Tôm Việt Nam chiếm lĩnh thị trường Trung Quốc, hướng tới mục tiêu xuất khẩu 11,5 tỷ USD năm 2026
Ngành thủy sản Việt Nam đang đặt mục tiêu đầy tham vọng: đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,5 tỷ USD vào năm 2026, trong đó mặt hàng tôm được kỳ vọng chiếm gần 50% tổng giá trị. Theo thống kê mới nhất từ Cục Hải quan, tính đến hết ngày 15 tháng 2 năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của nước ta đã đạt gần 1,46 tỷ USD, đưa ngành này trở thành một trong ba mặt hàng có giá trị cao nhất trong lĩnh vực nông nghiệp hiện nay. Đặc biệt, tôm Việt Nam đang tận dụng lợi thế kép tại hai thị trường xuất khẩu lớn nhất là Mỹ và Trung Quốc, với những bước tiến ấn tượng trong phân khúc cao cấp.
Thị trường Trung Quốc: Việt Nam vươn lên vị trí số 1 về cung cấp tôm hùm
Diễn biến nhập khẩu tôm của Trung Quốc trong năm 2025 cho thấy thị trường này sẽ tiếp tục duy trì lượng nhập khẩu lớn, nhưng với xu hướng chọn lọc hơn về chất lượng và tiêu chuẩn. Những nhà cung ứng đáp ứng tốt các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu và chất lượng cao sẽ có lợi thế rõ rệt. Điều này hoàn toàn phù hợp với thế mạnh của Việt Nam, khi nước ta sở hữu năng lực chế biến sâu, sự linh hoạt trong đa dạng hóa sản phẩm và các dòng tôm cao cấp. Khi thị trường Trung Quốc đang chuyển dịch mạnh mẽ sang tiêu dùng chất lượng cao, đây chính là phân khúc lý tưởng để tôm Việt Nam củng cố và nâng cao vị thế.
Thực tế, từ năm 2025, nhu cầu tôm từ Trung Quốc đã tăng mạnh, giúp thị trường này vươn lên trở thành điểm đến dẫn đầu với tổng giá trị nhập khẩu lên đến 1,3 tỷ USD, tăng 55% so với năm 2024. Đáng chú ý, trong cơ cấu mặt hàng, xuất khẩu tôm hùm xanh của Việt Nam sang Trung Quốc đạt tới 840 triệu USD, tăng trưởng 131% so với cùng kỳ. Với con số này, Việt Nam đã chính thức vượt qua các "gã khổng lồ" như Mỹ và Canada để chiếm vị trí số 1 tại thị trường Trung Quốc. Sự tăng trưởng mạnh mẽ của tôm hùm Việt Nam một phần nhờ vào việc sản phẩm cùng loại từ Canada bị áp thuế lên đến 25%. Dù từ tháng 3 tới, tôm hùm Canada sẽ được gỡ bỏ thuế, nhưng con tôm Việt vẫn có nhiều dư địa để phát triển nhờ chất lượng và khả năng đáp ứng nhu cầu.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), thị trường tôm nhập khẩu của Trung Quốc trong năm 2025 có quy mô gần 1 triệu tấn và giá trị gần 5 tỷ USD. Trong đó, tôm hùm nổi lên là mặt hàng đóng vai trò dẫn dắt, trong khi nhóm tôm sống, tươi và đông lạnh tăng hơn gấp đôi, chiếm trên 65% tổng kim ngạch. Bên cạnh đó, tôm sú tiếp tục duy trì lợi thế rõ rệt trong phân khúc cao cấp, phục vụ các kênh nhà hàng và tiêu dùng chất lượng cao. Đây chính là những phân khúc mà Việt Nam có lợi thế vượt trội về nguồn cung, vị trí địa lý thuận lợi cho vận chuyển và khả năng tiếp cận thị trường nhanh chóng.
Thị trường Mỹ: Lạc quan với mức thuế giảm mạnh
Mỹ là thị trường xuất khẩu tôm lớn thứ hai của Việt Nam, và thị trường này vừa đón nhận thông tin tích cực khi mức thuế chống bán phá giá được điều chỉnh giảm mạnh xuống còn 4,58%, thấp hơn đáng kể so với mức 35,29% công bố trước đó. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh xuất khẩu tôm Việt Nam sang Mỹ đang tăng lên đều đặn. Nhịp mua của các nhà nhập khẩu Mỹ trong năm 2025 có giai đoạn chững lại để cắt giảm tồn kho và điều chỉnh chiến lược mua hàng trước các rủi ro về chính sách và thuế quan. Tuy nhiên, với mức ký quỹ giảm đáng kể, chi phí nhập khẩu tôm vào Mỹ sẽ thấp hơn, mở ra cơ hội để tôm Việt cạnh tranh mạnh mẽ hơn với các quốc gia khác.
