Dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ hơn 178.000 tỷ đồng: Hạn chót nộp báo cáo tiền khả thi trước 3/3
Trước ngày 3/3, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận và các đơn vị tư vấn phải hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi cho tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ với tổng vốn đầu tư hơn 178.000 tỷ đồng, để kịp trình lên Bộ Xây dựng. Thông tin này được xác nhận từ văn bản kết luận của cuộc họp do Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng chủ trì trước Tết Nguyên đán 2026.
Làm rõ bài toán nhu cầu vận tải và kỹ thuật
Theo yêu cầu của Bộ Xây dựng, hồ sơ dự án cần được rà soát và bổ sung toàn diện, với trọng tâm là dự báo nhu cầu vận tải trên hành lang TP.HCM - Cần Thơ. Cụ thể, phải tính toán lại sự phân bổ giữa các phương thức vận tải như đường bộ, đường thủy, hàng hải và hàng không, đồng thời cập nhật các kịch bản tăng trưởng và bối cảnh mở rộng hệ thống cao tốc trong khu vực. Dữ liệu phải làm rõ luồng hành khách, hàng hóa cùng điểm đi và điểm đến, nhằm xác định vai trò thực tế của tuyến đường sắt này.
Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh việc củng cố sự cần thiết đầu tư, coi đây là cơ sở then chốt khi dự án phải cạnh tranh nguồn lực với nhiều công trình hạ tầng lớn khác. Về mặt kỹ thuật, hồ sơ phải làm rõ cơ sở lựa chọn quy mô tuyến trong giai đoạn phân kỳ, chẳng hạn như đường đơn hay đường đôi, và bổ sung phương án đầu tư các cầu theo quy mô dài hạn. Đặc biệt, do Bộ đã thống nhất sử dụng chung cầu Cần Thơ 2 cho đường sắt và đường bộ, các tính toán kỹ thuật - kinh tế phải bám sát phương án này.
Ngoài ra, tư vấn cần bổ sung bảng so sánh các phương án tốc độ thiết kế 120 km/h, 160 km/h và 200 km/h; phân tích lựa chọn tuyến đi trên cao hay đi trên mặt đất, nhất là khi qua các khu vực đô thị, và đưa ra phương án phân kỳ để tránh gián đoạn khai thác. Một điểm nhấn quan trọng khác là phương án ga Cần Thơ phải đảm bảo kết nối thuận lợi với tuyến đường sắt Cần Thơ - Cà Mau trong tương lai, nhằm tránh tình trạng đầu tư chồng chéo.
Chi tiết về tuyến đường sắt tỷ đô
Theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi mà Ban QLDA Mỹ Thuận đã gửi Bộ Xây dựng vào cuối tháng 9/2025, tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ có chiều dài khoảng 175 km. Đây là đường sắt điện khí hóa, sử dụng khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, với khả năng vận chuyển chung cả hành khách và hàng hóa. Giai đoạn 1 dự kiến đầu tư đường đơn, điện khí hóa, tốc độ thiết kế 160 km/h, và định hướng lâu dài là phát triển thành đường đôi.
Tuyến đi qua 5 địa phương gồm TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cần Thơ, được kỳ vọng sẽ chia sẻ áp lực cho đường bộ trên hành lang kinh tế trọng điểm phía Nam. Để hiện thực hóa dự án, Ban QLDA Mỹ Thuận kiến nghị áp dụng hình thức đầu tư công bằng vốn ngân sách nhà nước, dựa trên kinh nghiệm quốc tế cho thấy các dự án đường sắt theo hình thức PPP thường không mang lại hiệu quả như kỳ vọng.
Sơ bộ, suất đầu tư của dự án rơi vào khoảng 16,97 triệu USD/km, với nhu cầu vốn lên tới 98.070 tỷ đồng cho giai đoạn 2026-2030 và gần 79.990 tỷ đồng cho giai đoạn 2031-2035. Mục tiêu đặt ra là phấn đấu khởi công giai đoạn 1 trong năm 2027 và đưa vào khai thác từ năm 2035.
Ý nghĩa và bước tiếp theo
Khi hình thành, tuyến đường sắt này không chỉ giúp giảm tải cho đường bộ, tháo gỡ nút thắt logistics để giảm chi phí hàng hóa, mà còn là giải pháp giao thông "xanh", góp phần giảm ùn tắc, tai nạn và lượng phát thải carbon. Điều này phù hợp với cam kết Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam.
Sau khi Ban QLDA Mỹ Thuận và tư vấn hoàn thiện hồ sơ trước hạn 3/3, Vụ Kế hoạch - Đầu tư thuộc Bộ Xây dựng sẽ chủ trì, phối hợp với Cục Đường sắt Việt Nam để rà soát và báo cáo Bộ trưởng về phương án chuẩn bị đầu tư. Trong đó, sẽ có định hướng cho đoạn Cần Thơ - Cà Mau, nhằm đảm bảo tính đồng bộ của trục đường sắt về Đồng bằng sông Cửu Long.
