Việt Nam cần huy động 38,5 triệu tỉ đồng vốn để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số
Theo thông tin từ Bộ Tài chính, để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới, tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030 sẽ cần khoảng 38,5 triệu tỉ đồng. Trong số này, vốn nhà nước được dự kiến đóng góp khoảng 8,51 triệu tỉ đồng, phần còn lại rất lớn sẽ phải được huy động từ khu vực tư nhân trong nước và các nhà đầu tư nước ngoài.
Tín dụng ngân hàng vẫn đóng vai trò quan trọng nhưng tiềm ẩn rủi ro
Tại hội thảo "40 năm đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế" diễn ra chiều ngày 13.4 tại Hà Nội, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế thuộc Ngân hàng Nhà nước, đã chia sẻ những phân tích sâu sắc. Bà Tùng khẳng định rằng tín dụng ngân hàng hiện vẫn đang đóng một vai trò rất quan trọng trong việc hỗ trợ tăng trưởng kinh tế của đất nước.
Đến thời điểm cuối năm 2024, tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống ngân hàng đã đạt mức khoảng 18,17 triệu tỉ đồng, tăng trưởng ấn tượng 19,07% so với cùng kỳ năm 2023. Cơ cấu tín dụng được phân bổ khá cân đối, trong đó tín dụng cho các doanh nghiệp chiếm tỷ trọng khoảng 48%, còn tín dụng cho cá nhân, hộ gia đình và hộ kinh doanh chiếm khoảng 46%.
Tuy nhiên, bà Tùng cũng đưa ra cảnh báo quan trọng: "Tốc độ tăng trưởng tín dụng hiện nay đang cao hơn đáng kể so với tốc độ huy động vốn, điều này tiềm ẩn những rủi ro thanh khoản không nhỏ cho toàn hệ thống ngân hàng." Cụ thể, đến cuối năm 2024, trong khi tín dụng tăng mạnh 19,07%, thì huy động vốn chỉ tăng ở mức khoảng 14,5%. Tình hình này vẫn tiếp diễn trong những tháng đầu năm 2025, với tín dụng tăng khoảng 2,45% tính đến cuối tháng 3, nhưng huy động vốn mới chỉ tăng rất khiêm tốn ở mức 0,31%.
Bà Tùng nhấn mạnh: "Ngành ngân hàng cam kết sẽ tiếp tục nỗ lực đáp ứng nhu cầu vốn cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, nếu nền kinh tế phụ thuộc quá lớn và lâu dài vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng, thì mô hình tăng trưởng sẽ thiếu tính bền vững và tiềm ẩn nhiều bất ổn."
Đa dạng hóa nguồn vốn và phát triển thị trường vốn là giải pháp then chốt
Theo phân tích của bà Tùng, thời gian qua, mặc dù đã có nhiều giải pháp và nỗ lực nhằm nâng hạng và phát triển thị trường vốn, nhưng quy mô của thị trường này vẫn còn nhiều hạn chế. Do đó, việc phát triển thêm các nguồn vốn khác, đặc biệt là các quỹ đầu tư, là rất cần thiết để có thể hỗ trợ doanh nghiệp theo những mô hình linh hoạt và đa dạng hơn.
Để đáp ứng nhu cầu vốn rất lớn cho giai đoạn tăng trưởng mới, bà Nguyễn Thúy Hạnh, Tổng giám đốc Standard Chartered Việt Nam, cho rằng Việt Nam cần nhìn nhận bài toán nguồn lực theo hai cấu phần chính yếu: vốn chủ sở hữu và vốn nợ.
Về phía vốn chủ sở hữu, cần đẩy mạnh hơn nữa tiến trình cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại các doanh nghiệp. Đồng thời, cần thúc đẩy mạnh mẽ công tác tái cấu trúc doanh nghiệp gắn liền với thị trường chứng khoán, nhằm tạo ra thêm nhiều hàng hóa chất lượng cao cho thị trường.
Song song với đó, Việt Nam cần thu hút mạnh mẽ hơn nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), hướng tới các nhà đầu tư lớn, có tiềm lực và có chiến lược đầu tư dài hạn. Việc thị trường chứng khoán trong nước tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng cũng sẽ mở ra thêm nhiều dư địa cho dòng vốn đầu tư gián tiếp quốc tế đổ vào.
Bà Hạnh cũng chỉ ra một nguồn lực quan trọng khác: "Đó chính là nguồn vốn trong dân cư, kể cả các tài sản đang nằm trong vàng. Nếu chúng ta có thể khơi thông tốt nguồn lực tiềm tàng này, thì khu vực kinh tế tư nhân sẽ có thêm một dư địa phát triển rất lớn."
Thành lập các quỹ đầu tư quốc gia và cải cách thị trường vốn
Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch Hội đồng quản trị FiinGroup, tỏ ra khá lưu tâm đến khía cạnh Chính phủ dẫn dắt việc thành lập các quỹ đầu tư quốc gia. Ông phân tích rằng hiện Việt Nam đã có đề án thành lập quỹ nhà ở quốc gia, và đây là một bước đi đúng hướng.
Ông Thuân đề xuất: "Sẽ rất tốt cho việc giải bài toán vốn nếu Chính phủ có thể nghiên cứu và xem xét thêm các mô hình quỹ đầu tư khác. Chẳng hạn như quỹ đầu tư hạ tầng nhằm giải quyết bài toán vốn dài hạn cho các nhóm dự án hạ tầng trọng điểm; hay quỹ tăng trưởng quốc gia nhằm hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu huy động vốn cho tăng trưởng kinh tế cao, giống như một số quốc gia phát triển đã và đang thực hiện thành công."
Ông nhấn mạnh rằng, vấn đề lớn hiện nay khi các dự án muốn tiếp cận nguồn vốn từ bên ngoài ngân hàng chính là tính hấp dẫn của các dự án này còn ở mức thấp. Do đó, cần phải nhanh chóng cải thiện điều này. Kinh nghiệm từ quốc tế cho thấy không nên triển khai các dự án một cách riêng lẻ, mà nên gộp chúng thành các danh mục dự án để tăng tính khả thi và sức hút đối với nhà đầu tư.
Về lĩnh vực cải cách thị trường vốn, ông Thuân cho biết hiện Bộ Tài chính đã có đề án tái cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, hiệu quả triển khai sẽ cao hơn nếu như chúng ta phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp một cách bài bản và đi vào chiều sâu, để thu hút nhiều doanh nghiệp ngoài ngân hàng tham gia hơn nữa, từ đó tạo ra một thị trường vốn sôi động, lành mạnh và bền vững.
