Iran Tăng Mạnh Doanh Thu Dầu Mỏ Giữa Chiến Sự Với Mỹ
Trong bối cảnh chiến sự leo thang tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu, Iran đang chứng kiến dòng tiền từ dầu mỏ tăng vọt nhờ một mạng lưới bán hàng, vận tải và thanh toán cực kỳ phức tạp. Theo phân tích từ The Economist, nước này hiện thu về gần gấp đôi doanh thu từ bán dầu mỗi ngày so với trước khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel bắt đầu vào ngày 28/2.
Mạng Lưới Xuất Khẩu Phân Tán Giúp Iran Thích Ứng
Hoạt động xuất khẩu dầu của Iran không còn tập trung vào một đầu mối duy nhất mà được phân tán qua nhiều tầng lớp tổ chức và cá nhân. Thay vì chỉ Công ty Dầu khí Quốc gia Iran chịu trách nhiệm, nhiều cơ quan từ bộ ngoại giao, lực lượng an ninh đến các tổ chức tôn giáo đều được phân bổ lượng dầu riêng để bán ra thị trường.
Mạng lưới này thuộc sự kiểm soát của khoảng 20 nhân vật có ảnh hưởng, sử dụng các quan hệ thương mại để chuyển đổi dầu thành tiền. Một số cá nhân có liên hệ trực tiếp hoặc gián tiếp với lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), hiện đóng vai trò trung tâm trong hoạt động xuất khẩu dầu.
Emma Li, chuyên gia của công ty theo dõi tàu biển Vortexa, nhận định phần lớn tăng trưởng xuất khẩu gần đây đến từ các hoạt động do IRGC kiểm soát. Ngoài ra, Lực lượng Quds, đơn vị tinh nhuệ thuộc IRGC, được cho là kiểm soát khoảng 25% sản lượng dầu thô của Iran.
Kiểm Soát Vận Tải Và Hệ Thống Thanh Toán Tinh Vi
Trụ cột thứ hai của hoạt động kinh doanh dầu mỏ Iran là vận tải. Iran đang tăng cường kiểm soát hoạt động qua eo biển Hormuz, nơi các tàu chở dầu phải trải qua quy trình xác minh, nhận mã xác thực và được tàu tuần tra hộ tống. Theo nguồn tin của The Economist, một số tàu phải cung cấp mã qua sóng vô tuyến trước khi được phép di chuyển, với tiền "mãi lộ" có thể lên tới vài triệu USD mỗi chuyến.
Trụ cột thứ ba là hệ thống thanh toán phức tạp. Giao dịch dầu mỏ được thực hiện thông qua tài khoản ủy thác đứng tên công ty bình phong, với dòng tiền chuyển qua nhiều lớp tài khoản khác nhau trước khi đến điểm cuối. Một phần tiền được giữ lại ở địa phương sở tại để thanh toán hàng nhập khẩu, phần còn lại được phân bổ tới nhiều quốc gia như Ấn Độ, Kazakhstan và Thổ Nhĩ Kỳ.
Doanh Thu Tăng Gấp Đôi Và Tác Động Đến Thị Trường
Iran hiện xuất khẩu khoảng 2,4-2,8 triệu thùng dầu và chế phẩm dầu mỗi ngày, trong đó có 1,5-1,8 triệu thùng dầu thô, tương đương hoặc cao hơn mức trung bình năm trước. Trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh do nguồn cung khu vực suy giảm, doanh thu từ dầu của Iran gần như tăng gấp đôi so với trước khi chiến sự nổ ra.
Phần lớn dầu của Iran được tiêu thụ tại Trung Quốc, chiếm hơn 90% lượng xuất khẩu, chủ yếu bởi các nhà máy lọc dầu quy mô nhỏ tại tỉnh Sơn Đông. Trước đây, dầu Iran thường được bán với mức chiết khấu 18-24 USD mỗi thùng so với giá Brent, nhưng khi nguồn cung từ các nước vùng Vịnh giảm, mức chiết khấu này thu hẹp còn 7-12 USD mỗi thùng.
Hệ thống nhiều tầng lớp khiến việc truy vết dòng tiền trở nên cực kỳ phức tạp, thậm chí ngay cả đối với ngân hàng trung ương Iran. Tuy nhiên, nó đang giúp toàn bộ hệ thống dầu mỏ tiếp tục vận hành hiệu quả, trừ khi hạ tầng năng lượng Iran chịu đòn tấn công toàn diện – một kịch bản có thể khiến Tehran đáp trả bằng cách nhắm vào cơ sở năng lượng của các nước vùng Vịnh.
