Thị trường vàng Việt Nam và thế giới đã trải qua những biến động mạnh mẽ trong 26 năm qua. Từ mức chưa tới 5 triệu đồng/lượng đầu những năm 2000, giá vàng SJC từng vọt lên mức cao kỷ lục 190,3 triệu đồng/lượng vào năm 2026, tương đương mức tăng gấp 35 lần. Trên thị trường quốc tế, giá vàng cũng tăng từ vùng 263-316 USD/ounce lên mức cao nhất 5.598 USD/ounce.
Vàng: Từ tài sản tích lũy truyền thống đến kênh trú ẩn
Vàng luôn được xem là "hầm trú ẩn" an toàn trước các cơn bão lạm phát và bất ổn kinh tế. Theo Finhay, diễn biến của vàng trong hơn 2 thập kỷ qua có thể chia thành 4 giai đoạn chính: thời kỳ tăng trưởng mạnh 2000-2010, giai đoạn điều chỉnh 2011-2015, thời kỳ tích lũy 2016-2019 và "siêu" chu kỳ tăng giá từ năm 2020 đến nay.
Trong giai đoạn 2000-2005, thị trường vàng tương đối ổn định, dao động ở mốc 350.000-490.000 đồng/chỉ. Giá vàng trong nước tăng chậm và chủ yếu được xem là công cụ tích lũy tài sản truyền thống. Bước ngoặt xuất hiện từ năm 2006 khi Việt Nam gia nhập WTO, đưa giá vàng lên hơn 1 triệu đồng/chỉ. Đến năm 2008, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu khiến vàng lần đầu vượt 1.000 USD/ounce, giá trong nước tăng gần gấp đôi lên khoảng 19,5 triệu đồng/lượng.
Những cơn "sốt" vàng và các chu kỳ điều chỉnh
Giai đoạn 2009-2011 được xem là một trong những thời kỳ tăng giá mạnh nhất của vàng. Các ngân hàng trung ương lớn tung ra các gói nới lỏng tiền tệ quy mô lớn, thúc đẩy giá vàng thế giới tăng mạnh. Năm 2011, giá vàng thế giới lần đầu vượt 1.900 USD/ounce, vàng SJC chạm mức kỷ lục 49 triệu đồng/lượng. Khủng hoảng nợ công châu Âu và việc Mỹ bị hạ bậc tín nhiệm đã đẩy dòng tiền toàn cầu vào vàng. Tại Việt Nam, lạm phát năm 2011 lên tới 18,58% khiến tâm lý tích trữ vàng bùng nổ.
Tuy nhiên, sau đỉnh cao năm 2011, thị trường bước vào chu kỳ điều chỉnh kéo dài. Kinh tế Mỹ phục hồi, Fed thu hẹp kích thích, cùng với Nghị định 24/2012/NĐ-CP siết chặt quản lý thị trường vàng, khiến giá vàng thế giới giảm từ 1.690 USD/ounce xuống 1.200 USD/ounce, giá trong nước lùi từ 46 triệu về 35-36 triệu đồng/lượng và duy trì đi ngang nhiều năm.
Giai đoạn 2016-2019 tiếp tục trầm lắng. Giá vàng thế giới dao động 1.100-1.350 USD/ounce, vàng SJC đi ngang quanh 33-36,5 triệu đồng/lượng. Theo Finhay, nhà đầu tư nắm giữ vàng gần như không có lợi nhuận. Phải đến năm 2019, căng thẳng thương mại Mỹ - Trung leo thang và Fed đảo chiều chính sách, vàng mới quay lại quỹ đạo tăng giá.
"Siêu" chu kỳ tăng giá sau đại dịch
Từ năm 2020 đến 2026 được mô tả là "siêu chu kỳ tăng giá" với biến động chưa từng có. Đại dịch Covid-19 buộc các ngân hàng trung ương tung gói kích thích quy mô lớn. Xung đột Nga - Ukraine cùng bất ổn địa chính trị thúc đẩy nhu cầu tài sản an toàn. Giá vàng thế giới lần đầu phá mốc 2.000 USD/ounce, vàng SJC vượt 60 triệu và leo lên đỉnh 74 triệu đồng/lượng.
Đến năm 2024, giá vàng trong nước lên 92 triệu đồng/lượng do khan hiếm nguồn cung vàng miếng SJC và lãi suất thấp. Đỉnh điểm 2025-2026, giá vàng thế giới vọt lên 5.598 USD/ounce, vàng SJC lập kỷ lục 190,3 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, sau tăng nóng, thị trường điều chỉnh. Giá vàng thế giới tháng 6 giảm về 4.200-4.400 USD/ounce do chốt lời, giá vàng SJC dao động quanh 140-150 triệu đồng/lượng.
