Chính phủ Mỹ đã chính thức bước vào đợt đóng cửa một phần, bắt đầu từ 0h ngày 14/2 (theo giờ địa phương, tương đương 12h giờ Hà Nội). Nguyên nhân trực tiếp là do các nghị sĩ lưỡng đảng tại Quốc hội không thể đạt được thỏa thuận về ngân sách tài trợ cho Bộ An ninh Nội địa (DHS) trước hạn chót quy định.
Ảnh hưởng đến các cơ quan an ninh trọng yếu
Đợt đóng cửa này tác động chủ yếu đến DHS, với các đơn vị trực thuộc như Cơ quan Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Liên bang (FEMA), Cơ quan An ninh Vận tải (TSA) và Tuần duyên Mỹ. Hàng nghìn nhân viên của các cơ quan này sẽ không được trả lương trong thời gian chính phủ đóng cửa, và chỉ có thể nhận tiền sau khi Quốc hội thông qua ngân sách. Tuy nhiên, phần lớn nhân viên vẫn phải tiếp tục làm việc do vai trò thiết yếu của họ trong việc bảo vệ an ninh quốc gia.
Một số cơ quan ít bị ảnh hưởng hơn
Trong khi đó, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) và Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP) lại ít chịu tác động hơn. Lý do là hai cơ quan này vẫn có nguồn tài trợ 75 tỷ USD từ "đạo luật to đẹp" của Tổng thống Donald Trump, được Quốc hội thông qua vào năm ngoái, giúp duy trì hoạt động bình thường.
Lịch sử đóng cửa chính phủ dưới thời Tổng thống Trump
Đây là lần thứ ba chính phủ Mỹ rơi vào tình trạng đóng cửa kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1/2025. Đợt đóng cửa đầu tiên diễn ra từ ngày 1/10/2025 và kéo dài kỷ lục 43 ngày, do bất đồng sâu sắc giữa hai đảng về ngân sách cho năm tài khóa 2026. Sau đó, các bên đã đạt được thỏa thuận ngân sách ngắn hạn, cho phép chính phủ mở cửa trở lại.
Đợt đóng cửa thứ hai bắt đầu từ ngày 31/1 và chỉ kéo dài 4 ngày, cũng vì lý do tương tự liên quan đến ngân sách của DHS. Nhà Trắng và các nghị sĩ lưỡng đảng sau đó đã thông qua các dự luật còn tồn đọng để tài trợ cho hầu hết chính phủ liên bang đến hết năm tài chính vào tháng 9. Riêng ngân sách cho DHS được tách riêng và chỉ được gia hạn thêm hai tuần, dẫn đến tình trạng hiện tại.
Nguyên nhân sâu xa của cuộc khủng hoảng
Ngân sách cho DHS trở thành điểm nóng gây tranh cãi sau một sự kiện bi thảm hồi tháng 1, khi các đặc vụ ICE và CBP bắn chết hai công dân Mỹ trong lúc trấn áp nhập cư trái phép ở bang Minnesota. Đảng Dân chủ phản đối việc phê duyệt tài trợ cho DHS cho đến khi ICE thay đổi cách làm việc. Họ yêu cầu ICE giảm bớt hoạt động tuần tra, cấm đặc vụ bịt mặt và bắt buộc phải có lệnh của tòa án khi muốn vào bất động sản tư nhân.
Thách thức chính trị tại Thượng viện
Thượng viện Mỹ quy định rằng dự luật về ngân sách cần ít nhất 60/100 phiếu để được thông qua, trong khi đảng Cộng hòa hiện chỉ giữ 53 ghế. Điều này có nghĩa là ngay cả khi nội bộ đảng Cộng hòa đồng lòng, họ vẫn cần sự ủng hộ từ 7 nghị sĩ Dân chủ, tạo ra một rào cản chính trị đáng kể.
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, Chuck Schumer, nhấn mạnh: "Con đường phía trước rất rõ ràng. Hãy ngồi vào bàn đàm phán để thiết lập những cơ chế kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo vệ người dân Mỹ, siết lại hoạt động của ICE và chấm dứt tình trạng bạo lực."
Phía Nhà Trắng cho biết họ sẵn sàng đàm phán về chính sách thực thi nhập cư. Lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện, John Thune, mô tả đây là "đề xuất hết sức nghiêm túc", nhưng đồng thời lưu ý rằng phe Dân chủ "sẽ không bao giờ đạt được toàn bộ mong muốn" trong các cuộc thảo luận.
Triển vọng giải quyết khủng hoảng
Với lịch làm việc của Thượng viện và Hạ viện Mỹ chỉ được nối lại sau ngày 23/2, đợt đóng cửa lần này dự kiến sẽ kéo dài ít nhất 10 ngày. Tình hình này không chỉ gây ra bất ổn cho các nhân viên chính phủ mà còn làm dấy lên lo ngại về khả năng điều hành của chính quyền liên bang trong bối cảnh chính trị phân cực ngày càng sâu sắc.
