Lý do Lãnh đạo Tối cao Iran Khamenei từ chối bảo vệ đặc biệt: Triết lý đồng hành cùng nhân dân
Trong bối cảnh phương Tây cho rằng Đại giáo chủ Iran Ali Khamenei đã quá chủ quan khi bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo trước cuộc tấn công của Mỹ, dẫn đến cái chết của ông, một nhà phê bình văn hóa ở Tehran đã đưa ra một lý do sâu xa hơn. Bài viết trên Press TV của nhà văn Sheida Islami tiết lộ rằng, thay vì tuân theo mô hình bảo vệ tuyệt đối của phương Tây, ông Khamenei lựa chọn một triết lý lãnh đạo dựa trên sự đồng hành với nhân dân.
Triết lý bảo vệ khác biệt: Từ chối sự xa cách
Theo Sheida Islami, trong thế giới quan của nhiều nhà lãnh đạo phương Tây, sinh mạng người cầm quyền được coi là tài sản chiến lược, cần được bảo vệ bằng mọi giá thông qua việc tạo khoảng cách với công chúng, đặc biệt khi có mối đe dọa trực tiếp. Chiến lược "bảo vệ tuyệt đối" này, dù có ưu điểm, lại biến lãnh đạo thành nhân vật huyền thoại, ẩn sau các bức tường điện tử, bê tông và hệ thống tình báo phức tạp, trở nên xa cách.
Cách tiếp cận này truyền tải thông điệp về sự ưu việt giai cấp và phân bổ rủi ro không bình đẳng trong xã hội. Ngược lại, Đại giáo chủ Ali Khamenei kế thừa trường phái tư tưởng nhấn mạnh sự đồng hành với đau khổ của nhân dân, bắt nguồn từ người sáng lập Cách mạng Hồi giáo Imam Khomeini.
Truyền thống từ Imam Khomeini: Sống cùng nhân dân trong nguy hiểm
Imam Khomeini từng bất chấp mối đe dọa tính mạng để ở lại thủ đô Tehran đang bị ném bom, sống tại nơi ở bình thường ở Jamaran, nhằm truyền tải thông điệp rằng lãnh đạo không muốn được che chở trong nơi trú ẩn đặc biệt khi người dân không có lựa chọn đó. Hành động này khẳng định: một nhà lãnh đạo không đặt mình ngang hàng với những người yếu thế nhất thì không thể thấu hiểu nỗi đau của các tầng lớp khác, và do đó không đủ tư cách lãnh đạo.
Ông Khamenei đã thực hiện nghiêm túc bản tuyên ngôn đạo đức này. Dù bộ máy an ninh Iran chuyên nghiệp và luôn nắm bắt các mối đe dọa, ông kiên quyết duy trì lối sống hòa hợp với người dân. Ông từ chối tất cả nơi trú ẩn siêu an toàn, di chuyển tuyệt mật và sự cô lập, không phải vì xem nhẹ nguy hiểm, mà vì hiểu rằng sự bảo vệ phi thông lệ, về lâu dài, sẽ làm tổn hại tính chính danh của vai trò lãnh đạo.
Cái chết và hệ lụy: Làm rung chuyển Trung Đông
Ông Khamenei thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ và Israel vào khu tổ hợp nơi ông đang họp với quan chức cấp cao Iran ngày 28/2. Sự ra đi của ông được những người ủng hộ coi là hành động tử vì đạo, trở thành biểu tượng kiên cường. Vụ ám sát không chỉ làm rung chuyển Iran mà còn chấn động khắp thế giới Hồi giáo Shi'ite, gây nguy cơ phản ứng dữ dội ở Trung Đông và xa hơn.
Đối với cộng đồng thiểu số Shi'ite, vị đại giáo chủ 86 tuổi không chỉ là người cai trị thần quyền của Iran từ năm 1989, mà còn là nhân vật tôn giáo và chính trị nổi bật. Cái chết của ông làm dấy lên sự phẫn nộ khắp nơi. Burcu Ozcelik, nghiên cứu viên cao cấp về an ninh Trung Đông tại RUSI, cảnh báo: "Có lý do để lo ngại về cách các cộng đồng Shi'ite trên khắp Trung Đông, đặc biệt ở Iraq, có thể phản ứng."
Phản ứng trên toàn cầu: Biểu tình và xung đột leo thang
Chỉ vài giờ sau khi ông Khamenei thiệt mạng, hàng nghìn người biểu tình giận dữ xuống đường ở Pakistan, cố gắng xông vào Lãnh sự quán Mỹ ở Karachi và đụng độ với cảnh sát ở Islamabad. Ít nhất 34 người thiệt mạng và hơn 120 người bị thương trong các cuộc đụng độ. Mamoona Shirazi, một nhà hoạt động Shi'ite ở Pakistan, chia sẻ: "Ông Khamenei không chỉ là lãnh đạo của chúng tôi mà còn của tất cả mọi người. Ông ấy đã lên tiếng chống áp bức và giống như một người cha."
Tại Li-băng, lực lượng Hezbollah thân Iran đã bắn tên lửa vào Israel lần đầu tiên sau hơn một năm, dẫn đến các cuộc không kích dữ dội của Israel, khiến hàng chục người thiệt mạng. Ozcelik nhận định: "Có một khía cạnh tâm lý, cảm xúc trong vụ ám sát ông Khamenei, và chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đầu của việc cố gắng hiểu điều đó sẽ như thế nào."
Như vậy, lý do ông Khamenei từ chối bảo vệ đặc biệt không chỉ là vấn đề an ninh, mà còn phản ánh triết lý lãnh đạo sâu sắc, gắn liền với di sản của Imam Khomeini và tác động đến cục diện chính trị Trung Đông.
