Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ thuế quan của Trump, tổng thống đáp trả nhanh chóng
Ngày 20-2, Tòa án Tối cao Mỹ đã ra phán quyết lịch sử, bác bỏ mức thuế quan từ 10% đến 50% mà Tổng thống Donald Trump áp đặt lên hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ. Với tỷ lệ 6 phiếu thuận và 3 phiếu chống, tòa tuyên bố động thái này vượt quá thẩm quyền của tổng thống, dựa trên Đạo luật quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế năm 1977 (IEEPA). Phán quyết ngay lập tức khiến các chỉ số chứng khoán Mỹ tăng vọt, phản ánh sự lạc quan của nhà đầu tư trước việc giảm bớt căng thẳng thương mại.
Trump phản ứng với thuế quan tạm thời 10%
Chỉ vài giờ sau phán quyết, Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh hành pháp bãi bỏ loạt thuế quan cũ, đồng thời công bố mức thuế 10% áp dụng cho hầu hết hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ trong 150 ngày tới, với một số ngoại lệ như khoáng sản và sản phẩm năng lượng. Ông trở thành tổng thống đầu tiên viện dẫn Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, cho phép áp thuế lên đến 15% trong thời gian ngắn để giải quyết vấn đề thanh toán quốc tế.
Mức thuế 10% này mang tính tạm thời, nhằm thay thế các biện pháp bị tòa bác bỏ, và có thể chồng lên các thuế quan hiện hành khác. Tuy nhiên, động thái của Trump dự báo thách thức pháp lý, vì việc gia hạn thuế cần sự chấp thuận của Quốc hội – điều không chắc chắn dù Đảng Cộng hòa đang kiểm soát cả hai viện.
Tác động đến dân sinh và chính trị Mỹ
Thuế quan nhập khẩu không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Một báo cáo từ Ngân hàng dự trữ liên bang New York chỉ ra rằng phần lớn chi phí thuế do người Mỹ bình thường gánh chịu. Khảo sát của Trung tâm nghiên cứu Pew cũng cho thấy 60% người Mỹ phản đối tăng thuế, trong đó 39% phản đối kịch liệt.
Trong bối cảnh bầu cử giữa kỳ tháng 11 tới, với tất cả 435 ghế Hạ viện và 1/3 ghế Thượng viện được bầu lại, các ứng viên nghị sĩ phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc ủng hộ Trump hay lấy lòng cử tri về vấn đề thuế quan. Đây là yếu tố có thể định hình chính sách thương mại Mỹ trong thời gian tới.
Kịch bản quay lại thuế quan cũ và các cuộc điều tra mới
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tiết lộ rằng mức thuế 10% và các biện pháp khác có thể tăng dựa trên Điều 301 về hành vi thương mại không công bằng và Điều 232 về an ninh quốc gia. Ông dự đoán thu nhập từ thuế quan sẽ ổn định vào năm 2026, và chính quyền có thể quay lại mức thuế tương tự như trước, nhưng theo cách phức tạp hơn.
Tại cuộc họp báo ngày 20-2, Trump tuyên bố sẽ nhắm vào từng quốc gia cụ thể theo Điều 301 để bảo vệ Mỹ khỏi các hành vi thương mại không công bằng. Các cuộc điều tra này thường mất một năm để hoàn thành, nhưng với áp lực thời gian từ thuế tạm 150 ngày, chính quyền Trump buộc phải hành động nhanh chóng. Khi được hỏi về mức thuế cuối cùng, Trump cho biết: "Có thể cao hơn. Cũng còn tùy. Sẽ ở bất cứ mức nào chúng tôi muốn".
Những câu hỏi còn bỏ ngỏ và phản ứng quốc tế
Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ đã cắt giảm mức thuế quan trung bình có trọng số thương mại của Mỹ gần một nửa, từ 15,4% xuống 8,3%, theo ước tính của Global Trade Alert. Điều này tác động đáng kể đến các nước như Trung Quốc, Brazil và Ấn Độ, vốn đang chịu thuế cao.
Tuy nhiên, nhiều quốc gia đã ký thỏa thuận song phương với Mỹ trước phán quyết, và giờ đây họ phải đánh giá liệu có đòn bẩy để đàm phán lại hay không. Ông Bernd Lange, chủ tịch Ủy ban thương mại Nghị viện châu Âu, nhận định: "Kỷ nguyên của thuế quan tùy tiện, không giới hạn giờ đây có thể sắp kết thúc".
Thực tế, nhiều nước đang học cách sống chung với thuế quan của Trump. Một số có thể duy trì thỏa thuận hiện tại để tránh trở thành mục tiêu điều tra, trong khi các chuyên gia như Niclas Poitiers từ viện Bruegel cảnh báo về nguy cơ đổ vỡ thỏa thuận, đặc biệt với những bên đã nhượng bộ Mỹ. Tình hình này đặt ra những bất ổn kéo dài cho thương mại toàn cầu.
