Thỏa thuận ngừng bắn với Iran gây tranh cãi, Tổng thống Trump đối mặt làn sóng chỉ trích
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, vừa được công bố, chưa kịp mang lại sự ổn định đã lập tức kéo theo một làn sóng chỉ trích dữ dội nhắm vào Tổng thống Mỹ Donald Trump. Phong cách "quay xe" phút chót của ông Trump vốn không còn xa lạ, nhưng mỗi lần như vậy, thế giới lại phải đau đầu giải mã những động thái của vị tổng thống được xem là quyền lực và khó đoán nhất hành tinh.
Bị gắn mác "TACO", áp lực trong nước dồn dập
Ngay trước hạn chót mà ông Trump tự đặt ra cho Iran, Tổng thống Mỹ bất ngờ tuyên bố ngừng bắn hai tuần để tạo không gian cho đàm phán. Trọng tâm của thỏa thuận này là eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch toàn cầu. Nếu hàng trăm tàu chở dầu đang mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư có thể sớm được thông qua eo biển này, một thảm họa kinh tế toàn cầu có khả năng được ngăn chặn, đồng thời bài toán kinh tế tại Mỹ cũng phần nào được xoa dịu.
Tuy nhiên, phía Iran lại có cách nhìn nhận hoàn toàn khác. Trong kế hoạch 10 điểm do Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran công bố, Tehran yêu cầu quyền điều phối mọi hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz, nhằm đảm bảo "vị thế kinh tế và địa chính trị độc tôn" của họ tại đây. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi còn nhấn mạnh rõ ràng rằng nước này sẽ không buông lỏng đòn bẩy tại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn.
"Trong vòng hai tuần, việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ khả thi thông qua sự phối hợp với Lực lượng Vũ trang Iran", ông Araghchi viết trên nền tảng X. Như vậy, Mỹ và Iran có hai tuần ngừng bắn để tạo dư địa cho đàm phán, nhưng hiện tại, phía Iran đang nhìn nhận diễn biến này như một chiến thắng đáng kể.
Theo CNN, tại Mỹ, phản ứng trước thỏa thuận ngừng bắn chia rẽ sâu sắc. Những người không ủng hộ ông Trump giễu cợt rằng ông lại "TACO" (Trump Always Chickens Out - Trump luôn chùn bước), lại một lần nữa quay xe vào phút chót. Quyết định giảm leo thang của ông Trump đáng được hoan nghênh vì giúp ngăn chặn thảm kịch trên nhiều phương diện, nhưng đồng thời cũng khiến các đối thủ của ông nhấn mạnh rằng ông sẽ luôn nhượng bộ vào giây cuối.
Ông Trump trở thành tâm điểm chỉ trích
Sức rung chuyển từ các diễn biến trong chiến sự Iran tiếp tục khẳng định quyền lực khổng lồ của Tổng thống Mỹ: Ông trở thành nhân vật trung tâm trong cơn bão biến động do chính mình tạo ra. "Chỉ có Tổng thống mới biết mọi thứ đang ở đâu và ông ấy sẽ làm gì tiếp theo", Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tuyên bố trong khi cả thế giới nín thở đếm ngược đến "giờ G".
Trước hết, những lời đe dọa của ông Trump trên mạng xã hội, như tuyên bố "một nền văn minh có thể bị xóa sổ trong đêm nay, không bao giờ có thể cứu vãn được", đã vượt qua ranh giới mà chưa tổng thống Mỹ nào dám chạm tới. Những phát ngôn này bị dư luận trong nước và quốc tế đánh giá là nguy hiểm và không phù hợp, đặt ra câu hỏi lớn về cách hành xử của tổng tư lệnh một siêu cường quân sự, cũng như tính khí của vị tổng thống 79 tuổi.
Thứ hai, diễn biến chiến sự Iran cũng làm dấy lên những nghi vấn về Hiến pháp Mỹ. Hệ thống kiểm soát và các đối trọng quyền lực trong chính trường Mỹ vốn không vận hành theo kiểu "chỉ Tổng thống mới biết mình sẽ làm gì". Ông Trump tiến hành chiến sự tại Iran mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội, không đưa ra lý do nhất quán, cũng không có chiến lược rút lui rõ ràng.
Thứ ba, việc ông Trump đe dọa tấn công các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng dân sự trọng yếu của Iran vấp phải chỉ trích nặng nề, thậm chí có nguy cơ khiến Mỹ phạm tội ác chiến tranh. Lời đe dọa xóa sổ nền văn minh Iran như giọt nước tràn ly, làm dấy lên những lời kêu gọi phế truất ông thông qua Tu chính án thứ 25.
Dù vậy, việc kích hoạt Tu chính án thứ 25 thực tế rất khó khăn, đòi hỏi sự ủng hộ của đa số thành viên Nội các và Phó Tổng thống. Hiện tại, chưa có dấu hiệu nào cho thấy kịch bản này sẽ xảy ra. Tuy nhiên, những phản ứng dữ dội, kể cả từ những cựu đồng minh thân cận, như một lời nhắn nhủ rõ ràng rằng ông Trump cần suy nghĩ kỹ về các phát ngôn và hành động tiếp theo trong chiến sự Iran.
