Iran Tái Khẳng Định Đe Dọa Phong Tỏa Eo Biển Hormuz, Mỹ Đối Phó Bằng Kế Hoạch Hộ Tốc
Ngày 16 tháng 3, Iran một lần nữa đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng về việc không cho phép tàu từ các quốc gia được xem là "thù địch" đi qua eo biển Hormuz. Động thái này làm dấy lên lo ngại mới về an ninh hàng hải và ổn định năng lượng toàn cầu, trong bối cảnh căng thẳng giữa Tehran và Washington tiếp tục leo thang.
Bế Tắc Trong Giải Pháp Hộ Tốc Tàu Của Mỹ
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tích cực kêu gọi các đồng minh phối hợp điều động tàu chiến để hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz, đồng thời đề nghị Trung Quốc hỗ trợ mở cửa lại tuyến đường biển chiến lược này. Tuy nhiên, lời kêu gọi của ông Trump đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ nhiều phía.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius thẳng thừng bác bỏ đề xuất trên, với lập luận rằng: "Đây không phải là cuộc chiến của chúng tôi; chúng tôi đã không bắt đầu cuộc chiến". Các quốc gia khác như Nhật Bản và Úc cũng cho biết không có kế hoạch gửi tàu chiến đến khu vực này. Anh, Pháp, Liên minh Châu Âu và Hàn Quốc đều tỏ ra dè dặt, không đưa ra cam kết cụ thể về việc phối hợp với Mỹ.
Rào Cản Bảo Hiểm Hàng Hải Làm Trầm Trọng Thêm Tình Hình
Mặc dù Iran đã thể hiện thái độ "cởi mở" hơn bằng cách tuyên bố chỉ nhắm đến tàu từ các quốc gia thù địch và cho phép tàu chở dầu đến Trung Quốc đi qua, nhưng eo biển Hormuz vẫn chưa thể thông thoáng. Nguyên nhân chính đến từ việc các hãng bảo hiểm hàng hải tuyên bố ngừng trách nhiệm bảo hiểm cho các tàu qua vùng biển này do rủi ro cao.
Khi các hãng bảo hiểm từ chối cung cấp dịch vụ, rất ít tàu thương mại dám mạo hiểm vượt qua eo biển Hormuz, ngay cả khi có sự hộ tống của hải quân Mỹ. Điều này cho thấy vấn đề bảo hiểm đang trở thành một rào cản then chốt, cần được giải quyết để khôi phục hoạt động giao thương.
Kế Hoạch Bảo Hiểm Của Mỹ Và Những Bất Cập
Để ứng phó với thách thức này, Tổng thống Trump đã công bố kế hoạch thông qua mạng xã hội Truth Social vào ngày 4 tháng 3. Theo đó, ông chỉ định Công ty Tài chính Phát triển Mỹ (DFC) cung cấp bảo hiểm rủi ro chính trị và đảm bảo an ninh tài chính cho tất cả giao thương hàng hải qua vùng Vịnh, với mức giá hợp lý. Ông cũng nhấn mạnh rằng hải quân Mỹ sẵn sàng hộ tống tàu chở dầu nếu cần thiết.
Tuy nhiên, phân tích từ Công ty xếp hạng tín nhiệm S&P Global chỉ ra rằng kế hoạch này còn nhiều điểm chưa hoàn thiện. DFC vốn là một nhánh đầu tư quốc tế của chính phủ Mỹ, việc mở rộng sang lĩnh vực bảo hiểm đòi hỏi thời gian chuẩn bị hoặc hợp tác với các đối tác chuyên môn. Hơn nữa, ngay cả phía hải quân Mỹ cũng tỏ ý không thuận với việc triển khai tàu chiến một cách vội vàng.
Ảnh Hưởng Đến Thị Trường Dầu Mỏ Và Các Biện Pháp Đối Phó
Trong khi đó, Ả Rập Xê Út đã tận dụng đường ống Đông - Tây để vận chuyển dầu, tránh phải đi qua eo biển Hormuz. Dù công suất của đường ống này đã tăng lên 7 triệu thùng mỗi ngày, so với mức trung bình 2,8 triệu thùng trước khủng hoảng, nhưng vẫn chưa đủ để bù đắp cho lượng dầu thông thường qua eo biển Hormuz, vốn đạt hơn 15 triệu thùng mỗi ngày.
Giá dầu Brent đã có những biến động đáng kể, tăng trở lại qua mức 100 USD mỗi thùng sau khi giảm xuống dưới 90 USD, phản ánh sự lo ngại của thị trường về tình hình căng thẳng. Ngoài ra, việc eo biển Hormuz bị phong tỏa một phần còn ảnh hưởng đến 19% lưu lượng khí tự nhiên hóa lỏng được vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu.
Đòn Đáp Trả Của Mỹ Và Nguy Cơ Leo Thang Xung Đột
Đáp lại các động thái của Iran, Mỹ đã tiến hành cuộc tấn công vào đảo Kharg vào tối ngày 14 tháng 3, nhắm vào các hạ tầng quân sự tại đây. Tổng thống Trump còn đe dọa có thể tấn công trực tiếp các cơ sở chứa dầu thô nếu Iran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz. Đảo Kharg là nơi chứa đến 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran, và nếu bị thiệt hại, hoạt động xuất khẩu dầu của nước này có thể bị gián đoạn nghiêm trọng.
Theo tiết lộ từ trang Axios, Tổng thống Trump thậm chí đang cân nhắc việc tịch thu kho dầu của Iran trên đảo Kharg, một động thái đòi hỏi lực lượng đổ bộ và mang lại rủi ro lớn cho Nhà Trắng, đặc biệt trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần. Các doanh nghiệp dầu mỏ Mỹ đã gửi thông điệp cảnh báo về nguy cơ khủng hoảng năng lượng trở nên tồi tệ hơn.
Iran Tăng Lương Tối Thiểu Trong Bối Cảnh Kinh Tế Khó Khăn
Song song với những diễn biến trên, chính phủ Iran đã phê chuẩn việc tăng lương tối thiểu hơn 60%, từ 103 triệu rial lên 166 triệu rial mỗi tháng, tương đương khoảng 3,3 triệu đồng, có hiệu lực từ đầu năm mới theo lịch Ba Tư. Động thái này nhằm bù đắp cho lạm phát cao do các lệnh trừng phạt quốc tế, sau các cuộc biểu tình phản đối tình hình kinh tế vào tháng 12 năm 2025.
Tóm lại, tình hình eo biển Hormuz vẫn đang rất căng thẳng và khó lường, với những tác động sâu rộng đến an ninh hàng hải, thị trường năng lượng và kinh tế toàn cầu. Các bên liên quan tiếp tục thăm dò và đối phó, trong khi giải pháp dài hạn vẫn chưa được tìm thấy.
