CEO Dat Bike Nguyễn Bá Cảnh Sơn thừa nhận sai lầm mở rộng quy mô quá nhanh khiến 50% nhân sự phải nghỉ việc, đồng thời đặt mục tiêu đưa thương hiệu Việt trở thành 'nhà vô địch' xe điện tại Đông Nam Á.
Áp dụng lý thuyết quản trị máy móc dẫn đến khủng hoảng
Trong một buổi trò chuyện chuyên sâu mới đây, ông Nguyễn Bá Cảnh Sơn - Nhà sáng lập kiêm CEO Dat Bike - đã chia sẻ về hành trình 7 năm khởi nghiệp xe máy điện. Ông thừa nhận từng mắc sai lầm hệ thống khi cố áp dụng lý thuyết quản trị một cách máy móc.
Ở giai đoạn đầu khi Dat Bike đạt quy mô nhất định, ông Sơn tham khảo sách quản trị và tin rằng cần lập tức thiết lập quy trình, tuyển nhân sự cấp cao và trao quyền. Tuy nhiên, thực tế kinh doanh lại trái ngược. Ông Sơn chia sẻ: "Tôi nhớ, lúc đó bán chắc chưa được 100 xe mỗi tháng. Suốt ngày tôi làm tuyển người, quy trình để quản lý con người. Trong khi đó [doanh số] rất lẹt đẹt, xe bán được không đáng bao nhiêu".
Hệ quả là bộ máy phình to quá nhanh trong khi đầu ra sản phẩm chưa ổn định, dẫn đến khủng hoảng định vị. Doanh nghiệp không biết năng lực cốt lõi ở đâu để tối ưu hóa giá trị. Khi dòng tiền và doanh số không gánh nổi, ông Sơn buộc phải thu gọn quy mô và cắt giảm tới một nửa lực lượng lao động.
Bài học đắt giá và thay đổi tư duy
CEO Dat Bike cho biết: "Mở rộng nhanh, rồi khi sản phẩm bán không được thì mình lại phải rút gọn, mình phải sa thải nhân viên, mình phải giảm quy mô. Tôi nghĩ đó là một trong những sai lầm lớn nhất của tôi. Sau đó, phải sa thải 50% nhân viên cũng là lỗi tại mình."
Sau vấp ngã, tư duy quản trị của ông Sơn thay đổi hoàn toàn. Thay vì ưu tiên bộ máy bóng bẩy, Dat Bike tập trung tuyệt đối vào chất lượng sản phẩm. Ông đúc kết: "Thà quy trình còn lộn xộn nhưng cho ra được sản phẩm tốt còn đỡ hơn là ngược lại." Hiện nay, tiêu chí tiên quyết là mỗi sản phẩm phải đạt chất lượng vượt bậc trước khi tính đến mở rộng.
Tham vọng trở thành 'nhà vô địch' Đông Nam Á
Ông Nguyễn Bá Cảnh Sơn cũng phân tích bức tranh vĩ mô để lý giải tham vọng đưa Dat Bike trở thành 'bá chủ' xe điện hai bánh. Đông Nam Á là thị trường xe hai bánh lớn thứ ba toàn cầu, sau Trung Quốc và Ấn Độ, với doanh thu ước tính 20-25 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, hơn 70% thị phần đang thuộc về các thương hiệu ngoại, chủ yếu từ Nhật Bản. Khác với Ấn Độ hay Đài Loan có 'nhà vô địch nội địa', Đông Nam Á còn trống. Ông Sơn khẳng định: "Đã đến lúc Đông Nam Á cần có một nhà vô địch."
Cơ hội cho Việt Nam đến từ sự giao thoa của hai xu hướng lớn: dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu (các tập đoàn công nghệ đặt nhà máy tại Việt Nam, nâng tầm sản xuất phụ trợ) và làn sóng điện hóa phương tiện (làm suy yếu lợi thế động cơ đốt trong của hãng xe truyền thống, mở ra vạch xuất phát mới).
Đặc biệt, người tiêu dùng Đông Nam Á yêu cầu xe mạnh mẽ (tương đương 110-150cc) để chở nặng, đi xa, chịu thời tiết khắc nghiệt, khác với Trung Quốc ưa chuộng xe nhỏ, công suất yếu. Dat Bike tin rằng nếu giải quyết tốt bài toán vận hành tại Việt Nam, họ có thể bước ra Ấn Độ và Đài Loan. Ông Sơn nói: "Nếu mình giải quyết được bài toán xe ở Đông Nam Á - xe chạy bất kể nắng, mưa, lụt - thì không có lý do gì không thể đi ra Ấn Độ và Đài Loan."
Công nghệ độc quyền và chiến lược hạ tầng
Buổi chia sẻ cũng hé lộ bằng sáng chế độc quyền toàn cầu của Dat Bike: công nghệ tích hợp chức năng sạc vào bộ điều khiển, tận dụng động cơ để sạc ngược lại cho pin. Sáng chế này loại bỏ cục sạc rời, giảm linh kiện, triệt tiêu tiếng ồn quạt, giảm giá thành và tăng độ bền. Công nghệ này đã được giới thiệu trên mẫu xe máy điện Era.
Về hạ tầng trạm sạc, CEO Dat Bike cho rằng xe hai bánh ít phụ thuộc vào trạm sạc công cộng hơn ô tô nhờ tối ưu năng lượng gấp hàng chục lần. Chiến lược của Dat Bike là phát triển pin dung lượng lớn, cho phép sạc tại nhà 2-3 tiếng và di chuyển nhiều ngày. Khi số lượng người dùng đạt mức nhất định, hạ tầng sạc sẽ tự động hình thành theo quy luật cung cầu.
