Philippines điều tra tự vệ gạo nhập khẩu, đe dọa thị phần Việt Nam
Cục Phòng vệ thương mại thuộc Bộ Công Thương Việt Nam vừa thông báo nhận được thông tin từ Cơ quan chức năng Philippines về việc khởi xướng một cuộc điều tra tự vệ đối với sản phẩm gạo nhập khẩu. Động thái này được thực hiện dựa trên đơn đề nghị từ ngành sản xuất nội địa của Philippines, phản ánh mối lo ngại sâu sắc về tác động của hàng nhập khẩu đến thị trường lúa gạo trong nước.
Phạm vi và thời gian điều tra rộng
Sản phẩm bị điều tra bao gồm tất cả các loại gạo nhập khẩu, từ gạo chưa xay sát, gạo đã bóc vỏ (còn gọi là gạo nâu), gạo xay một phần, xay hoàn toàn cho đến gạo vỡ. Các sản phẩm này thuộc nhóm mã AHTN chương 1006, cụ thể là các mã 1006.10, 1006.20, 1006.30 và 1006.40. Thời kỳ điều tra được xác định kéo dài từ năm 2020 đến tháng 8 năm 2025, cho thấy phạm vi phân tích rộng và toàn diện.
Lý do Philippines đưa ra điều tra
Bộ Nông nghiệp Philippines đã công bố bằng chứng sơ bộ cho thấy có sự gia tăng đáng kể và liên tục về khối lượng gạo nhập khẩu, cả trên phương diện tuyệt đối lẫn tương đối so với sản lượng và mức tiêu thụ nội địa. Sự gia tăng này được cho là đã gây ra hoặc đe dọa gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất gạo nội địa, đặc biệt là đối với các nông dân trồng lúa địa phương.
Mối quan hệ nhân quả giữa việc nhập khẩu gia tăng và thiệt hại cho ngành nội địa được thể hiện rõ qua việc giá gạo trong nước liên tục giảm do áp lực cạnh tranh từ gạo nhập khẩu. Hiện tượng chuyển tải tác động của giá gạo nhập khẩu đến giá bán tại ruộng thông qua cơ chế chuyển giá trị gạo tích hợp càng làm trầm trọng thêm tình hình.
Quy trình điều tra và khuyến nghị cho Việt Nam
Theo quy định hiện hành, Bộ Nông nghiệp Philippines là cơ quan khởi xướng điều tra ở giai đoạn sơ bộ. Nếu kết luận sơ bộ là khẳng định, Ủy ban thuế quan Philippines sẽ tiến hành điều tra chính thức, có thể dẫn đến việc áp dụng các biện pháp tự vệ với thời hạn lên đến 8 năm.
Trước tình hình này, Cục Phòng vệ thương mại đã đưa ra khuyến nghị quan trọng cho Hiệp hội và các doanh nghiệp xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường Philippines:
- Chuẩn bị sẵn sàng các phương án ứng phó cụ thể với vụ việc điều tra.
- Tập hợp đầy đủ dữ liệu liên quan để cung cấp thông tin, lập luận và phản biện một cách hiệu quả.
- Phối hợp chặt chẽ với Cục Phòng vệ thương mại và có văn bản đề nghị Bộ Công Thương hỗ trợ trong trường hợp cần thiết.
Bối cảnh thị trường gạo Philippines
Trong nhiều năm qua, Philippines luôn là một trong những quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất trên thế giới, với đỉnh điểm vào năm 2024 khi sản lượng nhập khẩu vượt mốc 5 triệu tấn. Nguyên nhân chính đến từ nền sản xuất nội địa kém hiệu quả, dẫn đến giá thành cao và không đủ sức cạnh tranh so với gạo nhập khẩu.
Trong bối cảnh đó, gạo Việt Nam với phẩm chất tốt và giá cả cạnh tranh đã từng bước khẳng định vị thế và chiếm lĩnh thị phần đáng kể trong tổng lượng gạo nhập khẩu vào Philippines. Điều này khiến Việt Nam trở thành một đối tượng trọng tâm trong cuộc điều tra tự vệ lần này.
