Tổng thống Trump vẫn còn nhiều công cụ để áp thuế sau phán quyết của Tòa án Tối cao
Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn còn nhiều lựa chọn để tiếp tục áp đặt thuế nhập khẩu, ngay cả sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế mà ông áp đặt năm ngoái đối với hầu hết quốc gia. Theo hãng tin AP, ngày 20/2, các thẩm phán đã không chấp nhận tuyên bố của Tổng thống về quyền áp đặt thuế quan theo ý muốn. Tuy nhiên, ông Trump có thể tái sử dụng các thẩm quyền thuế quan từng được vận dụng trong nhiệm kỳ đầu tiên, đồng thời xem xét sử dụng thêm các thẩm quyền khác, trong đó có một thẩm quyền có từ thời kỳ Đại suy thoái.
Phản ứng của Tổng thống Trump
“Quyết định của họ là sai lầm. Nhưng điều đó không quan trọng vì chúng ta có những lựa chọn thay thế rất mạnh mẽ”, Tổng thống Trump phát biểu tại một cuộc họp báo. Ông cho biết sẽ áp dụng mức thuế toàn cầu 10% theo một đạo luật thương mại cho phép áp dụng các mức thuế này trong 150 ngày. Tuy nhiên, sau thời hạn 150 ngày, chính sách chỉ có thể được gia hạn nếu có sự chấp thuận của Quốc hội.
Ông Trump cũng cho biết sẽ sử dụng một loạt luật và quy định khác để áp đặt các mức thuế mới, dù phần lớn các đạo luật này đòi hỏi phải trải qua quy trình pháp lý trước khi được thực thi. Ông đề cập khả năng sử dụng cơ chế cấp phép nhằm hạn chế nhập khẩu, song không nêu chi tiết. “Tin tốt là có những phương pháp, thông lệ, đạo luật và các thẩm quyền khác, được toàn bộ Tòa án và Quốc hội công nhận, thậm chí còn mạnh hơn cả thuế quan theo IEEPA, mà tôi có thể sử dụng với tư cách là Tổng thống Mỹ”, ông Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social.
Các công cụ thuế quan tiềm năng
Thuế quan là một trụ cột trong chính sách đối ngoại và kinh tế của Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ thứ hai. Theo tính toán của Phòng thí nghiệm Ngân sách thuộc Đại học Yale, mức thuế quan trung bình của Mỹ đã tăng từ 2,5% khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025 lên gần 17% một năm sau đó, mức cao nhất kể từ năm 1934. Dưới đây là các công cụ mà ông có thể sử dụng:
- Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974: Từ lâu, Mỹ đã có công cụ này để trừng phạt các quốc gia bị cáo buộc tham gia vào các hành vi thương mại “không thể biện minh”, “vô lý” hoặc “phân biệt đối xử”. Tổng thống Trump đã sử dụng điều khoản này một cách mạnh mẽ, đặc biệt đối với Trung Quốc. Không có giới hạn về quy mô thuế quan theo Điều 301, và các biện pháp này hết hiệu lực sau bốn năm nhưng có thể được gia hạn.
- Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974: Điều khoản này cho phép tổng thống áp đặt mức thuế lên tới 15% trong tối đa 150 ngày để ứng phó với tình trạng mất cân bằng thương mại, mà không cần tiến hành điều tra trước đó. Tuy nhiên, thẩm quyền theo Điều 122 chưa từng được sử dụng để áp dụng thuế quan và vẫn còn những điểm chưa rõ về cách thức triển khai.
- Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962: Trong cả hai nhiệm kỳ, ông Trump đã sử dụng thẩm quyền này để áp đặt thuế quan đối với các mặt hàng nhập khẩu mà ông cho là đe dọa an ninh quốc gia, như thép, nhôm, ô tô, và đồ nội thất. Thuế quan theo Điều 232 không bị giới hạn về mức trần, song yêu cầu phải có cuộc điều tra của Bộ Thương mại Mỹ.
- Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930: Gần một thế kỷ trước, trong bối cảnh kinh tế Mỹ và thế giới suy thoái nghiêm trọng, Quốc hội đã thông qua đạo luật này, còn được gọi là thuế quan Smoot-Hawley. Điều 338 cho phép tổng thống áp đặt mức thuế lên tới 50% đối với hàng nhập khẩu từ các quốc gia có hành vi phân biệt đối xử với doanh nghiệp Mỹ, không yêu cầu điều tra và không giới hạn thời gian áp dụng. Tháng 9/2025, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết chính quyền đang xem xét Điều 338 như một phương án dự phòng.
Nhận định từ chuyên gia
Các chuyên gia nhận định Điều 301 hữu ích trong việc đối phó với Trung Quốc, song có hạn chế khi áp dụng đối với các quốc gia nhỏ hơn mà ông Trump đã áp đặt thuế trả đũa. “Việc tiến hành hàng chục cuộc điều tra theo Điều 301 đối với tất cả các quốc gia đó là một quá trình tốn nhiều công sức”, chuyên gia John Veroneau - một cố vấn tại công ty luật Covington & Burling, nhận định.
Trong phán quyết hồi tháng 5 bác bỏ các biện pháp thuế quan đối ứng của Tổng thống Trump, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ cho rằng tổng thống không thể sử dụng quyền lực khẩn cấp để xử lý vấn đề thâm hụt thương mại. Một phần nguyên nhân là Quốc hội đã trao cho Nhà Trắng thẩm quyền hạn chế nhằm giải quyết vấn đề này trong các đạo luật khác.
Tổng thống Trump đã hành động đơn phương, mặc dù Hiến pháp Mỹ quy định rõ quyền đánh thuế và áp đặt thuế quan thuộc về Quốc hội. Tuy nhiên, với các công cụ pháp lý sẵn có, ông vẫn có thể tiếp tục theo đuổi chính sách thuế quan của mình trong thời gian tới.
