Các chuyên gia từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) và Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) cảnh báo rằng nguồn cung lương thực tại nhiều khu vực trên thế giới đang bị đẩy đến bờ vực cạn kiệt do tần suất và cường độ các đợt nắng nóng gia tăng, cả trên đất liền và đại dương.
Dự báo nắng nóng cực đoan tại Việt Nam
Tại Việt Nam, theo dự báo từ nay đến cuối năm, hiện tượng El Nino sẽ khiến nền nhiệt trên cả nước cao hơn mức trung bình nhiều năm. Số ngày nắng nóng dự kiến nhiều hơn năm 2025 và vượt ngưỡng trung bình khí hậu thông thường. Riêng trong tháng 6, có thể xuất hiện thêm 2-3 đợt nắng nóng cực đoan với nhiệt độ phổ biến từ 37-39 độ C, nhiều nơi vượt quá 40 độ C.
Tác động nghiêm trọng đến nuôi trồng thủy sản
Các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài, kèm theo những cơn mưa lớn đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh trưởng và phát triển của thủy sản nuôi. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm khiến thủy sản dễ bị sốc nhiệt, bùng phát dịch bệnh gây chết hàng loạt. Thông thường, thủy sản nuôi phát triển tốt nhất trong khoảng 25-32 độ C. Khi nhiệt độ cao, tôm cá bị mất năng lượng, tăng lượng chất thải ra môi trường, khiến các ao, đầm nuôi thiếu ô-xi vào ban đêm, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển nhanh.
Đối với các địa phương ven biển có mô hình nuôi thâm canh, siêu thâm canh công nghệ cao, nắng nóng gay gắt là điều kiện thuận lợi để dịch bệnh bùng phát. Hệ thống nuôi trồng thủy sản của nước ta đang bộc lộ tính dễ tổn thương trước các cú sốc khí hậu.
Điều chỉnh chiến lược và giải pháp thích ứng
Khi thời tiết diễn biến cực đoan, bất lợi, ngành thủy sản cần có những điều chỉnh chiến lược trong thời gian tới. Một trong những giải pháp quan trọng là phát triển hệ thống vật nuôi thủy sản đa dạng, có khả năng chống chịu tốt hơn, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào một số loài nhất định.
Do nắng nóng thường được dự báo trước, các biện pháp cảnh báo sớm có thể giúp ngành thủy sản giảm thiểu thiệt hại. Việc tận dụng hệ thống dự báo thời tiết và thông tin liên lạc được xem là công cụ hiệu quả để cảnh báo nông, ngư dân trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Giải pháp bền vững lâu dài
Bên cạnh việc ứng phó với thời tiết cực đoan, việc thích nghi bằng những giải pháp lâu dài, bền vững trong nuôi trồng thủy sản cần được triển khai đồng thời. Các giải pháp này bao gồm chuyển đổi sang năng lượng tái tạo và đầu tư mạnh mẽ cho chuyển đổi số. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào nuôi trồng thủy sản, chẳng hạn như sử dụng camera AI dưới nước, sẽ giúp giám sát sức khỏe tôm cá, phân tích hành vi và dữ liệu môi trường để điều chỉnh nhiệt độ, lượng thức ăn, phát hiện sớm rủi ro mà không cần bắt thủy sản nuôi kiểm tra theo cách truyền thống.
Trong bối cảnh hiện nay, việc chủ động thích nghi là yếu tố quyết định hiệu quả nuôi trồng thủy sản. Đầu tư các giải pháp khoa học-kỹ thuật, cải tiến quy trình chăm sóc để bảo vệ thủy sản nuôi, hạn chế thiệt hại là hết sức cần thiết. Về lâu dài, cần chuyển đổi sang mô hình nuôi công nghệ cao, kiểm soát môi trường khép kín nhằm nâng cao tính bền vững cho ngành thủy sản.
