm, Giám đốc IGcons, chia sẻ giá vật liệu xây dựng tăng mạnh đang tạo áp lực lớn, đặc biệt trong phân khúc xây dựng dân dụng. Với hợp đồng trọn gói, nhiều nhà thầu buộc phải chấp nhận giảm lợi nhuận hoặc thậm chí làm không công để giữ uy tín. Ông Tâm nhấn mạnh: “Trong phần lớn các hợp đồng đã ký, chúng tôi vẫn giữ nguyên giá, dù chi phí thực tế tăng mạnh. Nếu điều chỉnh giá, doanh nghiệp có thể giảm áp lực, nhưng sẽ đánh mất niềm tin của khách hàng.”
Ngoài ra, các công trình nhà phố tại Hà Nội còn phải gánh thêm chi phí vận chuyển do đặc thù thi công trong ngõ nhỏ, nơi xe tải lớn không thể tiếp cận trực tiếp. Vật liệu phải trung chuyển nhiều lần bằng xe nhỏ hoặc vận chuyển thủ công, làm tăng chi phí logistics. Chỉ cần giá xăng dầu tăng nhẹ cũng kéo theo chi phí vận chuyển tăng mạnh, khiến giá vật liệu thực tế tại công trình cao hơn nhiều so với mặt bằng chung.
Trong bối cảnh này, các doanh nghiệp buộc phải thay đổi cách vận hành. Doanh nghiệp của ông Tâm đã triển khai giải pháp như tối ưu quy trình thi công, kiểm soát chi phí chặt chẽ, làm việc trực tiếp với nhà cung cấp và chủ động dự trữ vật tư. Đồng thời, với các hợp đồng mới, doanh nghiệp bắt đầu bổ sung điều khoản điều chỉnh giá theo biến động thị trường để giảm thiểu rủi ro.
Kiến nghị giải pháp từ các hiệp hội
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA), phân tích chi phí vật liệu thường chiếm 60-70% tổng chi phí xây dựng. Do đó, chỉ cần giá vật liệu tăng trong thời gian ngắn cũng có thể làm đảo lộn bài toán tài chính của nhiều dự án. Về dài hạn, nếu không có giải pháp kiểm soát chi phí và ổn định thị trường, áp lực tăng giá có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở của người dân và làm suy giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.
Trước biến động mạnh của giá vật liệu xây dựng, ông Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (Varsi), kiến nghị Chính phủ và các cơ quan chức năng triển khai một số giải pháp:
- Thực hiện các biện pháp bình ổn giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng.
- Đẩy nhanh việc cập nhật và công bố chỉ số giá xây dựng, đảm bảo sát với thực tế để làm cơ sở điều chỉnh hợp đồng.
- Cho phép điều chỉnh giá hợp đồng đối với các dự án bị ảnh hưởng lớn bởi biến động giá, nhằm chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và doanh nghiệp.
- Xem xét gia hạn tiến độ đối với các dự án gặp khó khăn khách quan về nguồn cung vật liệu và nhiên liệu.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), cũng đề xuất nhóm 5 giải pháp:
- Cho phép tính bù trừ chênh lệch chi phí nhiên liệu trong dự toán xây dựng, giá gói thầu và giá hợp đồng xây dựng, áp dụng từ tháng 3 cho đến khi giá nhiên liệu được bình ổn.
- Có cơ chế phù hợp để ổn định giá vận chuyển, yếu tố chịu tác động trực tiếp từ giá xăng dầu.
- Tăng cường kiểm soát giá vật liệu xây dựng tại địa phương, đặc biệt là các vật liệu rời như cát và đá, xử lý nghiêm các trường hợp tăng giá bất hợp lý.
- Xem xét vận dụng quy định về bất khả kháng để điều chỉnh hợp đồng xây dựng trong trường hợp biến động giá nhiên liệu kéo dài do yếu tố khách quan như xung đột quốc tế.
- Đảm bảo các giải pháp này giúp nhà thầu có cơ sở pháp lý để điều chỉnh chi phí, tránh rơi vào tình trạng thua lỗ khi chi phí tăng đột biến.
Tóm lại, tình hình giá vật liệu xây dựng tăng mạnh đang đặt ra thách thức lớn cho cả người dân và doanh nghiệp. Việc triển khai các giải pháp bình ổn và điều chỉnh hợp đồng là cần thiết để giảm bớt khó khăn và duy trì sự ổn định của thị trường xây dựng trong thời gian tới.
