Iran Phản Đối Đề Xuất Ngừng Bắn Ngắn Hạn, Eo Biển Hormuz Tiếp Tục Bế Tắc
Chiều ngày 6 tháng 4, theo thông tin từ Reuters, Mỹ và Iran đã nhận được một dự thảo thỏa thuận ngừng bắn trong 45 ngày và mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Dự thảo này được Pakistan đưa ra và chuyển đến cả hai bên. Tuy nhiên, Tehran đã nhanh chóng bác bỏ đề xuất ngừng bắn ngắn hạn, cho rằng điều này chỉ giúp Mỹ 'câu giờ' để chuẩn bị cho các cuộc tấn công tiếp theo.
Iran Đòi Hỏi Thỏa Thuận Lâu Dài Thay Vì Giải Pháp Tạm Thời
Hãng thông tấn IRNA dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei tuyên bố nước này muốn một thỏa thuận lâu dài nhằm 'chấm dứt chiến tranh và ngăn chặn tái diễn chiến tranh'. Về đề xuất 15 điểm từ Washington, ông Baghaei cho biết Tehran đã đưa ra phản hồi và sẽ công bố 'khi cần thiết'. Ông nhấn mạnh rằng không nên gắn kết các đàm phán ngoại giao với các tối hậu thư và lời đe dọa bằng hành động vi phạm tội ác chiến tranh.
Lời đề cập này ám chỉ việc Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đăng tải trên mạng xã hội rằng Iran phải mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz trước 8 giờ tối thứ Ba theo giờ bờ Đông nước Mỹ (tương đương 7 giờ sáng ngày 8 tháng 4 theo giờ Việt Nam). Nếu không đáp ứng, ông Trump đe dọa sẽ tấn công hạ tầng dân sự và nhà máy điện của Iran, khiến nước này 'sống trong địa ngục'. Lời đe dọa này đã bị các chính trị gia Mỹ chỉ trích là vi phạm tội ác chiến tranh theo luật quốc tế. Trước đó, ông Trump từng đưa ra tối hậu thư tương tự nhưng cũng hai lần gia hạn.
Giá Dầu Và Năng Lượng Tiếp Tục Biến Động Mạnh
Giữa bối cảnh căng thẳng, giá dầu thô tuy có lúc giảm nhẹ nhưng vẫn dao động ở mức cao. Đến tối ngày 6 tháng 4, giá dầu Brent đạt 108,6 USD/thùng, trong khi dầu WTI là 110,4 USD/thùng. Tập đoàn Goldman Sachs cảnh báo nguồn cung năng lượng sắp tới sẽ còn khó khăn hơn. Cụ thể, hơn một tháng qua, thế giới vẫn còn nguồn dự trữ nhất định, nhưng nếu nguồn cung qua eo biển Hormuz tiếp tục bị đình trệ, tình trạng thiếu hụt toàn cầu sẽ tăng cao, đặc biệt là thiếu hụt cục bộ do dự trữ giảm mạnh.
Tình hình này càng căng thẳng hơn với các quốc gia như Hàn Quốc, nơi có khoảng 50% nguồn cung đi qua Hormuz. Do thiếu hụt nguồn cung, giá nhiên liệu máy bay từ cuối tháng 3 đã tăng lên mức 195 USD/thùng, cao gấp đôi so với cuối tháng 2 trước khi chiến sự bùng nổ. Khi cuộc chiến kéo dài, những quốc gia không tự chế biến nhiên liệu máy bay hoặc có nguồn cung hạn chế sẽ đối mặt với khó khăn lớn hơn.
Ngành Hàng Không Và Du Lịch Chịu Ảnh Hưởng Nặng Nề
Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo tổn thất về nguồn cung dầu trong tháng 4 sẽ trầm trọng gấp đôi tháng 3 nếu tình hình tiếp diễn, dẫn đến thiếu hụt nhiên liệu máy bay và dầu diesel trên diện rộng. Thực tế, nhiều hãng hàng không đang phải xem xét giảm tần suất bay. Bloomberg dẫn lời người đại diện Hãng hàng không Lufthansa (Đức) cho biết họ đang xem xét ngừng hoạt động 40 chiếc máy bay.
