Xe điện Trung Quốc đối mặt nguy cơ phá sản hàng loạt
Ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc đang trải qua giai đoạn hỗn loạn chưa từng có khi cuộc chiến giá cả nội địa gay gắt kết hợp với việc chính phủ cắt giảm mạnh các chính sách hỗ trợ. Các nhà phân tích dự báo chỉ có 15 trong tổng số 129 thương hiệu xe điện của nước này sẽ còn lãi vào năm 2030, báo hiệu một cuộc đại thanh lọc sắp diễn ra.
Xuất khẩu ồ ạt - con đường sinh tồn duy nhất
Trước áp lực sinh tồn, các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang đẩy mạnh xuất khẩu với tốc độ chóng mặt. Theo Hiệp hội Ô tô Hành khách Trung Quốc, nước này đã xuất khẩu 3,43 triệu xe điện vào năm ngoái, tăng gần 75% so với năm trước đó. Đây được xem là chiến lược sống còn trong bối cảnh thị trường nội địa đã bão hòa và cạnh tranh khốc liệt.
"Áp lực phải đáp ứng nhu cầu cả trong nước và quốc tế chưa bao giờ cao hơn thế", Lei Xing, một chuyên gia tư vấn ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc có trụ sở tại Mỹ, nhận định.
Hàng loạt thương hiệu sụp đổ
Thực tế đã chứng minh mức độ nghiêm trọng của tình hình. Theo EVBoosters, hơn 400 thương hiệu xe điện đã sụp đổ kể từ năm 2018. Trong số đó có HiPhi - công ty đã ngừng sản xuất vào năm 2024 khi nợ nần vượt quá khả năng tài chính, và WM Motor - từng được Baidu hậu thuẫn, đã phá sản vào năm 2023.
Công ty mẹ của Neta Auto đã nộp đơn phá sản năm ngoái sau khi không thể trả lương, khiến khách hàng ở Thái Lan bị bỏ rơi mà không có hỗ trợ sau bán hàng. Singulato, Aiways, Byton và Levdeo đều đã đóng cửa. Theo ấn phẩm ô tô Chejiahao, chỉ có ba công ty khởi nghiệp xe điện Trung Quốc đạt được mục tiêu giao hàng vào năm ngoái.
Lời cảnh báo từ các lãnh đạo ngành
CEO He Xiaopeng của XPeng tin rằng 2026 sẽ là năm cạnh tranh khốc liệt hơn nữa. "Cạnh tranh năm 2026 sẽ còn khốc liệt và đẫm máu hơn nữa", ông cảnh báo vào cuối năm ngoái.
Người sáng lập công ty khởi nghiệp cạnh tranh Nio, William Li, cũng đưa ra nhận định tương tự trong một bản ghi nhớ gửi cho nhân viên, gọi năm 2026 là "trận chiến cuối cùng".
Chiến lược xuất khẩu toàn cầu
Các nhà sản xuất lớn đang đặt mục tixuất khẩu đầy tham vọng:
- BYD, hiện là nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới sau khi vượt qua Tesla, đặt mục tiêu xuất khẩu 1,3 triệu xe trong năm nay, tăng 25% so với năm ngoái.
- Geely đặt mục tiêu tăng trưởng doanh số bán hàng ở nước ngoài hơn 50%.
Theo viện nghiên cứu Rhodium Group của Mỹ, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc lần đầu tiên đầu tư nhiều hơn vào chuỗi cung ứng nước ngoài so với trong nước vào năm 2025. Sự chuyển dịch này báo hiệu một chiến lược dài hạn hướng đến thị trường nước ngoài.
Thị trường xuất khẩu chính
Những điểm đến lớn nhất là những nơi có chính sách "mở cửa và thân thiện", Yichao Zhang, đối tác ngành ô tô tại AlixPartners, cho biết.
- Thái Lan: Các thương hiệu Trung Quốc đã tăng từ thị phần một chữ số bốn năm trước lên gần 20% doanh số bán xe du lịch, làm suy yếu sự thống trị của Nhật Bản.
- Indonesia: Lần đầu tiên lọt vào top 10 thị trường xuất khẩu của Trung Quốc sau khi chính phủ quy định xe điện phải được sản xuất trong nước để đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế.
- Mexico và UAE: Là những thị trường xuất khẩu xe điện tăng trưởng nhanh nhất của Trung Quốc năm ngoái, với Mexico bán khoảng 221.000 xe và UAE khoảng 192.000 xe.
Rào cản thương mại và cơ hội
Tình hình thương mại quốc tế vẫn còn nhiều phức tạp:
- Mỹ duy trì mức thuế 100% và lệnh cấm an ninh quốc gia đối với hầu hết các xe điện Trung Quốc.
- Canada đã giảm thuế từ 100% xuống 6,1% đối với hạn ngạch hàng năm là 49.000 xe, dù ngành công nghiệp ô tô nước này phản đối mạnh mẽ.
- Liên minh châu Âu đã đồng ý giảm thuế lên tới 35% đối với xe điện Trung Quốc để đổi lấy cam kết của các nhà sản xuất ô tô bán với giá cao hơn mức giá sàn tối thiểu.
"Yếu tố quan trọng nhất quyết định sự thành công của hoạt động kinh doanh ở nước ngoài của các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc là địa chính trị, bao gồm thuế quan, quy định xuất nhập khẩu và các vấn đề về chuỗi cung ứng", ông Zhang nhấn mạnh.
Tương lai của ngành xe điện Trung Quốc
Các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc sẽ phải sản xuất xe tại chính nơi họ bán để giành chiến thắng ở nước ngoài, Felipe Munoz, người sáng lập nền tảng nghiên cứu ngành công nghiệp ô tô Car Industry Analysis, nhận định. Ông cho rằng các chính phủ lo ngại về sự cạnh tranh không lành mạnh từ các mẫu xe Trung Quốc được trợ giá có thể sẽ siết chặt các hạn chế hơn nữa.
Tuy nhiên, đối với người tiêu dùng toàn cầu, sự xuất hiện ồ ạt của xe điện Trung Quốc mang lại lợi ích rõ rệt. "Việc gia tăng số lượng mẫu mã có sẵn là điều tốt cho người tiêu dùng", Munoz nói. "Cạnh tranh nhiều hơn thường có nghĩa là giá thấp hơn và sản phẩm tốt hơn."
Trong khi đó, tại Mỹ Latin, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã xây dựng nhà máy ở Brazil và Argentina, mặc dù BYD đã tạm dừng xây dựng ở Mexico sau khi thuế quan tăng lên 50%. Điều này cho thấy chiến lược linh hoạt của các hãng xe điện Trung Quốc trong việc thích ứng với môi trường thương mại toàn cầu đầy biến động.
