Năm 2025: Tôm hùm Việt Nam bứt phá, xuất khẩu đạt 840 triệu USD sang Trung Quốc
Theo báo cáo từ Hiệp Hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong ngành thủy sản khi thị trường tôm hùm Trung Quốc ghi nhận sự tăng trưởng kỷ lục và cấu trúc nguồn cung có sự thay đổi mạnh mẽ. Đây được xem là năm bứt phá đặc biệt của tôm hùm Việt Nam tại thị trường tỷ dân này.
Sự đảo chiều ngoạn mục trên bản đồ cung ứng
Số liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc cho thấy, nhập khẩu tôm hùm của nước này trong năm 2025 đạt gần 70.000 tấn, tăng khoảng 10.000 tấn so với năm 2024. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là sự thay đổi nhanh chóng trong bản đồ cung cấp chỉ sau một năm.
Năm 2024, Canada là nhà cung cấp số một với gần 27.000 tấn, chiếm khoảng 44% tổng nhập khẩu, trong khi Việt Nam đứng thứ hai với gần 11.000 tấn (khoảng 18%). Sang năm 2025, vị thế đã đảo chiều hoàn toàn khi Việt Nam soán ngôi Canada, trở thành nhà cung cấp số 1 cho Trung Quốc với hơn 24.000 tấn, chiếm khoảng 34% thị phần.
Trong khi đó, Canada giảm xuống còn hơn 15.000 tấn (khoảng 22%), Mỹ đạt gần 10.000 tấn (khoảng 14%), và Úc tăng mạnh lên gần 7.000 tấn (khoảng 10%).
Nguyên nhân từ chính sách thuế và lợi thế logistics
VASEP lý giải rằng sự chuyển hướng nhập khẩu của Trung Quốc chủ yếu do chính sách thuế. Cụ thể, Trung Quốc áp dụng mức thuế tăng 25% đối với nhiều mặt hàng thủy sản của Canada, bao gồm tôm hùm, có hiệu lực từ ngày 20-3-2025. Khi Canada chịu bất lợi về thuế, người Trung Quốc đã tìm kiếm nguồn thay thế nhằm tối ưu hóa giá cả và đảm bảo độ ổn định chất lượng giao hàng.
Việt Nam có lợi thế rõ rệt nhờ khoảng cách địa lý gần, thời gian giao hàng nhanh, linh hoạt trong vận chuyển lô hàng, đặc biệt phù hợp cho nhóm sản phẩm sống và tươi. Nhờ đó, năm 2025 trở thành một năm bứt phá đặc biệt của tôm hùm Việt Nam tại thị trường Trung Quốc.
Kim ngạch xuất khẩu tăng vọt
Tổng giá trị tôm Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và Hong Kong trong năm 2025 đạt 1,3 tỉ USD, tăng 55% so với năm 2024. Trong cơ cấu đó, tôm hùm xanh là sản phẩm "đầu kéo" vượt trội với kim ngạch đạt 840 triệu USD, tăng 131% so với năm trước.
Điều này phản ánh nhu cầu phân khúc cao cấp tại Trung Quốc đang phục hồi mạnh mẽ, với giới nhà giàu tiêu thụ mạnh tôm hùm Việt Nam. Thậm chí, trong tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm hùm xanh của Việt Nam sang Trung Quốc và Hồng Kông vẫn đạt khoảng 100 triệu USD, tăng 6% so với tháng 1-2025, cho thấy đà tiêu thụ vẫn duy trì tốt.
Thách thức và cơ hội trong tương lai
Tuy nhiên, VASEP cảnh báo rằng từ tháng 3-2026, nếu tôm hùm Canada chính thức được gỡ bỏ mức thuế 25%, mặt bằng cạnh tranh tại Trung Quốc có thể thay đổi nhanh chóng. Canada có động lực giành lại thị phần ở các kênh nhà hàng cao cấp và quà biếu, trong khi Australia tiếp tục củng cố sự hiện diện sau khi thương mại được khôi phục.
Trong bối cảnh tiêu dùng Trung Quốc có thể phân hóa khi chính sách thương mại thay đổi, doanh nghiệp Việt Nam muốn giữ đà tăng trưởng cần:
- Duy trì chất lượng ổn định và chuẩn hóa quy cách sản phẩm.
- Tối ưu hóa logistics cho hàng sống và tươi, đảm bảo tốc độ giao hàng nhanh chóng.
- Tăng cường kết nối trực tiếp với các mạng lưới phân phối hiện đại tại Trung Quốc.
VASEP nhận định: "2025 cho thấy Trung Quốc sẵn sàng mua mạnh tôm hùm khi nhu cầu phân khúc cao cấp phục hồi. Nhưng 2026 sẽ là năm kiểm nghiệm bản lĩnh, ai giữ được chất lượng, tốc độ giao hàng và khả năng bám kênh phân phối sẽ là người giữ được thị phần khi Canada quay lại cuộc chơi và cạnh tranh ở phân khúc cao cấp trở nên gay gắt hơn."
Như vậy, thành công của tôm hùm Việt Nam trong năm 2025 không chỉ là câu chuyện về con số 840 triệu USD, mà còn là minh chứng cho sự linh hoạt và khả năng tận dụng cơ hội trong bối cảnh thị trường biến động. Để duy trì vị thế, các doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư vào chất lượng và hiệu quả logistics, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt từ các đối thủ quốc tế.
