Trung Quốc Vươn Lên Nhờ Chiến Sự Iran, Xuất Khẩu Tăng Tốc
Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế toàn cầu đang lao đao vì cú sốc năng lượng do xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran, Trung Quốc lại nổi lên như một điểm sáng. Nhờ nguồn dự trữ dầu dồi dào và chiến lược năng lượng dài hạn, quốc gia này đang thúc đẩy xuất khẩu tăng tốc, mở rộng lợi thế trong cuộc đua giành thị phần toàn cầu.
Lợi Thế Từ Nguồn Cung Năng Lượng Ổn Định
Theo nhận định của các nhà kinh tế với Financial Times, xung đột Iran được dự báo sẽ tạo lợi thế cho các nhà xuất khẩu Trung Quốc. Trong khi nhiều nền kinh tế khác chịu tác động nặng nề từ giá năng lượng biến động và gián đoạn chuỗi cung ứng, Trung Quốc nhờ trữ lượng dầu lớn cùng nguồn cung nội địa ổn định, có khả năng duy trì sản xuất tương đối ổn định.
Ông Fred Neumann, Kinh tế trưởng khu vực châu Á tại HSBC, nhận định: "Hoàn toàn có thể chứng kiến Trung Quốc mở rộng thị phần xuất khẩu toàn cầu sau cú sốc năng lượng này." Điều này càng được củng cố khi chỉ khoảng 6% nhu cầu năng lượng của Trung Quốc phụ thuộc vào nhập khẩu từ vùng Vịnh, giúp nước này phần nào "miễn nhiễm" với cú sốc giá.
Đòn Bẩy Xuất Khẩu Và Chiến Lược Năng Lượng Xanh
Trong những năm gần đây, Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào xuất khẩu để bù đắp sự suy yếu của nhu cầu nội địa, phần lớn do khủng hoảng kéo dài trong lĩnh vực bất động sản. Sau thặng dư thương mại kỷ lục 1.200 tỷ USD năm ngoái, xuất khẩu nước này tiếp tục tăng gần 22% trong hai tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ.
Song song đó, Bắc Kinh đẩy mạnh đầu tư vào các ngành công nghệ cao và năng lượng mới như xe điện và pin mặt trời. Theo Capital Economics, tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc năm 2026 có thể đạt 6%, cao hơn mức dự báo 5% trước khi chiến sự Iran bùng phát. Ông Julian Evans-Pritchard cho rằng Trung Quốc đang ở "vị thế khá thuận lợi" để gia tăng thị phần toàn cầu.
Đơn Hàng Dịch Chuyển Và Chiến Lược "Trung Quốc+1" Đảo Chiều
Tại các trung tâm sản xuất ven biển phía đông, nhiều doanh nghiệp ghi nhận đơn hàng quốc tế gia tăng. Khách hàng lo ngại về tính ổn định chuỗi cung ứng ở Đông Nam Á - nơi các nền kinh tế như Thái Lan hay Indonesia phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ Trung Đông.
Một quản lý tại doanh nghiệp xuất khẩu ở Hàng Châu tiết lộ từ cuối tháng 3 đã xuất hiện dấu hiệu khách hàng Mỹ và châu Âu đảo chiều chiến lược "Trung Quốc+1" - vốn nhằm đa dạng hóa sản xuất ra khỏi Trung Quốc. "Một khách hàng nói đang cân nhắc chuyển đơn hàng từ Campuchia và một số quốc gia khác quay lại Trung Quốc", người này cho biết.
Rủi Ro Và Thách Thức Phía Trước
Tuy nhiên, biên lợi nhuận của các nhà sản xuất Trung Quốc - vốn đã bị bào mòn sau hơn 3 năm chịu áp lực giảm phát - khó tránh khỏi tác động từ chi phí đầu vào tăng. Các nhà kinh tế cảnh báo lạm phát nhập khẩu do giá năng lượng tăng có thể phần nào bù đắp giảm phát, nhưng đây là dạng lạm phát "không mong muốn".
Ông Huang Yiping, thành viên Ủy ban Chính sách Tiền tệ Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, nhận định: "Lạm phát nhập khẩu sẽ gây áp lực lên nền kinh tế Trung Quốc". Nhu cầu tiêu dùng trong nước cũng có nguy cơ suy yếu, khiến các doanh nghiệp có thể phụ thuộc nhiều hơn vào xuất khẩu.
Theo cảnh báo của Goldman Sachs, cú sốc năng lượng cũng khiến thị trường quốc tế kém linh hoạt hơn trong việc hấp thụ hàng hóa. Chuyên gia Hui Shan nhận định: "Xuất khẩu Trung Quốc vẫn tăng và giành thêm thị phần, nhưng với chiến sự Iran, tốc độ tăng trưởng sẽ chậm hơn so với kịch bản không có xung đột."
