Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh: Hàng loạt sai phạm nghiêm trọng bị phanh phui
Theo kết luận thanh tra mới đây, dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh tại tỉnh Cao Bằng đã bộc lộ nhiều vấn đề đáng lo ngại trong quá trình triển khai. Dự án này được đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) với chiều dài khoảng 121,06 km, chia thành 2 giai đoạn và tổng mức đầu tư sơ bộ lên tới 22.690 tỷ đồng.
Báo cáo không đúng thực tế và vấn đề quản lý vốn
Thanh tra Chính phủ (TTCP) đã chỉ ra rằng UBND tỉnh Cao Bằng có hành vi báo cáo không đúng thực tế với Thủ tướng Chính phủ và Bộ Kế hoạch và Đầu tư về tiến độ lựa chọn nhà đầu tư. Đặc biệt, tỉnh đã báo cáo sai sự thật về việc nhà đầu tư gặp khó khăn trong thu xếp vốn, nhằm đề xuất ngân sách nhà nước hỗ trợ. Bộ Kế hoạch và Đầu tư dựa vào thông tin này để báo cáo trình Quốc hội, đưa dự án vào danh sách áp dụng chính sách thí điểm đặc thù, nhưng nội dung báo cáo hiện không khớp với kiến nghị của tỉnh.
Về nguồn vốn ngân sách, việc giao vốn chưa phù hợp với tiến độ thực hiện đã khiến tỷ lệ giải ngân chỉ đạt 41,5%. Hơn nữa, UBND tỉnh Cao Bằng chưa bố trí đủ số tiền hơn 2.008 tỷ đồng từ ngân sách địa phương cho giai đoạn 1, vi phạm Nghị quyết của HĐND tỉnh.
Thiếu sót trong thi công và quản lý chi phí
Trong giai đoạn 1, TTCP phát hiện công tác lập, thẩm định và phê duyệt hồ sơ thiết kế kỹ thuật, bản vẽ thi công còn nhiều thiếu sót, không đảm bảo nguyên tắc quản lý chi phí đầu tư. Hồ sơ thiết kế bị chậm phê duyệt, thậm chí có tình trạng phê duyệt dự toán khi chưa được thẩm định. Đáng chú ý, nhà thầu đã tự ý tổ chức thi công một số hạng mục trước khi có quyết định phê duyệt hồ sơ thiết kế.
Qua kiểm tra, nhiều hạng mục bị tính sai khối lượng, áp dụng sai định mức và đơn giá. Do đó, TTCP yêu cầu giảm trừ số tiền 135,14 tỷ đồng, phân bổ cụ thể ở các gói thầu EC01 (24,67 tỷ đồng), EC02 (55,04 tỷ đồng) và EPC (55,43 tỷ đồng).
Vấn đề từ giai đoạn 1 ảnh hưởng đến giai đoạn 2
Theo chỉ đạo của Thủ tướng về việc triển khai ngay giai đoạn 2 với quy mô 4 làn xe, một số bất cập từ giai đoạn 1 đã lộ diện. Rà soát cho thấy khoảng 6,67 tỷ đồng giá trị các hạng mục đã thi công trong giai đoạn 1 phải bị phá dỡ để hoàn thiện quy mô 4 làn xe cho giai đoạn 2.
Bên cạnh đó, việc điều chỉnh hướng tuyến để tránh khu đông dân cư đã khiến dự án không còn phù hợp với quy hoạch ban đầu. Tính đến thời điểm thanh tra, UBND tỉnh Cao Bằng vẫn chưa hoàn thành các thủ tục điều chỉnh cục bộ Quy hoạch mạng lưới đường bộ và Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030.
Kiến nghị xử lý mạnh mẽ từ Thanh tra Chính phủ
Trước hàng loạt vi phạm, Tổng Thanh tra Chính phủ đã đưa ra các kiến nghị cụ thể:
- Đối với Bộ Tài chính: Báo cáo, tham mưu Thủ tướng xem xét xử lý việc UBND tỉnh Cao Bằng báo cáo không đúng thực tế và không có văn bản chứng minh nhà đầu tư gặp khó khăn về vốn. Tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các cá nhân, tổ chức liên quan.
- Đối với UBND tỉnh Cao Bằng: Phải tổ chức kiểm điểm trách nhiệm đối với các sai phạm đã nêu; đồng thời rà soát lại toàn bộ khối lượng phải phá dỡ của giai đoạn 1.
- Đối với doanh nghiệp dự án: Yêu cầu thực hiện rà soát, điều chỉnh giảm trừ số tiền 135,14 tỷ đồng giá trị dự toán tính sai.
TTCP nhấn mạnh: "Trong quá trình thực hiện Kết luận thanh tra, nếu phát hiện thất thoát ngân sách nhà nước hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, sẽ chuyển ngay cho cơ quan điều tra xử lý theo quy định." Điều này cho thấy mức độ nghiêm trọng của các sai phạm và khả năng xử lý hình sự nếu cần thiết.
