Hàn Quốc đối mặt với cơn sốt túi rác và khủng hoảng kinh tế
Tuần trước tại Seoul, một hiện tượng bất thường đã xảy ra khi người dân Hàn Quốc đổ xô đi mua một món hàng không phải thực phẩm hay thuốc men, mà là túi ni lông đựng rác. Mỗi ngày, gần 2,7 triệu túi rác được bán ra, con số này cao gần gấp 5 lần so với mức bình thường. Nguyên nhân chính là nỗi lo ngại về nguồn cung có thể sớm khan hiếm, dẫn đến tình trạng tích trữ ồ ạt.
Nguyên nhân sâu xa từ eo biển Hormuz
Theo quy định của thành phố, người dân phải sử dụng đúng loại túi theo quy định để đựng rác thải sinh hoạt. Loại túi này được sản xuất từ naphta, một dẫn xuất của dầu mỏ. Khi nguồn cung dầu bị siết chặt do eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, nỗi lo thiếu nguyên liệu đã lan rộng khắp cả nước. Hàn Quốc nhập khẩu gần như toàn bộ dầu tiêu thụ, với hơn 2/3 đến từ khu vực Vịnh Ba Tư, khiến quốc gia này cực kỳ dễ bị tổn thương trước các biến động địa chính trị.
Tác động mạnh mẽ đến thị trường tài chính
Sự phụ thuộc này đã gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho thị trường tài chính. Nhà đầu tư đã bán tháo cổ phiếu Hàn Quốc kể từ khi xung đột tại Iran bùng phát. Chỉ số Kospi ghi nhận phiên giảm mạnh nhất trong lịch sử vào tháng này với mức giảm vượt 12%. Đồng won cũng rơi xuống mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008-2009, thậm chí có thời điểm chạm mức 1.530 won đổi 1 USD, mức thấp nhất trong 17 năm qua.
Phản ứng của chính phủ và các dự báo kinh tế
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 của Hàn Quốc với mức giảm 0,4 điểm phần trăm xuống còn 1,7%. Để đối phó với cú sốc, chính phủ Hàn Quốc đã phản ứng bằng một gói tài khóa lớn. Đầu tuần, đảng Dân chủ cầm quyền và đảng Quyền lực Quốc dân đối lập đã thống nhất thông qua gói ngân sách bổ sung 26,2 nghìn tỷ won, tương đương 17,3 tỷ USD, trước ngày 10/4.
Khoản chi này nhằm mục đích ổn định chuỗi cung ứng và hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ, người lao động trong lĩnh vực logistics, chủ cửa hàng và thanh niên. Lãnh đạo đảng Dân chủ Jung Chung-rae cho biết ngân sách sẽ được xử lý với tốc độ nhanh nhất. Ông nêu ra ba rủi ro chính bao gồm giá dầu tăng mạnh, đồng won suy yếu và lạm phát gia tăng.
Những cảnh báo từ các chuyên gia
Nghị sĩ Han Byung-do nhận định tình hình đã trở nên nghiêm trọng, với tác động từ eo biển Hormuz lan tới khu vực sản xuất trong nước. Ông cảnh báo rằng nếu nguồn cung naphta bị gián đoạn, chuỗi sản xuất sẽ bị ảnh hưởng diện rộng, từ thiếu túi nhựa, vật liệu đóng gói cho đến biến động tỷ giá và giá cả.
Một số chuyên gia cũng cảnh báo về rủi ro từ gói kích thích. Giáo sư Hur Jung cho rằng ngân sách là cần thiết nhưng quy mô có thể quá lớn, lo ngại chi tiêu mạnh trong bối cảnh cú sốc nguồn cung có thể làm lạm phát gia tăng. Giáo sư Kim Sang-bong nhấn mạnh rằng thanh khoản dư thừa đang làm suy yếu đồng won, và nếu triển khai toàn bộ gói chi tiêu, tỷ giá hối đoái và giá cả có thể tiếp tục tăng.
Giải pháp và triển vọng tương lai
Chính phủ dự kiến tài trợ ngân sách bằng cách tăng thu thuế thay vì phát hành trái phiếu, nhưng nhiều ý kiến đặt câu hỏi về tính bền vững của cách làm này. Tuy nhiên, một số chuyên gia như Giáo sư Kim Gwang-suk vẫn cho rằng gói hỗ trợ là cần thiết, nhấn mạnh rằng khủng hoảng hiện tại không chỉ là vấn đề giá cả mà còn là cú sốc nguồn cung.
Các ngành phụ thuộc nhiều vào năng lượng như nhựa, vật liệu xây dựng và linh kiện công nghiệp đang chịu áp lực lớn. Ông khẳng định gián đoạn nguồn cung còn nghiêm trọng hơn việc giá tăng, và chính sách cần tập trung vào giảm chi phí năng lượng và ổn định chuỗi cung ứng.
OECD cũng cảnh báo rằng nếu gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài hoặc cơ sở hạ tầng dầu khí bị ảnh hưởng, các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng như Hàn Quốc sẽ chịu tác động sớm nhất. Dự báo tăng trưởng 1,7% của OECD thấp hơn so với các tổ chức khác như Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Viện Phát triển Hàn Quốc và Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, vốn dự báo tăng trưởng trong khoảng 1,9% đến 2%.
Trấn an từ chính phủ về tình trạng túi rác
Trước làn sóng tích trữ túi rác, chính phủ Hàn Quốc đã lên tiếng trấn an người dân. Bộ trưởng Môi trường Kim Sung-hwan khẳng định không có nguy cơ thiếu túi rác, và trong kịch bản xấu nhất, túi nhựa thông thường vẫn có thể sử dụng được. Ông nhấn mạnh rằng sẽ không xảy ra tình trạng rác thải chất đống trong nhà, nhằm giảm bớt lo lắng trong cộng đồng.