Phát ngôn viên của Scandinavian Airlines tiết lộ từ tháng 3 đến tháng 4, hãng này đã giảm khoảng 1.000 chuyến bay do chi phí nhiên liệu tăng vọt. Hãng hàng không Mỹ United Airlines cũng dự kiến cắt giảm nhiều chuyến bay trong thời gian tới. Tình trạng này dẫn đến chi phí di chuyển tăng cao, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành du lịch toàn cầu.
An Ninh Lương Thực Toàn Cầu Bị Đe Dọa
Chuyên gia Caitlin Welsh, Giám đốc Chương trình An ninh và Thực phẩm Toàn cầu tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS, Mỹ), cảnh báo sự gián đoạn thị trường năng lượng và phân bón do cuộc chiến Iran gây ra đang đe dọa thị trường nông nghiệp và giá lương thực trên toàn thế giới. Bà Welsh chỉ ra rằng cuộc chiến ảnh hưởng đến hệ thống lương thực thông qua hai lĩnh vực chính: giá năng lượng và giá phân bón.
Giá năng lượng cao dẫn đến giá thực phẩm tăng vì nhiều lý do, từ máy kéo và hệ thống tưới tiêu đến vận chuyển và làm lạnh trong chuỗi cung ứng. Hơn nữa, khi giá nhiên liệu hóa thạch tăng, nhu cầu chuyển hướng sang nhiên liệu sinh học cũng tăng, khiến nông dân có xu hướng chuyển sang canh tác cây trồng phục vụ nhiên liệu sinh học. Đồng thời, giá năng lượng cao làm tăng giá phân bón, vì khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) là đầu vào quan trọng cho chế biến phân bón dựa trên nitơ.
Trước khi cuộc chiến bùng nổ, từ 20% đến 30% sản lượng xuất khẩu phân bón toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, bao gồm khoảng 23% amoniac, 34% urê, và 20% phốt phát. Eo biển này cũng là nơi lưu thông của khoảng 20% LNG và 45% xuất khẩu lưu huỳnh toàn cầu. Kết quả, đến cuối tháng 3, giá urê kỳ hạn toàn cầu đạt 693 USD/tấn, tăng 49% so với trước xung đột.
Triển Vọng Ảm Đạm Và Nỗ Lực Ngoại Giao
Theo dự báo, nếu cuộc chiến Iran kéo dài đến sau tháng 6 và giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng, Chương trình Lương thực Thế giới của Liên Hiệp Quốc (WFP) ước tính số người phải đối mặt với nạn đói cấp tính có thể tăng thêm 45 triệu người trên toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, Trung Quốc và Nga đã bày tỏ sẵn sàng hợp tác để hạ nhiệt tình hình Trung Đông. Tờ Hoàn Cầu Thời Báo ngày 6 tháng 4 dẫn lời Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cho biết nước này sẵn sàng tiếp tục làm việc với Nga trong khuôn khổ Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc để cùng nỗ lực giúp xuống thang tình hình, bảo vệ hòa bình và ổn định khu vực. Phát biểu này được đưa ra trong cuộc điện đàm giữa ông Vương Nghị và Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov.
Ông Vương Nghị nhấn mạnh rằng Trung Quốc và Nga, với vai trò là thành viên Hội đồng Bảo an, nên duy trì sự công bằng và công lý, áp dụng cách tiếp cận khách quan và cân bằng. Ông cũng lưu ý rằng giải pháp căn bản để đảm bảo lưu thông qua eo biển Hormuz nằm ở việc sớm đạt ngừng bắn và chấm dứt xung đột. Về phần mình, Ngoại trưởng Lavrov bày tỏ lo ngại về căng thẳng leo thang tại Trung Đông và ủng hộ đối thoại chính trị - ngoại giao ngay lập tức.