VASEP cũng nhận định rằng mức ký quỹ giảm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp Việt Nam trong việc chào giá và ký kết các hợp đồng theo chương trình hoặc theo mùa vụ. Đây cũng là yếu tố hỗ trợ năng lực giữ nguồn cung ổn định của Việt Nam vào thị trường Mỹ, đặc biệt là với những khách hàng coi trọng tính ổn định trong giao hàng và khả năng đáp ứng các chuẩn mực chất lượng. Hiệp hội này đang cân nhắc các hành động pháp lý phù hợp theo quy định của Mỹ, đồng thời phối hợp cùng doanh nghiệp và các nhà nhập khẩu để chứng minh thực tế rằng tôm xuất khẩu của Việt Nam không bán phá giá, nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của cộng đồng doanh nghiệp, người nuôi và toàn bộ chuỗi cung ứng tôm Việt Nam.
Triển vọng và thách thức cho ngành tôm Việt Nam
Ông Johan van den Ban, Tổng giám đốc De Heus châu Á và Việt Nam, một nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi hàng đầu từ Hà Lan, chia sẻ rằng thông qua các chương trình chuyển giao kỹ thuật, đào tạo chuyên sâu và hỗ trợ trực tiếp tại trang trại, De Heus đang giúp người nông dân áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến vào thực tiễn chăn nuôi. Điều này góp phần tối ưu hóa chi phí, nâng cao tỷ lệ sống và năng suất, từ đó giúp người dân gia tăng thu nhập. Đặc biệt, sự hợp tác chiến lược giữa De Heus với các doanh nghiệp tôm lớn của Việt Nam hướng đến các thị trường xuất khẩu đòi hỏi tiêu chuẩn cao về chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
"Chúng tôi tin tưởng rằng ngành tôm Việt Nam hoàn toàn có tiềm năng và đủ năng lực để trở thành nhà cung cấp tôm hàng đầu thế giới, với việc hình thành chuỗi giá trị nông sản bền vững, minh bạch và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế", ông Johan van den Ban khẳng định.
Tuy nhiên, ngành tôm cũng đối mặt với không ít thách thức. Cuối năm ngoái, sản lượng tôm nội địa bị hạn chế, trong khi nhu cầu tôm nguyên liệu để chế biến tôm khô phục vụ thị trường nội địa tăng vọt. Điều này đã đẩy giá tôm nguyên liệu tăng khoảng 5-10% (tương đương 10.000-15.000 đồng/kg) tùy loại, kéo theo lượng hàng xuất khẩu giảm đáng kể. Nhưng cũng chính vì vậy, hiện nay những khách hàng truyền thống đã hết hàng dự trữ, có nhu cầu nhập hàng mạnh mẽ, và nhiều khách hàng mới cũng tìm đến với lý do tương tự. Dự báo xuất khẩu tôm trong năm nay sẽ tăng tốt, đóng góp tích cực vào mục tiêu kim ngạch 11,5 tỷ USD cho năm 2026.
Ông Trần Anh Khoa, Tổng giám đốc Công ty TNHH Anh Khoa tại Cà Mau, một doanh nghiệp chuyên xuất khẩu tôm vào thị trường Trung Quốc, cho biết công ty đã khai trương từ mùng 6 Tết (22 tháng 2), nhưng phải chờ đến ngày đẹp vì đa phần đối tác trong và ngoài nước khởi sự từ mùng 9 (25 tháng 2). Dù vậy, khách hàng cả cũ lẫn mới đã tìm hiểu nguồn hàng khá nhiều, tạo không khí sôi động ngay từ những ngày đầu năm âm lịch. Một số nhà xuất khẩu tôm ở Thành phố Hồ Chí Minh cũng chia sẻ rằng nhu cầu tôm của Trung Quốc đang rất cao, đặc biệt là tôm hùm được sử dụng trong các nhà hàng tiệc buffet, trong khi các loại tôm sú, tôm càng được ưa chuộng trong các hoạt động lễ hội và cúng bái khai trương nhờ màu đỏ rực rỡ, tượng trưng cho sự may mắn đầu năm.
