Doanh nghiệp xuất khẩu tôm Cà Mau lâm vào cảnh khó khăn
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) vừa có đề nghị khẩn cấp gửi đến Cục Chất lượng, chế biến và phát triển thị trường (NAFIQPM) thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, yêu cầu hỗ trợ tháo gỡ các khó khăn liên quan đến vùng nuôi và đối tượng giám sát dư lượng cho các doanh nghiệp thủy sản tại tỉnh Cà Mau. Tình hình này đang gây ra những thiệt hại nghiêm trọng cho ngành xuất khẩu tôm của khu vực.
Nguyên nhân từ sự thiếu đồng bộ trong giám sát
Theo phản ánh của các doanh nghiệp, phụ lục danh mục, đối tượng và phạm vi giám sát thuộc Chương trình giám sát dư lượng các chất độc hại trong động vật và sản phẩm động vật thủy hải sản nuôi năm 2026 tại khu vực Nam Bộ, được quy định trong công văn số 53/CCNB-NV ngày 21/1/2026 của NAFIQPM, đã bỏ sót một số loài tôm bản địa quan trọng. Cụ thể, các loài như tôm sú, tôm thẻ bạc, tôm chì và tôm thẻ chân trắng tại các vùng nuôi trọng điểm ở Cà Mau chưa được đưa vào danh sách giám sát đầy đủ.
Hậu quả là hàng hóa từ nguồn tôm nguyên liệu thu mua từ những địa bàn này không đáp ứng đủ điều kiện để được cấp chứng thư xuất khẩu vào Liên minh châu Âu (EU) và các thị trường tương đương khác. Điều này đã dẫn đến những thiệt hại trực tiếp và đáng kể cho các doanh nghiệp, bao gồm việc buộc phải hủy bỏ các đơn hàng đã ký kết và phát sinh thêm các chi phí lưu kho không nhỏ.
Thiệt hại cụ thể và những hệ lụy kéo theo
Ông Ngô Minh Hiển, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu thủy sản Năm Căn, cho biết sự không đồng bộ giữa kế hoạch giám sát và thực tế thu mua, sản xuất, xuất khẩu tôm vào EU đang đẩy các doanh nghiệp vào tình thế cực kỳ khó khăn. Công ty của ông đã phải hủy hai đơn hàng xuất khẩu sang châu Âu với tổng khối lượng 30 tấn, trị giá hơn 773.200 USD, tương đương trên 20 tỷ đồng. Hiện tại, công ty còn ba đơn hàng xuất khẩu khác với tổng trị giá trên 24 tỷ đồng đang bị tồn kho, đối mặt với nguy cơ hủy bỏ nếu không sớm được tháo gỡ.
Công ty Cổ phần CAMIMEX cũng thông tin rằng họ đã bị khách hàng châu Âu hủy rất nhiều đơn hàng kể từ ngày 21/1 đến nay. Việc hàng hóa tồn kho kéo dài không chỉ gây thiệt hại về mặt tài chính do phải gánh thêm chi phí lãi vay, mà còn gia tăng áp lực về vốn, ảnh hưởng đến khả năng xoay vòng vốn và duy trì hoạt động sản xuất ổn định.
Bên cạnh đó, các đại lý cung ứng nguyên liệu cho doanh nghiệp cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Hiện đang vào cao điểm thu hoạch tôm sú quảng canh, nhưng do doanh nghiệp không thể thu mua, nhiều hộ nuôi trồng đứng trước nguy cơ thua lỗ lớn. Ngoài ra, sai sót này còn có thể tác động lâu dài đến năng lực cạnh tranh và uy tín của ngành tôm Việt Nam trên thị trường quốc tế, cũng như làm gián đoạn chuỗi sản xuất - xuất khẩu thủy sản của địa phương.
Giải pháp và kiến nghị từ các bên liên quan
Vào ngày 2/4 vừa qua, cơ quan chuyên môn tại Cà Mau cùng với các doanh nghiệp đã tổ chức một cuộc họp để thảo luận và thống nhất các kiến nghị gửi đến các bộ ngành có liên quan nhằm giải quyết vấn đề này một cách kịp thời. Theo VASEP, trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản đang phải đối mặt với nhiều khó khăn tại các thị trường lớn, việc đảm bảo tính liên tục của vùng nguyên liệu và hoàn thiện các thủ tục xác nhận, chứng nhận phục vụ xuất khẩu có ý nghĩa vô cùng quan trọng.
VASEP đã đề nghị NAFIQPM xem xét và giải quyết các kiến nghị của doanh nghiệp, đồng thời đề xuất cơ chế chuyển tiếp và mở rộng vùng nuôi. Cụ thể, hiệp hội đề nghị cho phép Trung tâm NAFIQPM 5 tiếp tục thực hiện công tác thẩm định và cấp chứng thư cho các lô hàng xuất khẩu dựa trên các vùng nuôi cũ đã được giám sát và đánh giá trước đây, nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp và ổn định sản xuất.
