Mã định danh điện tử cho bất động sản: Bước đột phá hướng tới thị trường minh bạch
Theo Nghị định số 357 do Chính phủ ban hành, quy định về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản, mỗi căn nhà (bao gồm chung cư hoặc nhà riêng lẻ) và bất động sản trong công trình xây dựng sẽ được cấp một mã định danh điện tử riêng biệt. Mã này là chuỗi ký tự số và chữ, với tối đa 40 ký tự, được tạo lập tự động trên hệ thống thông tin quốc gia.
Cấu trúc và quy trình triển khai mã định danh
Cấu trúc của mã định danh điện tử cho các sản phẩm bất động sản bao gồm các trường thông tin cụ thể: mã thông tin dự án, công trình; mã định danh địa điểm (nếu có); và dãy ký tự tự nhiên. Sở Xây dựng tại các địa phương sẽ chịu trách nhiệm thực hiện việc gắn mã định danh điện tử cho nhà ở thuộc các dự án phát triển nhà ở trên địa bàn. Quá trình này được tiến hành đồng thời với thời điểm ban hành văn bản thông báo nhà ở đủ điều kiện bán, đặc biệt đối với nhà ở hình thành trong tương lai.
Lợi ích và tác động đến thị trường
Theo các chuyên gia, việc gắn mã định danh bất động sản được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực. TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, nhấn mạnh rằng sự thiếu minh bạch thông tin trong thời gian qua đã dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng như tình trạng “sốt đất ảo” lan rộng, giá bất động sản bị đẩy xa giá trị thực, dòng vốn bị phân bổ sai lệch, gia tăng rủi ro cho hệ thống tài chính, và người dân cùng doanh nghiệp phải đối mặt với rủi ro pháp lý. Ông cho biết: “Người chịu thiệt thòi lớn nhất thường là người mua nhà để ở và các nhà đầu tư nhỏ lẻ.”
Mã định danh điện tử của bất động sản được xem là bước đi quan trọng trong lộ trình số hóa lĩnh vực nhà ở và thị trường bất động sản, phù hợp với yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới. TS Đính ví von: “Mã định danh điện tử của bất động sản có thể hiểu tương tự như căn cước công dân của mỗi người.” Mỗi căn nhà, lô đất, hoặc sản phẩm bất động sản là loại hàng hóa có giá trị cao, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế, do đó người tiêu dùng cần nắm được thông tin đầy đủ để bảo vệ quyền lợi chính đáng.
Ý kiến từ chuyên gia và doanh nghiệp
GS Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, phân tích rằng mã định danh bất động sản tự thân không làm thay đổi giá đất, mà chỉ là công cụ nhận diện. Tuy nhiên, khi thị trường trở nên minh bạch nhờ dữ liệu định danh, Nhà nước mới có đủ điều kiện để áp dụng các chính sách về thuế, tín dụng hay điều tiết giá. Ông nhấn mạnh: “Giá trị lớn nhất của mã định danh nằm ở khả năng theo dõi toàn bộ lịch sử của một bất động sản, từ khi hình thành, số lần giao dịch, mức giá biến động, đến việc có bị đầu cơ hay không.” Khi dữ liệu được ghi nhận đầy đủ và liên tục, thị trường sẽ dần chuyển từ niềm tin cảm tính sang niềm tin dữ liệu.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Đức Toản, CEO EZ Property, đánh giá việc số hóa và định danh từng bất động sản tương tự cách quản lý phương tiện giao thông là hướng đi tất yếu. Ông cho biết: “Định danh giúp hình thành lý lịch đầy đủ cho từng bất động sản, từ vị trí, diện tích đến lịch sử giao dịch và quá trình sở hữu. Đây là cơ sở quan trọng để Nhà nước theo dõi biến động thị trường trong dài hạn.” Tuy nhiên, ông lưu ý rằng trong ngắn hạn, chính sách này chưa tạo ra tác động lớn do mới ở giai đoạn thu thập và chuẩn hóa dữ liệu, nhưng trong dài hạn, khi các chính sách thuế và điều tiết thị trường được triển khai dựa trên hệ thống dữ liệu này, tác động sẽ trở nên rõ rệt hơn.
Thách thức và khuyến nghị triển khai
Dù vậy, việc thực hiện gắn mã định danh bất động sản vẫn đối mặt với nhiều vướng mắc cần giải quyết. Ông Phạm Đức Toản dẫn chứng về tình trạng chồng lấn ranh giới các thửa đất của các hộ liền kề, có thể dẫn đến tranh chấp nếu dữ liệu ban đầu không chính xác. Ngoài ra, năng lực thực thi tại địa phương, đặc biệt ở khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa khi công nghệ chưa cao, cũng là vấn đề đáng lưu ý.
Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt - Giám đốc Bất động sản Nhà ở CBRE Việt Nam, cho rằng với khối lượng thông tin lớn, yếu tố liên thông giữa các ban ngành và hệ thống thông tin sẽ rất phức tạp, đòi hỏi một khoảng thời gian dài để triển khai toàn diện. Do đó, các chuyên gia khuyến nghị nên áp dụng nguyên tắc ưu tiên sản phẩm dễ làm trước và tính toán kỹ lưỡng từ khâu nhập liệu để đảm bảo hệ thống thông tin chính xác và hiệu quả.
Tóm lại, mã định danh điện tử cho bất động sản không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn là giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy minh bạch, ổn định thị trường, và bảo vệ quyền lợi của người dân trong bối cảnh kinh tế đang phát triển.
